ԵՄ-ն պետք է իր անդամներով զբաղվի, որ չխոչընդոտեն Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի ստորագրմանը

Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների հարցում արեւելյան գործընկերության գագաթաժողովը կարեւորագույն հանգուցակետ է: Նախ՝ որովհետեւ հենց այդ գագաթաժողովի շրջանակներում է նախատեսվում ստորագրել Հայաստան-ԵՄ նոր շրջանակային համաձայնագիրը: Ու թե ինչպես կզարգանան իրադարձությունները այս համաձայնագրի ստորագրման հարցում, շատ բան կախված է հենց այս գագաթաժողովից:

Ուստի այդ գագաթաժողովի նախապատաստական աշխատանքներն էլ են դարձել Հայաստանի շահերի համար խիստ կարեւոր: Հարցն այն է, որ Ադրբեջանն ակտիվ ջանքեր է գործադրում, որպեսզի գագաթաժողովի հռչակագրում տեղ գտնեն ադրբեջանամետ եւ հայկական շահերին հակադրվող ձեւակերպումներ՝ կապված արցախյան հիմնախնդրի հետ: Ադրբեջանը դա փորձում էր անել նաեւ Կիեւում հոկտեմբերի 29-ից նոյեմբերի 1-ը ընթացող ԵՎՐԱՆԵՍԹ խորհրդարանական վեհաժողովի աշխատանքների ժամանակ, բայց հայկական պատվիրակության ջանքերի շնորհիվ ամեն ինչ, կարծես, բարեհաջող ավարտվեց:

Մասնավորապես՝ վեհաժողովում ՀՀ ԱԺ պատվիրակության ղեկավար Արմեն Աշոտյանը Կիեւից հայտնում էր, որ վեհաժողովի աշխատանքների համար խորհրդարանական պատվիրակության կողմից պատրաստվել եւ շրջանառվել է «Մահացու ինքնավար զենքի» կիրառումը կանոնակարգող բանաձեւի հրատապ նախագիծ, որն ընդունվել է Եվրանեսթ ԽՎ-ի լիագումար նիստում:

«Հայկական պատվիրակության ներկայացրած բանաձեւը նախեւառաջ վերաբերում է վերջին սերնդի դրոնների (անօդաչու թռչող սարքեր) կիրառմանը: Այս կապակցությամբ հարկ է հիշատակել վերջին շրջանում Իսրայելի պաշտպանության նախարարության կողմից զենքի վաճառքի եւ արտահանման հետ կապված իսրայելական արտադրողի լիցենզիայի ժամանակավոր կասեցման նախադեպը՝ կապված Ադրբեջանի հորդորով Լեռնային Ղարաբաղում դիրքերի ուղղությամբ իրականացված հարվածների հետ»,- հաղորդել է Արմեն Աշոտյանը:

Բանաձեւում կարեւորվել է նաեւ հակամարտության գոտիներում հետաքննության մեխանիզմների ներդրումը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել եւ կանխարգելել այնպիսի մեխանիզմները, որոնք ուղղված կլինեն հակամարտության գոտիներին հարակից տարածքներում ապրող խաղաղ բնակչության նկատմամբ կամայական գործողությունների իրականացմանը:

Բանաձեւին դեմ է քվեարկել ադրբեջանական պատվիրակությունը: Ու հիմա էլ հայկական պատվիրակությանը լուրջ փորձություն է սպասվում արեւելյան գործընկերության գագաթաժողովում, որտեղ Ադրբեջանը նորից փորձում է եւ փորձելու է հաջողությունների հասնել: Հայկական կողմը փորձում է ամեն կերպ չեզոքացնել այդ վտանգները, նաեւ հղում կատարելով ստորագրվելիք Հայաստան-ԵՄ ընդլայնված եւ համապարփակ նոր համաձայնագրի տեքստում տեղ գտած ձեւակերպումներին:

Իհարկե, մինչեւ վերջին պահը, այսինքն՝ մինչեւ այդ դեկլարացիայի հրապարակվելը, դժվար է ասել՝ նախնական տեքստում փոփոխություններ կկատարվե՞ն, թե՞ ոչ: Բայց ներկա պահին, ըստ մեր պատգամավորների, հայկական շահերին հակասող ձեւակերպումներ չկան:

