ԵՏՄ-ի «ստորջրյա խութերը». սպասենք հաջորդ աղմուկին

ԵՏՄ-ից սպասվող բացասական գործոնների հարցերը քննարկելիս առաջին հերթին շոշափվում են նրանք, որոնք ուղղակի ազդեցություն են գործում: Օրինակ նոր՝ ավելի բարձր մաքսատուրքերը, որոնցով հարկվելու են երրորդ երկրներից Հայաստան ներկրվող ապրանքները:

Մաքսատուրքերը իրոք բարձրանալու են, դրանք իրոք բերելու են ապրանքների որոշակի թանկացման, բայց կառավարությունը ներկայացնում է, որ այդ թանկացումը կլինի չնչին եւ մեծ ազդեցություն գնաճի ընդհանուր ցուցանիշի վրա չի լինի:

Գուցեեւ այդպես է: Ավելին՝ ամենայն հավանականությամբ, այդպես է: Բայց կան ոչ ուղղակի գործոններ, որոնք կարող են շատ ավելի մեծ ազդեցություն թողնել մեր տնտեսական համակարգի վրա, ընդ որում՝ բացասական: Այդ ոչ ուղղակի գործոններից շատերը դեռ ի հայտ չեն եկել եւ ներկայում, այսպես ասած, «ստորջրյա խութերի» կարգավիճակ ունեն:

Օրինակ, ոչ առեւտրային նպատակներով բուսական ծագման արտադրանքի ներկրման հետ կապված խնդիրները: Երբ, ասենք, ԵՏՄ չհանդիսացող Վրաստանից մանդարին կամ նարինջ ես ներկրում տանը ուտելու համար, եւ դա գերազանցում է 5 կիլոգրամը, պետք է ունենաս ֆիտոսանիտարական տեղեկանք: Տեսականորեն դա կարելի է ունենալ, գործնականում բացառված է: Եթե գործերով կամ հանգստանալու համար մեկնել ես Թբիլիսի ու ետ գալուց շուկայից մի 10 կիլո մանդարին ես գնել, դրա համար տեղեկանք չես կարող ստանալ շուկայի վաճառողից:

Հիմա հայ հանրությունը քննարկում է այս մի, առանձին վերցրած դեպքը եւ ալեկոծվում է: Սակայն այս դեպքը չնչին է, նույնիսկ անտեսանելի այն իրավիճակի համեմատ, ինչ լինելու է հետագայում: Օրինակ, ԵՏՄ տարածք երրորդ երկրներից ներկրվող բազմաթիվ ապրանքներ պետք է մակնշվեն: Օրինակ, հայաստանցի փոքր գործարարը, որը Դուբայից կամ որեւէ այլ տեղից տարբեր տեսակի ու չափերի հեռուստացույցներ էր բերում, պարտաճանաչորեն մաքսազերծում ու դնում իր խանութում վաճառելու, այլեւս չի կարողանալու դա անել, որովհետեւ ամեն ապրանք չէ, որ կարող է ներկրվել ԵՏՄ: Այդ ապրանքը պետք է անցած լինի համապատասխան սերտիֆիկացում: Օրինակ, ԵՏՄ լաբորատորիաներում պետք է փորձարկվեն ճապոնական հեռուստացույցներն ու գերմանական փոշեկուլները, համոզվելու համար, որ դրանք անվտանգ են: Եթե փորձարկումը հաջող անցավ, սերտիֆիկատը կլինի, ու ապրանքը կմակնշվի: Բայց դա փող արժե: Մեր ներկրողները չունեն այդքան ռեսուրսներ իրենց ներկրած յուրաքանչյուր ապրանքի համար սերտիֆիկատ ստանալու համար:

Ու ստիպված մեր ներկրողները պետք է գնեն միայն այն ապրանքները, որոնք արդեն սերտիֆիկացված են, ասենք, ռուս կամ ղազախ խոշոր ներկրողների կողմից: «Ստեղծագործելու», նոր ապրանքներ հայտնաբերելու, շուկաներ ուսումնասիրելու տարբերակները մերոնց համար այլեւս չեն լինի:

Բայց սա էլ ոչինչ: Մի կերպ կդիմանանք: Իսկ այ, մասշտաբի էֆեկտին մեր նույնիսկ խոշոր համարվող գործարարները կարող է եւ չդիմանան: Ինչի՞ մասին է խոսքը: Եթե գործարարն այսօր որեւէ երրորդ երկրից ներկրում է որեւէ ապրանք եւ գրավում է տվյալ ապրանքի հայաստանյան շուկայի, ասենք, մի 20-30 տոկոսը, ապա նա կարող է շատ շուտով կորցնել այն: Խնդիրն այն է, որ եթե միեւնույն մաքսային տարածքում, ըստ էության, միեւնույն շուկայում ներկրում ես 100 հատ X ապրանքից, իսկ մեկ ուրիշը նույն ապրանքից ներկրում է 10 հազար հատ, ապա քո ներկրած X ապրանքի յուրաքանչյուր մեկ հատի ինքնարժեքը շատ ավելի բարձր է, քան այն «մեկ ուրիշի» ներկրած նույն ապրանքի մեկ հատի ինքնարժեքը: Հետեւաբար, դու դառնում ես անմրցունակ տվյալ շուկայում: Այդ «մեկ ուրիշը» լինելու է ռուսաստանցի կամ ղազախ, որովհետեւ այստեղ ռեսուրսները շատ ավելի շատ են, մասշտաբները ավելի մեծ են, շուկան ավելի մեծ է... Իհարկե, սկզբնական շրջանում մեր ներկրողները կդառնան «մեկ ուրիշ»-ների գործընկերները եւ կզբաղվեն հայաստանյան շուկայում նրանց ներկրած ապրանքների վերավաճառողներ: Սակայն հետագայում այդ «մեկ ուրիշները» կհիմնեն մի մեծ գրասենյակ ու պահեստ, ասենք, Կրասնոդարում, ու ուղղակի ապրանքը կուղարկեն մեր խանութներ: Դա կբերի աշխատատեղերի կրճատման, ներքին հարկերի նվազման եւ այլն:

Բայց սա էլ ոչինչ: Մեզ՝ սպառողներիս համար քիչ նշանակություն ունի, թե ով է վերահսկում ներքին շուկան. մեր «ազգային» օլիգարխը, թե ռուսաստանցի օլիգարխը: Ամենամեծ վտանգը կախված է արտադրության գլխին: Բոլոր այն ապրանքները, որոնք հնարավոր է արտադրել եւ Հայաստանում, եւ ՌԴ-ում, միանշանակ եւ անխուսափելիորեն արտադրվելու են Ռուսաստանում: Հայաստանում կմնան միայն արագ փչացող սննդամթերքի, ասենք թթվասերի, մածունի ու պաղպաղակի արտադրությունը:  Մեկ էլ կոնյակն ու հուսանք նաեւ ծխախոտը: Հա, մեկ էլ պղնձի խտանյութը:

Այս վտանգների մասին դեռ մեծ աղմուկ չի բարձրացել: Բայց կբարձրանա, երբ մեր արտադրամասերը ու արտադրողները սկսեն կամաց-կամաց տեղափոխվել հարավային Ռուսաստան, որտեղ եւ գազն է էժան, եւ էլեկտրաէներգիան, եւ հումքը... Արտադրողի տեսանկյունից սա խիստ պրագմատիկ որոշում կլինի: Իսկ ահա մեր, առանց այդ էլ չգոյության հետ սահմանակցող տնտեսության համար հետեւանքները այս պահին մի քիչ դժվար է պատկերացնել: Հենց պահը գա, կպատկերացնենք: Բայց մեզ էլի կհամոզեն, որ մեր առաջ բացվել է 180 միլիոնանոց շուկան:    

Տպել
7562 դիտում

Պատրաստ եմ անհրաժեշտության դեպքում դատարանի նախագահի պաշտոնից ազատման դիմում ներկայացնել. Վարդազարյան

ՀԱՊԿ ԽՎ աշնանային նիստը տեղի կունենա Երևանում

Զելենսկին հայտարարեց Վերին Ռադան ցրելու և երկրում արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու մասին

Արայիկ Հարությունյանը կմասնակցի 2020թ.-ին հանրապետությունում կայանալիք նախագահական ընտրություններին

ԲԴԽ նախագահ Գագիկ Հարությունյանին չեն թույլատրում դուրս գալ շենքից

ՄԻՊ-ը, Մակունցն ու Վարդանյանը ժամանեցին կառավարություն. խորհրդակցություն տեղի կունենա

Դատական համակարգի որոշումները խորապես անվստահելի են հանրության համար․ վարչապետը սկսեց իր ուղերձը (ուղիղ)

Քոչարյանին ազատ արձակած դատավորը 2014-ին 83 մլն դրամի անշարժ եւ շարժական գույք է նվիրատվություն ստացել

Եղեգնաձորում այս պահին ամեն բան հանդարտ է, քաղաքացիները խաղաղ իրացնում են իրենց իրավունքը. Թեւոսյան

Վարչապետը չէ, որ իրացնում է իր իրավունքը, սա ժողովրդի կամքն ու ցանկությունն է

Փաստաբան Էրիկ Ալեքսանյանին չթույլատրեցին դատարանից վերցնել Արմեն Գեւորգյանի գործով որոշումը. նա կդիմի գլխավոր դատախազին

Խոսակցությունը, թե սա սահմանադրական կարգի տապալում է, իրականությանը չի համապատասխանում. Նազելի Բաղդասարյան

Հենց նոր հեռախոսազրույց ունեցա Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ի հետ. Նիկոլ Փաշինյան

Դատարանները 1 տարի ունեին ինքնամաքրման համար, բայց դա չեղավ. Լենա Նազարյան

Ռոբերտը ոչ թե մարդասպան է, այլ հայասպան ու ցեղասպան (տեսանյութ)

ԲՀԿ-ն հորդորում է վարչապետին չեղարկել իր կոչը և չխոչընդոտել դատարանների գործունեությունը

Ականատեսների պնդմամբ՝ դատարանի աշխատակիցն է կոտրել դատարանի պատուհանի ապակին

Քաղաքացիներն արգելել են դատավոր Գնել Զաքարյանի մուտքը Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության դատարան

Խորը մտահոգությամբ ենք հետևում ՀՀ-ում ստեղծված իրավիճակին. Գարեգին Բ-ի ուղերձը

Մենք արժանի ենք ունենալու նոր որակներով և առաքելությամբ օժտված դատարաններ. ԲԴԽ անդամ