Ո՞վ է կրում բյուջեի թերակատարման պատասխանավությունը

Երեկ ՀՀ կառավարությունը հավանության արժանացրեց 2016 թվականի պետական բյուջեի կատարման մասին հաշվետվությունը: Դե հավանելու բան այնքան էլ չկա, ճիշտն ասած:

Ըստ հաշվետվության, թերակատարվել է բյուջեի թե եկամտային մասը, եւ թե ծախսային: Այսպես. պետբյուջեի եկամուտների գծով թերակատարումը կազմել է 0.7 տոկոս, կամ մոտ 10 միլիարդ դրամ, իսկ եկամուտների գծով թերակատարումը՝ 8.4 տոկոս, կամ 15 միլիարդ դրամ: Փոխարենը աննախադեպ գերակատարում է ապահովվել բյուջեի դեֆիցիտի գծով: Գերակատարումը 54 տոկոս է: Նախատեսված էր, որ 2016 թվականին դեֆիցիտը կլինի 190.7 միլիարդ դրամ, սակայն փաստացի կազմել է 278 միլիարդ դրամ:

Հայտնի տնտեսագետ Մեսրոպ Առաքելյանը իր ֆեյսբուքյան էջում ուշադրություն է հրավիրել այս ցուցանիշների վրա: «Բյուջեի դեֆիցիտը կազմում է ՀՆԱ-ի 5,5 տոկոսը, ինչը հակասում է ԵՏՄ-ի մասին պայմանագրի 63-րդ հոդվածին, համաձայն որի՝ բյուջեի դեֆիցիտը չի կարող գերազանցել ՀՆԱ-ի 3 տոկոսը, հակառակ դեպքում ԵՏՄ պետք է քայլեր ձեռնարկի՝ ուղղված Հայաստանի տնտեսության կայունությանը: Հայաստանի համար միջազգային թիվ 1 պայմանագրի խախտման մասին ոչ մեկը չի խոսում, տղերքն ավելի լուրջ գործերով են զբաղված»,- գրել է տնտեսագետը:

Ուսումնասիրելով հաշվետվությունը, համոզվում ենք, որ բյուջեի դեֆիցիտը կարող էր ավելի մեծ լինել: Եվ դրա մասին կառավարությունը անկեղծ խոստովանություններ ունի մոտ 400 էջանոց հաշվետվությունում: Այսինքն կան հարկատեսակներ, որոնց գծով որոշակի աճեր կան, սակայն դրանք ոչ թե համակարգային են, այլ պատահական է այդպես ստացվել:

Հաշվետվությունում մասնավորապես կարդում ենք հետեւյալ հատվածը. «ՀՀ 2016 թվականի պետական բյուջեի փաստացի հարկային եկամուտների եւ պետական տուրքերի 11.8%-ն ապահովվել է շահութահարկի հաշվին` կազմելով 127.2 մլրդ դրամ: Նախորդ տարվա համեմատ շահութահարկի մուտքերն աճել են 22.7%-ով կամ 23.5 մլրդ դրամով: Շահութահարկի աճի հիմնական պատճառ է հանդիսացել, մասնավորապես, 1 կազմակերպության մասով գույքի վաճառքից գոյացած շահույթից 2016 թվականին վճարված ռեզիդենտի շահութահարկը, ինչպես նաեւ թվով 3 ընկերությունների կողմից մեկանգամյա գործարքներով պայմանավորված՝ 2016 թվականին վճարված ոչ ռեզիդենտի շահութահարկը, որոնց գումարը կազմել է շուրջ 26.4 մլրդ դրամ՝ նախորդ տարվա 2.8 մլրդ դրամի փոխարեն, կամ զուտ աճը կազմել է 23.6 մլրդ դրամ: Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ ենք համարում նշել, որ վերոնշյալ 4 կազմակերպությունների շահութահարկի գծով մուտքերը բացառելու պարագայում շահութահարկի մուտքերը ոչ թե կաճեին, այլ կնվազեին»,- անկեղծորեն գրված է հաշվետվության մեջ:

Այսինքն մի տնտեսվարող ինչ-որ գույք է վաճառել, որից ստացված գումարը համարվել է շահույթ եւ դրանից պետբյուջե է վճարվել 23.5 միլիարդ դրամի շահութահարկ: Եվս երեք կազմակերպություն էլ մեկանգամյա ինչ-որ գործարք են արել ու վճարել 23.6 միլիարդ դրամ լրացուցիչ գումար: Միայն այս 4 պատահական գործարքները բացառելու դեպքում շահութահարկի գծով պետբյուջե կստացվեր մոտ 50 միլիարդ դրամով պակաս գումար: Այդ հարկատեսակի գծով ընդհանուր մուտքը կկազմեր մոտ 77 միլիարդ՝ 127 միլիարդի փոխարեն: Այս դեպքում բյուջեի դեֆիցիտը կկազմեր ոչ թե  278 միլիարդ, այլ 328 միլիարդ դրամ: Կամ, այլ կերպ ասած, բյուջեի եկամուտների թերակատարումը կլիներ ոչ թե 15 միլիարդ դրամ, այլ 65 միլիարդ դրամ:

Նույնատիպ «կատարողականներ են» արձանագրվել, օրինակ, ակցիզային հարկի գծով: Այս հոդվածով մուտքերի վրա էական ազդեցություն են ունեցել բենզինի, դիզվառելիքի, ծխախոտի, սեղմված գազի ակցիզային հարկի բարձրացման հաշվին, այսինքն պարզապես մեծացվել է հարկային բեռը: Եկամտային հարկի գծով ցուցանիշների վրա եւս որոշակի ազդեցություն է ունեցել բեռի ավելացումը, որը պայմանավորված է եղել նվազագույն աշխատավարձի շեմը 50 հազարից 55 հազար դրամի բարձրացման շնորհիվ: Շրջանառության հարկի հավաքագրումների վրա նույնպես ազդել են տեխնիկական եւ ոչ թե համակարգային բնույթի գործոններ...:

Այսինքն, երբ ասում ենք, որ բյուջեն թերակատարվել է զուտ ցուցանիշների առումով եւ դա վատ պատկեր է, իրականում պատկերը շատ ավելի վատ է, երբ դրան նայում ենք որակական, բովանդակային իմաստով:   

Այս պատկերի ֆոնին կառավարությունը իր հաշվետվության մեջ զեկուցում է, որ արդյունաբերությունը աճել է, գործազրկությունը թեկուզ քիչ` 0.2 տոկոսով նվազել է, արտահանումը աճել է, տնտեսության վարկավորումը առաջանցիկ տեմպերով աճել է եւ այլն: Ու մի տեսակ չի հասկացվում, թե նման պայմաններում ինչպես է ստացվում, որ պետական բյուջեն այսպիսի վիճակում է: Թերակատարումը 15 միլիարդ դրամ է, այն էլ զուտ պատահականորեն` մի քանի մեկանգամյա գործարքների շնորհիվ, առանց որոնց թերակատարումը կլիներ 65 միլիարդ դրամ:  

2016 թվականի պետական բյուջեի կատարման պատասխանատվությունը, եթե պատկերավոր արտահայտվենք, միայն 1/4-ով է կրում ՀՀ գործող կառավարությունը ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ: Այս կառավարությունը ձեւավորվել է 2016 թվականի սեպտեմբերին ու ըստ էության գործել է տարվա վերջին երեք ամիսներին միայն: Դրանից առաջ տեղի ունեցածը նախորդ` Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության պատասխանատվության ներքո է: Բայց դա զուտ ժամանակային տարանջատում է: Թե ստացված ցուցանիշների` աճերի ու նվազումների պատասխանատվությունը ինչպես է բաշխված այս երկու կառավարությունների միջեւ, ավելի խորը ուսումնասիրության կարիք ունի:

Տպել
4101 դիտում

Պուտինն ու Լուկաշենկոն կարող են քննարկել Բելառուսին նավթի մատակարարման հարցը. Պեսկով

Մոսկվայում տեղի են ունեցել խորհրդակցություններ ՀՀ և ՌԴ արտաքին գործերի նախարարությունների միջև

Կա երրորդ փուլի անհրաժեշտություն․ Արմեն Գրիգորյանը՝ դատական համակարգում հեղափոխություն անելու մասին

Հայաստանի և Ջիբութիի միջև հաստատվեցին դիվանագիտական հարաբերություններ. ԱԳՆ

Ես որեւէ խնդիր չեմ տեսնում հայ-ռուսական հարաբերություններում․ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյան

Իրականում դավադրությունների առումով մտահոգություններ ունենք․ Արմեն Գրիգորյան

ՊՎԾ պաշտոնակատարի հայտարարությունը պոպուլիստական է․ Օսիպյան

Բարձրագույն դատական խորհրդի դիմաց բողոքի ցույց է՝ հրաժարականի պահանջով (ուղիղ միացում)

Բարեփոխումները կարեւոր են. քննարկվել են ԵՄ աջակցության համակարգման հարցեր

Քննարկվել է ՀՀ-ԵՄ համագործակցության օրակարգը. Ռուբեն Ռուբինյանը հանդիպումներ է ունեցել Ֆրանսիայի Սենատում

Օսիպյանը չի բացառում, որ որոշ ուժերի կողմից դավադրութան նախապատրաստվելու սպառնալիք կա

Աղետի գոտին՝ այլեւս առանց որեւէ տնակի կամ կցակառույցի. քիչ մնաց. Լեւոն Բարսեղյան

Նախագիծն ընդունվեց․ զինծառայողների աշխատավարձը կբարձրանա

35 մլն դոլար հատկացնում ենք ճանապարհաշինությանը եւ ամեն անգամ սթրեսի մեջ ենք՝ կարողանալո՞ւ ենք գումարը ծախսել․ վարչապետ

Մասիսի քաղաքապետի նկատմամբ «Էրեբունիի գործով» քրեական հետապնդումը դադարեցվել է, բայց նա մնում է մեղադրյալ

363 մլն 110 հազար դրամի ներդրում, 13 նոր աշխատատեղ՝ 350,000 դրամ միջին աշխատավարձով․ «Ջերմուկ գրուպ» ՓԲԸ-ն ներդրում կանի

Սիս գյուղի երեխեքը հարցազրույց են տալիս, ասում են՝ Նիկոլն եկավ, խոստացավ, «գլխառադ» արեց․ էդ ճանապարհը խի՞ չեն սարքում

Վարշավան և Վաշինգտոնը մոտ են Լեհաստանում ԱՄՆ ռազմական ներկայությունը մեծացնելուն

Երեւանում կկառուցվի ժամանցային, զվարճանքի այգի․ կգործեն եվրոպական արտադրության վերջին սերնդի կարուսելներ

Քոչարյանի և մյուսների գործով դիմումը ՍԴ-ում նախնական ուսումնասիրության փուլում է. հայտարարություն