«Այս պահին իմ ունցած տեղեկություններով ԱԳԼ գագաթաժողովի եզրափակիչ հայտարարության տեքստում ոչ հայանպաստ ձեւակերպումների խնդիր չկա: Շտկումներ կարող են վերջին պահին էլ արվել, բայց այս պահին խնդիրներ չկան. այսինքն՝ Հայաստանը շատ հանգիստ կարող է գնալ եւ մասնակցել գագաթաժողովին, ստորագրել փաստաթուղթը: Եթե անգամ այնպիսի հայտարարություն լինի, կարծում եմ, Հայաստանը էլի կարող է գնալ ու ստորագրել շրջանակային համաձայնագիրը եւ  չմիանալ վերջնական դեկլարացիային»,- մեզ հետ զրույցում ասաց ՀՀ ԱԺ «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանը:

Ինչ վերաբերում է Հայաստան-ԵՄ նոր համաձայնագրին, ապա վաղուց է նշվում, որ հենց արցախյան հիմնախնդրի վերաբերյալ դիրքորոշման կապակցությամբ որոշակի անհամաձայնություններ կան: Ավելին՝ մեկ նշվում է, թե արեւելյան գործընկերության գագաթաժողովի ժամանակ այդ համաձայնագիրն, ամեն դեպքում, կստորագրվի, մեկ նշվում է, թե հնարավոր է, որ չստորագրվի. ի դեպ՝ սա էլ առկա խնդիրների ամենաէական ցուցիչն է: Ամեն դեպքում՝ Ադրբեջանի ջանքերով Հունգարիայի հարուցած խնդիրներն իրենց զգացնել են տալիս: Մեր տեղեկություններով՝ եվրոպացիները հայկական կողմին հավաստիացրել են, որ իրենք կլուծեն ԵՄ ներսում առկա խնդիրները, եւ փաստաթղթի ստորագրմանը ԵՄ անդամներից որեւէ մեկը չի խանգարի:

«ԵՄ-ն, որպես կողմ, կարծում եմ, ջանքեր է գործադրում, որ անդամ երկրները որեւէ խնդիրներ չառաջացնեն: Հունգարիայի վերաբերյալ, այս պահին պոտենցիալ սիգնալներ չկան, թե կարող է խանգարել ու պետք էլ չէ բզբզել, որովհետեւ ադրբեջանական լոբբին կարող է աշխատել եւ աշխատում են բոլոր այն տեղերում, որտեղ մենք ունենք վատ հարաբերություններ՝ փորձելով խնդիրներ առաջացնել: Բայց նաեւ հաշվի առնենք, որ մյուս կողմը՝ ԵՄ-ն, որն էլի շահագրգիռ կողմ է, աշխատում է, որ խնդիրներ չառաջանան»,- ասաց Էդմոն Մարուքյանը:

Ու հիմա մի իրավիճակ է, ավելացրեց պատգամավորը, որ կողմերը պետք է պրոցեսը մինչեւ վերջ տանելու բավարար քաղաքական կամք ունենան ու այս անգամ ստորագրեն այդ համաձայագիրը: Հիմա իսկապես կարեւոր հանգրվան է, քանի որ, ինչպես նշում էր Արմեն Աշոտյանը, սա առաջին դեպքն է լինելու, որ ԵՄ-ն լայն հարաբերությունների համաձայնագիր կստորագրի ԵԱՏՄ անդամ երկրի հետ, ու դա ցույց կտա, որ ԵՄ-ի ու ԵԱՏՄ-ի միջեւ բաժանարար գծեր չկան: Դրա մասին էր ակնարկում նաեւ Եվրոպական հարեւանության քաղաքականության, եւ ընդլայնման բանակցությունների հարցերով Եվրամիության հանձնակատար Յոհաննես Հանը, երբ հայտարարում էր, որ Հայաստան-ԵՄ համաձայնագիրը ցույց կտա, որ «համակեցությունը հնարավոր է», եւ օրինակ կծառայի մյուսների համար: Այստեղ մնում է միայն մեկ հարց՝ որքանո՞վ է ԵԱՏՄ անդամների համար ցանկալի ցույց տալը, որ համակեցությունը հնարավոր է: