ԵՏՄ-ից դուրս գալու նախաձեռնությունն ու Սերժ Սարգսյանի ցմահ ղեկավարումը. կապ կա՞ արդյոք

Վեցերորդ գումարման Ազգային ժողովի երկրորդ նստաշրջանի մեկնարկն այսօր հանրապետության քաղաքական կյանքում մեծ իրարանցում չառաջացրեց: Ըստ էության ընդհանրապես որեւէ իրարանցում չառաջացրեց: Մեր երկրի քաղաքական կյանքի օրակարգը շարունակում է չափից ավելի աղքատիկ լինել, եւ դրա համար մի քանի պատճառ կա: Նախ, նախկինի նման այլեւս հնարավոր չէ օրակարգը լցնել կեղծ եւ մտացածին գործընթացնելով: Հանրության ուշադրությունը սեւեռել դրանց վրա, պատրանք ստեղծել, թե երկրի ներքաղաքական կյանքում ինչ-որ բան է կատարվում, իսկ հետո ամենավճռական պահին սյուրպրիզ անել:

Որպես կանոն՝ յուրաքանչյուր նման հանգրվանում ՀՀ քաղաքացիները համոզվում էին, որ տեղի ունեցող պրոցեսները բեմադրություն էին, եւ ամեն անգամվա հետ ավելի ու ավելի խորը հիասթափություն էին ապրում: Ի տարբերություն ոչ վաղ անցյալում Հայաստանում ձեւավորված քաղաքական այդ տրադիցիայի, այժմ ամեն ինչ ավելի հստակ է, ավելի պարզ ու անպաճույճ:

Ու ստացվում է, որ քաղաքական աշուն մուտք ենք  գործում օրակարգային երկու հարցով. «Ելք» խմբակցության առաջարկությունը՝ ԵԱՏՄ-ում ՀՀ անդամակցությունը դադարեցնելու գործընթաց սկսելու վերաբերյալ, եւ հարցը, թե 2018-ի ապրիլից հետո, երբ ավարտվի Սերժ Սարգսյանի նախագահության երկրորդ ժամկետը, ով կլինի ՀՀ վարչապետը, այսինքն այսուհետ նաեւ՝  պետության առաջին դեմքը: Ընդ որում, այս երկու հարցերից առաջինը որոշակիորեն նաեւ արտաքին քաղաքական հարց է, իսկ երկրորդը ֆորմալ առումով զուտ ՀՀԿ-ին վերաբերող հարց է:

Որովհետեւ, ինչպես այսօր լրագրողների հետ զրույցում ճիշտ ձեւակերպեց ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը, անցած խորհրդարանական ընտրություններում մարդիկ իրենց ձայներըը տարբեր մոտիվացիաներով տվել են ՀՀԿ-ին, ուստի մինչեւ 2022 թվականը երկրի ղեկը հանձնել են այս կուսակցությանը: Իսկ թե ՀՀԿ-ն ում հարմար կգտնի այդ դերում, արդեն ներքին կուսակցական խնդիր է:

Մյուս կողմից՝ այս հարցը եւ իր մեջ նաեւ արտաքին քաղաքական էլեմենտ պարունակող «Ելք»-ի առաջարկը նաեւ փոխկապակցված են եւ ձեւավորում են ՀՀ ներքաղաքական միակ օրակարգը:

Ու թեեւ օրակարգը մեկն է, իսկ քաղաքական խաղացողների թիվը՝ խիստ սահմանափակ, կոմբինացիաները, որ հնարավոր են այն առաջ մղելու ընթացքում, բավականին բազմազան են: Օրինակ, եթե «Ելք»-ին հաջողվի հանրային աջակցություն ստանալ ԵՏՄ-ից դուրս գալու նախաձեռնության շուրջ, այն կարող է վերածել կոնկրետ գործողության, ինչը կսասանի ՀՀԿ-ի դիրքերը: Դա կնշանակի, որ ՀՀԿ-ին ձայն տված քաղաքացիների գնահատականներում փոփոխություն է տեղի ունեցել եւ նրանք այլեւս չեն սատարում Հայաստանը ԵԱՏՄ մաս դարձրած իշխանությանը: Իսկ այս արձանագրումը չի կարող քաղաքական հետեւանքներ չունենալ:

Ճիշտ է, ընդունված է համարել, որ ՀՀ բնակչության դիրքորոշումը միշտ էլ հօգուտ ԵՏՄ-ի կլինի, սակայն այսօր Գլոբալիզացիայի եւ տարածաշրջանային հետազոտությունների վերլուծական կենտրոնի հրապարակած հարցման տվյալները ցույց են տալիս, որ դա խիստ չափազանցված համոզմունք է: Համենայնդեպս, ըստ այդ հարցման արդյունքների՝ հանրության տրամադրությունները ԵՏՄ-ի եւ Եվրոպական ինտեգրացիոն ուղղություննեի միջեւ սահմանագծին են, ինչպես նաեւ այնքան էլ միանշանակ չէ, որ ՀՀ քաղաքացիների անվերապահ վստահում են Ռուսաստանին եւ երկրի անվտանգությունն ու բարեկեցությունը կապում այդ երկրի հետ:

Այնպես որ, չնայած կարծիքներին, որ «Ելք»-ի նախաձեռնությունը հերթապահ եւ դատապարտված նախաձեռնություն է, այն ավելի քան ռեալ շանսեր ունի երկրում իրական փոփոխություններ բերելու:

Հայաստանի հանրային կյանքի օրակարգում չի մնացել մի ոլորտ, որի նկատմամբ դժգոհությունը քաղաքական ուժերը քաղաքական փոփոխությունների հիմք դարձնելու փորձ արած չլինեն: Կյանքը ցույց է տվել, որ իշխող կուսակցության նկատմամբ «համակրանքը» ավելի մեծ է, քան օրինակ անարդարությունից եւ այլ խնդիրներից դժգոհությունը:

Հայաստանի աշխարհաքաղաքական բեւեռների ընտրության-չընտրության հարցը որեւէ քաղաքական ուժ ուղղակիորեն օրակարգ չի բերել: Համենայնդպես խորհրդարանում նման քննարկում չի եղել: Հայաստանի ընդդիմադիր եւ ոչ իշխանական բոլոր քաղաքական ուժերը այժմ համերաշխ են մի հարցում. Հայաստանում իշխանության փոփոխության պահանջարկը նախ պետք է հանրության մեջ ձեւավորվի, ապա նաեւ համապատասխան պատվեր իջեցվի քաղաքական ուժերին: Քանի դեռ նման պրոցես գոյություն չունի, իշխանության փոփոխության կամ Սերժ Սարգսյանի վերարտադրության անթույլատրելիության մասին խոսակցությունները ժամանցային նշանակությունից այն կողմ չեն անցնի:

Ընդ որում հարցը, թե արդյո՞ք Սերժ Սարգսյանը կդառնա վարչապետ, թե՞  ՀՀԿ-ն այլ անձի կնշանակի այդ պաշտոնում, ավելի շատ էսթետիկական նշանակություն ունի, քան քաղաքական: Ինչ խոսք, Սարգսյանի մնալով Ղազախստանի, Ուզբեկստանի եւ Թուրքմենստանի շարքերն անցնելը շատ ավելի մեծ դիսկոմֆորտ կառաջացնի:

Ու ստացվում է, որ «Ելք»-ի նախաձեռնությունը՝ Սերժ Սարգսյանի իշխանության որդեգրած՝ Հայաստանի արտաքին քաղաքական կուրսը փոխելու ուղղությամբ, տեսանելի ապագայում Հայաստանում իշխանության փոփոխության միակ հիմքը կարող է լինել: Հուսանք, որ այս հարցով քաղաքական բանավեճը ավելի համարձակ կլինի, քան մինչեւ այժմ է, որովհետեւ ի վերջո ՀՀ քաղաքացիներիս իսկապես անհրաժեշտ են լուրջ հիմնավորումներ, փաստարկներ եւ հակափաստարկներ, թե իրականում ինչ  կկորցնի եւ ինչ կշահի Հայաստանը ռուսական ինտեգրացիոն միավորից կամ ռուսական անվտանգության համակարգից դուրս գալու դեպքում: