Իշխանը մտածում է. ՎՊ-ն 2017-ին մնաց առանց ծրագրի

ՀՀ Վերահսկիչ պալատը 2017 թվականը նույնպես կսկսի առանց տարեկան ծրագրի:

ՎՊ 2017թ. գործունեության ծրագիրն ընդգրկված էր դեկտեմբերի 13-ին կառավարության հրավիրած Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջանի օրակարգում, բայց այն մի քանի միջազգային պայմանագրերի հետ միասին այդպես էլ չքննարկվեց: Կառավարությունը դեկտեմբերի 23-ին էլ ԱԺ նոր արտահերթ նիստ էր հրավիրել, բայց այդ ծրագիրը քննարկվող հարցերի մեջ չէր ընդգրկել:

Հիշեցնենք, որ սա առաջին դեպքը չէ. ՎՊ-ն առանց ծրագրի էր մնացել նաեւ 2015թ.: Ի դեպ, 2015-ին օրենքով սահմանված ժամկետներում չքննարկվեց նաեւ ՎՊ ներկայացրած տարեկան հաշվետվությունը, իսկ ՎՊ գործունեության ծրագիրը հաստատվեց փետրվար ամսին: Հավանաբար այդպես կլինի նաեւ այս անգամ, քանի որ 2017թ. գարնանային նստաշրջանի առաջին քառօրյան տեղի կունենա փետրվարի 6-9-ը, եթե, իհարկե, մինչ այդ ԱԺ-ն հատուկ դրա համար հունվարին նոր արտահերթ նստաշրջան չհրավիրի, ինչը քիչ հավանական է:

Թվում է, թե ԱԺ-ի պատասխանատվության  շրջանակներում է, որ ՎՊ-ի ծրագիրը չքննարկվեց, ու այդ մարմինը մնաց առանց դրա: Հատկապես որ ոլորտը կարգավորող օրենսդրության համաձայն՝ ՎՊ-ն այդ փաստաթուղթը ԱԺ գլխադասային՝ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի դատին էր ներկայացրել «ոչ ուշ, քան բյուջետային տարին սկսվելուց առնվազն 60 օր առաջ»: Իսկ կառավարությունն էլ այն ընդգրկել էր արտահերթի օրակարգ:

Ուրեմն, ինչո՞ւ ԱԺ-ն վերջին հերթական նստաշրջանի ժամանակ քննարկման չդրեց այդ ծրագիրը: ՎՊ կայքից տեղեկանում ենք, որ Իշխան Զաքարյանը դեկտեմբերի 4-ին մեկնել է ԱՄԷ մայրաքաղաք ԱբուԴաբի՝ մասնակցելու Բարձրագույն վերահսկիչ մարմինների միջազգային կազմակերպության (ԻՆՏՈՍԱԻ) 22-րդ համագումարի աշխատանքներին: Բայց դեկտեմբերի 13-ին՝ արտահերթի մեկնարկի օրը, ՎՊ հաղորդագրության համաձայն, նա պետք է վերադարձած լիներ Հայաստան:

«Որքան ես տեղյակ եմ, պարոն Իշխան Զաքարյանը վատառողջ էր եւ չկարողացավ մասնակցել քննարկմանը»,- մեզ հետ զրույցում ասաց վերը նշված հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Մինասյանը:

Այդ դեպքում ինչո՞ւ ՎՊ խորհրդի որեւէ անդամի չեն գործուղել ԱԺ՝ այն ներկայացնելու համար, հատկապես որ վերջին տարիներին Իշխան Զաքարյանը խուսափում է խորհրդարանական քննարկումներին մասնակցելուց, եւ շատ հաճախ դա նրա փոխարեն անում է ՎՊ խորհրդի անդամ Արա Նռանյանը: ՎՊ-ից մեզ չհաջողվեց դրա վերաբերյալ որեւէ պաշտոնական մեկնաբանություն ստանալ: «Հավանաբար նպատակահարմար չի եղել որեւէ այլ անդամի ուղարկել»,- նորից Գագիկ Մինասյանը պատասխանեց:

Իսկ ՎՊ խորհրդի անդամ Սեյրան Ավագյանը մեզ հետ զրույցում ընդամենը հավելեց, թե ծրագրի հաստատված չլինելու այդ հանգամանքը չի խաթարի իրենց գործունեությունը: «Մենք բյուջեի կատարողականի վերաբերյալ մեր եզրակացությունը կկառուցենք օրենքի ուժով: Այնպես որ, ծրագիրը հաստատվի- չհաստատվի, ՎՊ-ն պետք է իր աուդիտներն անի, կառուցի եզրակացությունը բյուջեի կատարողականի վերաբերյալ»,- հավելեց նա:

