Ամոթ է նույնիսկ քննարկել համայնքային դպրոցների օպտիմալացման հարցը․ դպրոցի տնօրեն

Շաբաթներ առաջ հայտնի դարձավ, որ դպրոցների օպտիմալացման նոր փուլ է տեղի ունենալու։ Դամոկլյան սուրը կախված է քաղաքներում գործող մինչեւ 300 աշակերտ ունեցող դպրոցների գլխին, սակայն, հատկանշական է, որ մեր երկրի շուրջ 1400 դպրոցներից գրեթե 1000-ն ունի 300-ից պակաս աշակերտ։

Ու թեեւ ի սկզբանե խոսվում էր միայն քաղաքային դպրոցների միավորման մասին, սակայն «սեւ ցուցակում» արդեն իսկ հայտնվել են համայնքային դպրոցներ։ Ինչպես օրինակ, առաջիկայում արդեն չի գործի Կոտայքի մարզի Զովաշեն համայնքի հանրակրթական հաստատությունը, այն կմիավորվի Հատիսի միջնակարգ դպրոցի հետ:

Ըստ մամուլում շրջանառվող լուրերի՝ ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարությունը դեմ է գյուղական դպրոցների օպտիմալացմանը, սակայն մարզպետարաններն այնքան էլ համամիտ չեն նախարարության հետ եւ հընթացս ուսումնասիրում են նաեւ գյուղերում գործող դպրոցների օպտիմալացման հնարավորությունները:

Տավուշի մարզի սահմանամերձ Ներքին Կարմիրաղբյուր համայնքի դպրոցի տնօրենը եւս անհանգստացած է, չնայած իրենց համայնքի մասին առայժմ խոսք չի գնում, սակայն ասում է՝ ո՞վ գիտի, միգուցե իրենք էլ ընկնեն այս շրջապտույտի մեջ։

«Նույնիսկ մեկ աշակերտի դեպքում պետք է պահել դպրոցը։ Սակայն, ես այս որոշումը կայացնողներին չեմ մեղադրում, իրենք չեն ապրում այստեղ, չեն պատկերացնում, թե ինչ է կատարվում այստեղ, չգիտեն այստեղի հոգսերի մասին ու թե որքան կարեւոր է դպրոցն այս համայնքների համար։ Մենք մեծ սրտով հրավիրում ենք նրանց, թող գան, որոշ ժամանակ ապրեն մեզ մոտ, թող մտնեն ժողովրդի ապրելակերպի մեջ թող ապրեն այնպես, ինչպես ապրում է այստեղի դպրոցի աշակերտը, նոր կհասկանան, որ նույնիսկ այդ մասին բարձրաձայնելը ցույց է տալիս իրենց ոչ տեղեկացված լինելը»,-կարծում է դպրոցի տնօրեն Նառա Պապյանը։

Սահմանամերձ այս համայնքի դպրոցն ունի 74 աշակերտ։ Այստեղ դասավանդում է 20 ուսուցիչ, եւս 10 հոգի էլ ներգրավված է ադմինիստրատիվ աշխատանքում։ Շուրջ 1000 բնակիչ ունեցող այս գյուղում դպրոցը մանկապարտեզի ու համայնքապետարանի հետ եզակի աշխատատեղեր ապահովող հիմնարկներից է։ Այսինքն կրթական հաստատությունից զատ, սա նաեւ աշխատավայր է։ Եվ նման կարգավիճակ ունեցող համայնքները Հայաստանում մեծամասնություն են կազմում։

«Բայց շատ հանգիստ ելույթ են ունենում, թե յոթանասուն աշակերտ ունեցող դպրոցը որպես ի՞նչ մնա գյուղում, թող միանա մեկ ուրիշի, երեք հարյուր աշակերտ դառնան, սակայն մարդիկ չեն գիտակցում դրանցից բխող խնդիրների մասին։ Չի կարող համայնքը դպրոց չունենալ, իսկ սահմանամերձ համայնքներն, առավելեւս, ամոթ է նույնիսկ քննարկել համայնքային դպրոցների օպտիմալացման հարցը»,- ասում է տնօրենը։

Տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանը նույնպես կարծում է, որ դպրոցների օպտիմալացման վնասներն ավելի շատ կլինեն, քան օգուտները։

«Դպրոցների օպտիմալացմամբ չէ, որ պետք է կրճատենք բյուջեի ծախսերը, բյուջեի ծախսերը կրճատելու համար շատ այլ բաներ կարող են գտնել, քան դպրոցները, քանի որ յուրաքանչյուր միավորված դպրոցի հետեւանքով շատ ավելի լուրջ խնդիրներ են առաջանալու, քան այդ բյուջեի կրճատած ծախսերը»,-ասում է տնտեսագետը։

Հիշեցնենք, որ օպտիմալացումը նորություն չէ մեր երկրում։ Դեռեւս 2004-2005 թվականներին այս մեթոդը կրկին կիրառվել էր՝ նպատակ ունենալով միջինում մեկ ուսուցչին հասնող աշակերտների թիվը հասցնել 14-ի, ինչը, սակայն տեղի չունեցավ, մեկ ուսուցչին բաժին ընկավ միջինում 11.3 աշակերտ։ Սակայն, այդ ժամանակ էլ փակվեցին ու միավորվեցին մի քանի դպրոցներ, կրճատվեցին մի քանի հազար ուսուցիչներ, ինչը մեծ աղմուկ բարձրացրեց։

Վիլեն Խաչատրյանը վստահ է՝ այս անգամ դպրոցների փակումն էլ ավելի կբարձրացնի արտագաղթի ցուցանիշը։

«Որտեղ չկա դպրոց, այդ համայնքների դատարկվելու ռիսկն էլ ավելի է մեծանում։

Եթե փակվի համայնքի դպրոցը, բնական է, երեխան պետք է գնա այլ համայնքում սովորելու, սակայն ծնողները ոչ միշտ թույլ կտան երեխային մենակ այդքան ճանապարհ անցնել, ստիպված են լինելու ընտանիքով տեղափոխվել ու, բնական է, տեղափոխվելուց ավելի գերադասելու են գնալ քաղաքային համայնք։ Ասում են տրանսպորտ է տրամադրվելու, սակայն դա եւս ահագին գումարների հետ է կապված։ Այս դպրոցները վերացնելով գյուղական համայնքները վտանգի առաջ են կանգնելու, այնտեղ արդեն ապրելու իմաստը չի լինելու»,-ասում է Խաչատրյանը։