Ո՞վ է կրում բյուջեի թերակատարման պատասխանավությունը

Երեկ ՀՀ կառավարությունը հավանության արժանացրեց 2016 թվականի պետական բյուջեի կատարման մասին հաշվետվությունը: Դե հավանելու բան այնքան էլ չկա, ճիշտն ասած:

Ըստ հաշվետվության, թերակատարվել է բյուջեի թե եկամտային մասը, եւ թե ծախսային: Այսպես. պետբյուջեի եկամուտների գծով թերակատարումը կազմել է 0.7 տոկոս, կամ մոտ 10 միլիարդ դրամ, իսկ եկամուտների գծով թերակատարումը՝ 8.4 տոկոս, կամ 15 միլիարդ դրամ: Փոխարենը աննախադեպ գերակատարում է ապահովվել բյուջեի դեֆիցիտի գծով: Գերակատարումը 54 տոկոս է: Նախատեսված էր, որ 2016 թվականին դեֆիցիտը կլինի 190.7 միլիարդ դրամ, սակայն փաստացի կազմել է 278 միլիարդ դրամ:

Հայտնի տնտեսագետ Մեսրոպ Առաքելյանը իր ֆեյսբուքյան էջում ուշադրություն է հրավիրել այս ցուցանիշների վրա: «Բյուջեի դեֆիցիտը կազմում է ՀՆԱ-ի 5,5 տոկոսը, ինչը հակասում է ԵՏՄ-ի մասին պայմանագրի 63-րդ հոդվածին, համաձայն որի՝ բյուջեի դեֆիցիտը չի կարող գերազանցել ՀՆԱ-ի 3 տոկոսը, հակառակ դեպքում ԵՏՄ պետք է քայլեր ձեռնարկի՝ ուղղված Հայաստանի տնտեսության կայունությանը: Հայաստանի համար միջազգային թիվ 1 պայմանագրի խախտման մասին ոչ մեկը չի խոսում, տղերքն ավելի լուրջ գործերով են զբաղված»,- գրել է տնտեսագետը:

Ուսումնասիրելով հաշվետվությունը, համոզվում ենք, որ բյուջեի դեֆիցիտը կարող էր ավելի մեծ լինել: Եվ դրա մասին կառավարությունը անկեղծ խոստովանություններ ունի մոտ 400 էջանոց հաշվետվությունում: Այսինքն կան հարկատեսակներ, որոնց գծով որոշակի աճեր կան, սակայն դրանք ոչ թե համակարգային են, այլ պատահական է այդպես ստացվել:

Հաշվետվությունում մասնավորապես կարդում ենք հետեւյալ հատվածը. «ՀՀ 2016 թվականի պետական բյուջեի փաստացի հարկային եկամուտների եւ պետական տուրքերի 11.8%-ն ապահովվել է շահութահարկի հաշվին` կազմելով 127.2 մլրդ դրամ: Նախորդ տարվա համեմատ շահութահարկի մուտքերն աճել են 22.7%-ով կամ 23.5 մլրդ դրամով: Շահութահարկի աճի հիմնական պատճառ է հանդիսացել, մասնավորապես, 1 կազմակերպության մասով գույքի վաճառքից գոյացած շահույթից 2016 թվականին վճարված ռեզիդենտի շահութահարկը, ինչպես նաեւ թվով 3 ընկերությունների կողմից մեկանգամյա գործարքներով պայմանավորված՝ 2016 թվականին վճարված ոչ ռեզիդենտի շահութահարկը, որոնց գումարը կազմել է շուրջ 26.4 մլրդ դրամ՝ նախորդ տարվա 2.8 մլրդ դրամի փոխարեն, կամ զուտ աճը կազմել է 23.6 մլրդ դրամ: Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ ենք համարում նշել, որ վերոնշյալ 4 կազմակերպությունների շահութահարկի գծով մուտքերը բացառելու պարագայում շահութահարկի մուտքերը ոչ թե կաճեին, այլ կնվազեին»,- անկեղծորեն գրված է հաշվետվության մեջ:

Այսինքն մի տնտեսվարող ինչ-որ գույք է վաճառել, որից ստացված գումարը համարվել է շահույթ եւ դրանից պետբյուջե է վճարվել 23.5 միլիարդ դրամի շահութահարկ: Եվս երեք կազմակերպություն էլ մեկանգամյա ինչ-որ գործարք են արել ու վճարել 23.6 միլիարդ դրամ լրացուցիչ գումար: Միայն այս 4 պատահական գործարքները բացառելու դեպքում շահութահարկի գծով պետբյուջե կստացվեր մոտ 50 միլիարդ դրամով պակաս գումար: Այդ հարկատեսակի գծով ընդհանուր մուտքը կկազմեր մոտ 77 միլիարդ՝ 127 միլիարդի փոխարեն: Այս դեպքում բյուջեի դեֆիցիտը կկազմեր ոչ թե  278 միլիարդ, այլ 328 միլիարդ դրամ: Կամ, այլ կերպ ասած, բյուջեի եկամուտների թերակատարումը կլիներ ոչ թե 15 միլիարդ դրամ, այլ 65 միլիարդ դրամ:

Նույնատիպ «կատարողականներ են» արձանագրվել, օրինակ, ակցիզային հարկի գծով: Այս հոդվածով մուտքերի վրա էական ազդեցություն են ունեցել բենզինի, դիզվառելիքի, ծխախոտի, սեղմված գազի ակցիզային հարկի բարձրացման հաշվին, այսինքն պարզապես մեծացվել է հարկային բեռը: Եկամտային հարկի գծով ցուցանիշների վրա եւս որոշակի ազդեցություն է ունեցել բեռի ավելացումը, որը պայմանավորված է եղել նվազագույն աշխատավարձի շեմը 50 հազարից 55 հազար դրամի բարձրացման շնորհիվ: Շրջանառության հարկի հավաքագրումների վրա նույնպես ազդել են տեխնիկական եւ ոչ թե համակարգային բնույթի գործոններ...:

Այսինքն, երբ ասում ենք, որ բյուջեն թերակատարվել է զուտ ցուցանիշների առումով եւ դա վատ պատկեր է, իրականում պատկերը շատ ավելի վատ է, երբ դրան նայում ենք որակական, բովանդակային իմաստով:   

Այս պատկերի ֆոնին կառավարությունը իր հաշվետվության մեջ զեկուցում է, որ արդյունաբերությունը աճել է, գործազրկությունը թեկուզ քիչ` 0.2 տոկոսով նվազել է, արտահանումը աճել է, տնտեսության վարկավորումը առաջանցիկ տեմպերով աճել է եւ այլն: Ու մի տեսակ չի հասկացվում, թե նման պայմաններում ինչպես է ստացվում, որ պետական բյուջեն այսպիսի վիճակում է: Թերակատարումը 15 միլիարդ դրամ է, այն էլ զուտ պատահականորեն` մի քանի մեկանգամյա գործարքների շնորհիվ, առանց որոնց թերակատարումը կլիներ 65 միլիարդ դրամ:  

2016 թվականի պետական բյուջեի կատարման պատասխանատվությունը, եթե պատկերավոր արտահայտվենք, միայն 1/4-ով է կրում ՀՀ գործող կառավարությունը ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ: Այս կառավարությունը ձեւավորվել է 2016 թվականի սեպտեմբերին ու ըստ էության գործել է տարվա վերջին երեք ամիսներին միայն: Դրանից առաջ տեղի ունեցածը նախորդ` Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության պատասխանատվության ներքո է: Բայց դա զուտ ժամանակային տարանջատում է: Թե ստացված ցուցանիշների` աճերի ու նվազումների պատասխանատվությունը ինչպես է բաշխված այս երկու կառավարությունների միջեւ, ավելի խորը ուսումնասիրության կարիք ունի:

Տպել
3956 դիտում

Աշոցքում ՔՊ անդամն է հաղթել, Հառիճում՝ ինչպես միշտ, 18 տարվա համայնքապետը

Հարություն Մաշադյանը ծառայել է ՀՀ ԶՈՒ-ում. դատախազությունը հավելյալ պարզաբանում է տարածել

Դ. Տոնոյանը հանդիպել է Հունաստանի գործընկերոջ հետ, այցելել IDEX-2019 ռազմարդյունաբերական ցուցահանդես

Ստեփանծմինդա- Լարս ավտոճանապարհը փակ է տրանսպորտային բոլոր միջոցների համար

Հայաստանի արտգործնախարարը հանդիպել է ԱՄՆ Ազգային անվտանգության խորհրդի ավագ տնօրենին

Հայ-սերբական հարաբերություններն ունեն զարգացման ներուժ. Ա. Սարգսյանը հանդիպել է Սերբիայի նախագահին

17:00-ի դրությամբ ընտրություններն ամենաակտիվը Օհանավան եւ Ակնաղբյուր համայնքներում են անցնում

Հանրապետության որոշ ավտոճանապարհներին գետնաբուք է

Թմրանյութ պահելու և օգտագործելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել Հանրայինի հաղորդավարը

Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է Արաբական պետությունների լիգայի գլխավոր քարտուղարին

Հարություն Մաշադյանը ոչ թե կայազորի դատախազ է, այլ՝ կայազորի դատախազության դատախազ. դատախազության պարզաբանումը

Հայաստանի եւ Կիպրոսի ԱԳ նախարարները քննարկել են հայ-կիպրական համագործակցությանն առնչվող հարցերը

14:00-ի դրությամբ ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցել է 21 հազար 130 մարդ կամ ընտրողների 33.16%-ը

Նոր Գեղի համայնքի ընտրատեղամասում լարված իրավիճակ է եղել. ԼՀԿ ներկայացուցիչը պարզաբանում է

Լևոն Աղասյանը հռչակվել է Բալկանյան երկրների չեմպիոն՝ հաղթելով ադրբեջանցուն ու թուրքին (տեսանյութ)

Երեւանում բացելով դուռը, ննջասենյակում հայտնաբերել են 53–ամյա տղամարդու կիսաքայքայված դի

Ձյան շերտում մի շարք ավտոմեքենաներ էին արգելափակվել. փրկարարները 15 ուղեւորի են տեղափոխել

11:00-ի դրությամբ ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցել է 3276 մարդ՝ քվեարկության իրավունք ունեցողների 9,85%-ը

Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպեց Մալթայի արտաքին գործերի նախարար Կարմելո Աբելային

ՄԻՊ-ը վաղ առավոտից իրականացնում է ՀՀ համայնքներում տեղի ունեցող ընտրությունների դիտարկում