Ճիշտ է, «Վերահսկիչ պալատի մասին» օրենքը տառացիորեն չի սահմանում, որ հաջորդ տարվա գործունեության ծրագիրը պետք է նախապես հաստատվի ԱԺ-ի կողմից, սակայն այն դրույթները, թե ծրագիրը պետք է հաստատվի խորհրդարանի կողմից, եւ այն ԱԺ համապատասխան հանձնաժողով պետք է ներկայացվի տարվա ավարտից առնվազն 60 օր առաջ, ենթադրում է, որ ԱԺ-ն ու ՎՊ-ն հաջորդ տարին պետք է սկսեն նոր ծրագրով: Հակառակ պարագայում այդ երեւույթը օրենքի խախտում է նշանակում, ինչի հետ համաձայնեց նաեւ Գագիկ Մինասյանը:

«Խախտում է, եւ ճիշտ կլիներ, որ ՎՊ-ն նոր ծրագրով մտներ նոր օրացուցային տարին: Իհարկե, դա նորմալ երեւույթ չէ, եւ շատ ճիշտ կլիներ, եթե մենք հասցնեինք քննարկել գործունեության նախագիծը, բայց կան նախորդ տարվա աշխատանքներից, որոնք ՎՊ-ն կարող է անել մինչեւ ծրագրի հաստատումը: Կարծում եմ՝ առաջիկա քառօրյայում 2017թ. ծրագիրը կհաստատենք»,- հավելեց նա:

Բայց չէ որ հաջորդ քառօրյան տեղի է ունենալու փետրվարի 6-9-ը: «Այո, բայց չի բացառվում, որ մինչեւ քառօրյան արտահերթ նստաշրջան հրավիրվի»,- պատասխանեց նա:

Կուսակցությունները, ու հատկապես ԱԺ-ում ներկայացված կուսակցություններն արդեն իսկ բուռն կերպով սկսել են 2017-ի խորհրդարանական ընտրությունների նախապատրաստման՝ համամասնական ցուցակները կազմելու, տարածքային կառույցներն ամրապնդելու եւ այլ գործընթացները: Իսկ հունվար ամիսը դրա համար ամենահարմար ժամանակն է, ու դժվար թե իշխանությունները մինչեւ հերթական քառօրյան ՎՊ ծրագրի համար արտահերթ նստաշրջան հրավիրեն: Հատկապես որ օրենքի այդ դրույթը շրջանցելու նախադեպ, ինչպես նշեցինք, արդեն ունեցել են:

Իսկ ՎՊ-ն իր ծրագրում բավական հետաքրքիր ուսումնասիրության ոլորտներ էր ներկայացրել: Նախատեսվում է ուսումնասիրել մի շարք վարկային ծրագրեր, ՀՀ կառավարության պահուստային ֆոնդի օգտագործման, ինչպես նաեւ պետեկամուտների կոմիտեի կողմից պետական բյուջեից հատկացված միջոցների օգտագործման, բյուջետային մուտքերի ապահովման, պետական սեփականության կառավարման, արտաբյուջետային միջոցների ձեւավորման եւ օգտագործման ոլորտները:

ՎՊ-ն առաջին անգամ ուսումնասիրելու է նաեւ ԵՏՄ բյուջեի միջոցների ձեւավորման, կառավարման ու տնօրինման, ԵՏՄ գույքի եւ այլ ակտիվների օգտագործման, ինչպես նաեւ ԵՏՄ անդամ պետությունների ներմուծման մաքսատուրքերի (համարժեք այլ տուրքերի, հարկերի եւ հավաքագրումների) գումարների հաշվեգրման ու բաշխման, դրանք որպես եկամուտ ԵՏՄ անդամ պետությունների բյուջեներ փոխանցմանը վերաբերող հարցերը: Իհարկե, այս վերջին դեպքում ՀՀ ՎՊ-ի մասնակցությունը թերեւս զուտ ֆորմալ բնույթ կկրի, այն դժվար թե ԵՏՄ ընդհանուր այդ հարցերում փորձի խախտումներ հայտնաբերել:

Ակնհայտ է, որ վերջին շրջանում ՎՊ նախագահ Իշխան Զաքարյանը անտարբեր է այդ կառույցը գոնե հրապարակային ներկայացնելու հարցում: Իշխանական կուլիսներում խոսվում է, որ հաջորդ խորհրդարանական ընտրություններից հետո նոր Սահմանադրության համաձայն ձեւավորվելիք արդեն Հաշվեքննիչ պալատի նախագահը Իշխան Զաքարյանը չի լինի: Քաղաքական շրջանակներում չեն բացառում, որ Զաքարյանը կհամագործակցի Վիկտոր Դալլաքյանի կուսակցության հետ: Հավանաբար այդ պատճառով էլ Իշխան Զաքարյանը փորձում է հնարավորինս հեռու մնալ ԱԺ-ի աղմկոտ քննարկումներից: