Ցուրտ ձմեռը նպաստել է տնտեսական ցուցանիշների աճին

Անցած շաբաթ ՀՀ տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների նախարար Սուրեն Կարայանը ու ՀՀ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը խիստ լավատեսական կանխատեսումներ էին անում մեր տնտեսության զարգացման վերաբերյալ եւ հիմնավորում էին դա այս տարվա հունվարին արձանագրված պաշտոնական ցուցանիշներով:

ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը, հիշեցնենք, այս տարվա հունվարին արձանագրել էր տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի աճ 6.5 տոկոսով: «Մենք ասել ենք, որ առնվազն 3.2 տոկոս տնտեսական աճը (2017 թվականի համար.-խմբ.) մենք ապահովելու ենք: Առաջին ամսվա տվյալները փաստում են, որ մենք ունեցել ենք 6.5 տոկոս տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի աճ, եւ ես կարծում եմ, որ այդ 3.2 տոկոսը հաղթահարելի է»,- մասնավորապես ասել էր ՀՀ ֆինանսների նախարարը:

Երեկ այդ 6.5 տոկոս տնտեսական ակտիվության աճ արձանագրած ԱՎԾ-ն հրապարակել է հունվարին վերաբերող ավելի մանրամասն ցուցանիշներ: Դրանց ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ նման աճեր չէին գրանցվի, եթե Հայաստանում այսքան ցուրտ ձմեռ չլիներ եւ հանքարդյունաբերությունը այսպիսի խելահեղ տեմպերով չաճեր:

Իսկ հիմա` թվերով: Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի  6.5 տոկոս աճին մեծապես նպաստել է արդյունաբերությունը, որի արտադրանքը անցած տարվա հունվարի համեմատ աճել է 12 տոկոսով, կամ մոտ 13 միլիարդ դրամով: Դրանից 3.5 միլիարդ աճը եղել է «հիմնային մետաղների» արտադրության աճի շնորհիվ, իսկ դա առավելապես հենց հանքահումքային արտադրանքի նախնական մշակումն է: Եվս 1.5 միլիարդ դրամի աճը ապահովվել է էլէներգիայի եւ գազի բաշխման ու արտադրության շնորհիվ: Ստացվում է, որ միայն այս երկու «հոդվածներով» աճը 5 միլիարդ դրամ է: Սրանից էլ հետեւում է, որ վերը նշված 13 միլիարդ դրամի 5 միլիարդը կամ մոտ 40 տոկոսը ապահովել են հանքարդյունաբերությունն ու ցուրտ ձմեռը: Այլ կերպ ասած, եթե այս հանգամանքները չլինեին, ապա արդյունաբերության աճը կկազմեր միայն 8 մլրդ դրամ, կամ 7.5 տոկոս եւ ոչ թե 12 տոկոս: Եթե մի քիչ պատկերավոր ասենք, մեր կառավարության անդամների լավատեսությունը 40 տոկոսով չափազանցված է:   

Մյուս պլպլան ցուցանիշը, որ ներկայացվել էր, վերաբերում է արտահանմանը: Ըստ պաշտոնական տվյալների, արտահանումը այս տարվա հունվարին անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 35.4 տոկոսով, կամ 31.7 միլիոն դոլարով: Տպավորիչ աճ է` խոսք չկա: Բայց մի քիչ համբերենք տպավորվելու հարցում ու նայենք, թե ինչի շնորհիվ է աճել արտահանումը: 2016 թվականի հունվարին Հայաստանից արտահանված հանքահումքային արտադրանքի ծավալը կազմել էր 30.7 միլիոն դոլար: Այս տարվա հունվարին՝ արդեն 43.2 միլիոն դոլար: Այսինքն, հանքահումքային արտադրանքի արտահանումը աճել է 12.5 միլիոն դոլարով:  Եվս 7.2 դոլարով աճել է թանկարժեք ու ոչ թանկարժեք մետաղների ու քարերի արտահանումը: Այլ կերպ ասած, միայն այս ապրանքատեսակների արտահանման աճը կազմել է մոտ 20 միլիոն դոլար: Եթե չլիներ այս աճը, ապա մեր արտահանումը կաճեր ոչ թե 31.7 միլիոնով, այլ 11.7 միլիոնով: Տոկոսի վերածելու դեպքում աճը կլիներ ոչ թե 35.4 տոկոս, այլ 13 տոկոսով: Այս դեպքում էլ մեր պաշտոնյաների լավատեսությունը չափազանցված է մոտ 60 տոկոսով:

Հարկերի հավաքագրման առումով իրավիճակը, մեղմ ասած, ուշագրավ է: Հարկերի հավաքագրումը աճել է մոտ 9 տոկոսով կամ 6.6 միլիարդ դրամով: Շատ ուրախալի ցուցանիշ է: Բայց նաեւ՝ տարօրինակ: Ակցիզային հարկի գծով բյուջեի մուտքերը ավելացել են ավելի քան երկու անգամ` անցած տարվա հունվարին մուտքագրված 3.2 միլիարդից աճելով մինչեւ 6, 9 միլիարդ դրամի: Մեղմ ասած, տարօրինակ աճ է. որտեղից Հայաստանում այդքան ենթաակցիզային ապրանքի արտադրություն՝ այնքան էլ հասկանալի չէ: Բայց դա այլ թեմա է: Ստացվում է, որ ընդհանուր հարկերի 6.6 միլիարդ դրամի աճի ուղիղ կեսը ապահովվել է ակցիզային հարկից ստացված լրացուցիչ գումարի հաշվին: Թե որքանով է ցուրտ ձմեռը ազդել հարկային մուտքերի վրա, հստակ ասել առայժմ չենք կարող: Բայց որոշակի թվեր կներկայացնենք: Հաշվի առնելով, որ այս տարվա ցուրտ հունվարին արտադրվել է մոտ 93 միլիոն կիլովատ. ժամով ավելի էլէներգիա, քան անցած տարվա հունվարին, ապա կարելի է գնահատել, որ կես միլիարդ դրամի լրացուցիչ հարկ ստացվել է հենց դրա շնորհիվ, որովհետեւ էլէներգիայի գնի 20 տոկոսը ավելացված արժեքի հարկն է:

Գազի պարագայում ամբողջական թվեր դեռ չեն հրապարակվել: Հայտնի է միայն, որ բնակչությունը այս տարվա հունվարին սպառել է 128.5 միլիոն խմ գազ, որը 30 միլիոնով ավելի է, քան անցած տարվա հունվարի ցուցանիշը:  Հաշվի առնելով գազի գինը բնակչության համար, ապա կարելի պնդել, որ մոտ 800 միլիոն դրամի ավելացված արժեքի հարկ էլ լրացուցիչ հավաքվել է գազի սպառման ծավալների աճի շնորհիվ: Եթե հաշվի առնենք ամբողջ սպառումը, ապա ցուրտ ձմռան շնորհիվ մեր բյուջեն ստացել է հավելյալ մինչեւ 3 միլիարդ դրամի հարկային եկամուտ գազի եւ էլէներգիայի սպառման աճի շնորհիվ:   

Մի խոսքով, այս տարվա հունվարին արձանագրված պլպլան ցուցանիշների ավելի խորը ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ մեր սոցիալ- տնտեսական իրավիճակը այնքան էլ պլպլան չէ: Եթե դրանից հանենք ԱՎԾ-ի իրականացրած թվանկարչության «գործակիցը» ապա չի բացառվում, որ այդ փայլից ընդհանրապես ոչինչ չմնա: Իսկ սա նշանակում է, որ մենք տարին սկսում ենք հին ավանդույթներով` նախընտրական լավատեսություն պաշտոնյաների ելույթներում, կասկածելի ու նկարված ցուցանիշներ պաշտոնական վիճակագրության մեջ, եւ առնվազն անփոփոխ վիճակ՝ իրականության մեջ: