Պատերազմ և խաղաղություն. ադրբեջանական տարաձայնություններ

Լուսանկարում՝ Է. Նալբանդյանը և Է. Մամեդյարովը Լիսաբոնում Հյուսիսատլանտյան Դաշինքի Խորհրդի հանդիպմանը, 2010 թ. (ԱԳՆ պաշտոնական կայքից)

Փետրվարի 26-ին Ժնևում մեկնարկեց ՄԱԿ Մարդու իրավունքների խորհրդի 37-րդ նստաշրջանը: Նիստերում ելույթներ ունեցան Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները: Մամեդյարովը ելույթ ունեցավ Նալբանդյանից առաջ և իր ելույթում մեծ տեղ հատկացրեց «իր երկրի 20%-ի հայկական օկուպացիային», որի արդյունքում Ադրբեջանն ունի «մեկ շնչին հասնող փախստականների և բռնի տեղահանված անձանց» ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկը: Նա նաև ներկայացրեց Խոջալուի դեպքերի ադրբեջանական վարկածը:

Նալբանդյանը՝ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի և Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիայի 70-ամյակների համատեքստում խոսեց Սումգայիթյան ջարդերի մասին և նշեց, որ այդ հանցագործության պատասխանատուների անպատժելիությունը բերեց նոր ողբերգությունների, «ինչպիսիք էին հայկական կոտորածները և էթնիկ զտումները Բաքվում, Կիրովաբադում (Գանձակում), Մարաղայում և շատ այլ վայրերում»:

Նալբանդյանն անդրադարձավ նաև Խոջալուի դեպքերին, նշելով, որ Ադրբեջանի կողմից շինծու մեղադրանքները, այդ թվում Խոջալուի քարոզչությունը, իրենց ոճրագործությունները կոծկելու, պատասխանատվությունից խուսափելու և ուշադրությունը շեղելու նպատակ են հետապնդում:

Մամեդյարովը իր ելույթում նշեց, որ մարդու իրավունքները և կայուն զարգացումը փոխլրացնող երևույթներ են: Իսկ որպես կայուն զարգացման երաշխիք նա բերեց կայացած կրթությունը, որը «Ադրբեջանի ներքին քաղաքականության գլխավոր առաջնահերթյունն է»: Կա՛մ Մամեդյարովը անկեղծորեն տեղյակ չէ իր երկրի կրթական համակարգից, կա՛մ Ադրբեջանում սեփական պատկերացումն ունեն կայացած կրթական համակարգի վերաբերյալ:

Նալբանդյանը, խոսելով Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականության մասին, հպանցիկ անդրադարձ կատարեց նաև ադրբեջանական «կայացած կրթությանը», նշելով, որ «մարդու իրավունքներով զբաղվող շատ կառույցներ մտահոգություն են հայտնել Ադրբեջանում քաղաքական առաջնորդների, կրթական հաստատությունների և լրատվամիջոցների կողմից հայերի նկատմամբ մշտապես կիրառվող ատելության քարոզի առնչությամբ»:

Մամեդյարովի ելույթի  հետ գրեթե միաժամանակ ադրբեջանական մամուլում, ռուսական «ՌԻԱ նովոստի»-ին արված հղումով, լուր տարածվեց, որ Մամեդյարովը Ժնևում խոսել է Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահական ընտրություններից հետո բանակցային գործընթացին վերադառնալու մասին, եւ հավելել, որ «պաշտոնական Բաքվի համար ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք այս պահին չկա»:

Նա բավական հետաքրքիր ձևակերպմամբ է անդրադարձել խաղաղ կարգավորմանը, ասելով, որ «քանի դեռ դիվանագետները չեն հոգնել, անհրաժեշտ է ավելի ակտիվացնել այդ գործընթացը, քանի որ բոլորը գիտեն, թե որ ճանապարհով է պետք գնալ, որպեսզի զորքերը վերադառնան զորանոցներ, մարդիկ վերադառնան իրենց տները և խաղաղություն հաստատվի»:

«ՌԻԱ նովոստի»-ի կայքում որևէ անդրադարձ չկա Մամեդյարովի՝ Ժնևի ելույթի կամ ընդհանրապես այցի վերաբերյալ, ուստի հիմքեր կան ենթադրելու, որ այս (ապա)տեղեկատվությունը, տարածվել է ներքին լսարանի, կամ Հայաստանի համար՝ ադրբեջանական լավագույն ավանդույթներով ուշադրություն շեղելու նպատակով:

Այդուհանդերձ, եթե անգամ նման միտք արտահայտվել է Ժնևում, ապա, միևնույն է, դրա կապն իրականության հետ լուրջ կասկածի տակ է: Մինչ Մամեդյարովը Ժնևում էր, Ալիևի օգնական Ալի Հասանովը գտնվում էր Ամստերդամում՝ Եվրոպայի ադրբեջանցիների Կոնգրեսի 6-րդ արտահերթ համագումարին:

Այնտեղ հնչեցրած նրա մտքերից ամենևին չի բխում, որ Ադրբեջանը պատրաստ է երկխոսության: Երկխոսությանը որոշակիորեն խանգարում են նրա ելույթում տեղ գտած «Իրևանի խանությունը ադրբեջանական պետություն է», «Հայաստանը օկուպացիայի և պատերազմի խորհրդանիշ է», «եթե մեզ չխանգարեն՝ մեկ շաբաթում կազատագրենք մեր տարածքները» և նմանօրինակ այլ ձևակերպումները: Հասանովը նաև նշել է, որ Ադրբեջանին և Եվրոպայում բնակվող ադրբեջանցիներին դիմակայում է եվրոպական վերնախավի հետ սերտ կապեր ունեցող հզոր հայկական սփյուռքը՝ ճյուղավորված ցանցով և կենտրոններով՝ Բրյուսելում, Լոնդոնում ու Փարիզում: Սա, թերևս, միակ դեպքն է, երբ մեր ցանկությունը համընկնում է ադրբեջանցու պատկերացրած իրականության հետ:

Միայն Ալի Հասանովի հայտարարությունները չեն, որ հակասում են ակտիվ բանակցությունների վերսկսման մասին Մամեդյարովի մտքերին: Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը  ՀԿ-ում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարի հետ հանդիպման ընթացքում նշել էր, որ ավելի լավ կլիներ, եթե միջազգային կառույցները զբաղվեին հակամարտության բուն պատճառների վերացման ուղղությամբ, քան հակամարտության հետևանքների հետաքննությամբ: Իսկ այն, որ Հասանովը «բուն պատճառներ ասելով»  նկատի ունի հայերի արդարացի պահանջները, առնվազն բարդ է հերքելը:

Չենք կարող շրջանցել նաև Ալիևի ունեցած տարածքային նկրտումները՝ ընդհուպ մինչեւ Երեւան, որոնց մասին նա հայտարարեց փետրվարի 8-ին, իշխող կուսակցության համագումարին: Դրա վերաբերյալ անգամ իրենց ծույլ կոչերն արեցին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների ներկայացուցիչները, կրկին հակամարտության կողմերն հորդորելով զուսպ լինել եւ այլն: Ադրբեջանի նախագահը նախկինում էլ, մանավանդ նախընտրական շրջաններում բազմիցս հանդես է եկել նման հռետորաբանությամբ, ինչը, սակայն, պատերազմի չի բերել: Հնարավոր է, որ այս անգամ ևս ամեն ինչ սահմանափակվի առավելագույնը ընտրություններին և դրան հաջորդող մի քանի օրերին սահմանային լարվածության աճով:

Չի բացառվում նաև, որ իրարամերժ հայտարարությունների հիմքում ընկած է ադրբեջանական ներիշխանական պայքարը: Հայտնի է, որ Ալիևի կնոջ կլանի՝ Փաշաևների և ավագ Ալիևի «հին գվարդիայի» միջև հարաբերությունները լարված են, իսկ տեսակետներն ու հետաքրքրությունները չեն համընկնում: Սա ավելի ձեռնտու տարբերակ է մեզ համար, քանի որ ընտրություններից հետո Ալիևը զբաղված կլինի ներքաղաքական խնդիրներով և կտրուկ  քայլերի գնալու հավանականությունը զգալիորեն կնվազի: Եթե, իհարկե, նրան հաջողվի պահպանել երկու ուժերի բալանսը, հակառակ դեպքում միգուցե անհրաժեշտ կլինի արհեստականորեն շեղել ուշադրությունը՝ ստեղծելով ավելի թեժ կետ: Այդուհանդերձ, անկախ նրանից, թե ինչ փոփոխություններ տեղի կունենան, կամ գուցե չեն ունենա Ադրբեջանում ընտրություններից հետո, մեզ անհրաժեշտ է պատրաստ լինել դեպքերի ցանկացած զարգացման: Ոչ մի երաշխիք չկա, որ դիվանագետները հանկարծ չեն հոգնի:

Վլադիմիր Մարտիրոսյան

Տպել
1521 դիտում

Հայաստանի ֆուտբոլի հավաքականը պարտվեց Եվրո 2020-ի ընտրական 1-ին խաղում

Կրակոցներ Լոռու մարզում. 3 քաղաքացի տեղափոխվել է հիվանդանոց, որոնցից երկուսը հայր ու որդի են

Փոցխ ու ձեռնոց նաեւ ԵՄ դեսպանին. Պյոտր Սվիտալսկին Գյումրիում միացել YIC-ի շաբաթօրյակին

Վարդենյաց լեռնանցքը կցորդիչով բեռնատարների համար դժվարանցանելի է

Առանձնատնից գողություններ կատարածներն անչափահասներ էին. նրանք ձերբակալվել են

Զինծառայողները եւս մասնակցել են համապետական շաբաթօրյակին

Ոստիկանությունը հայտնաբերել եւ բերման է ենթարկել ավտոլվացման կետից ավտոմեքենա փախցրած անձին

Հայաստանն ընտրվել է ՄԱԿ-ի Կանանց կարգավիճակի հարցերով հանձնաժողովի նախագահող

Համալասարանական հիվանդանոցների ղեկավարները ներկայացրել են կատարված աշխատանքները

ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի հարցի շուրջ կառույցի ներսում քննարկումները շարունակվում են. ՀՀ ԱԳՆ

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ապրիլի 8-ին կայցելի Ռուսաստան

Մենք պետք է մեր շրջապատի մաքրությունն ապահովենք ամենօրյա աշխատանքի միջոցով․ Սուրեն Պապիկյան

Ռոբերտ Քոչարյանը 5-րդ գանգատն է ներկայացրել ՄԻԵԴ՝ կալանավորման դեմ բողոքը անհապաղ չքննելու վերաբերյալ

Արցախի պողոտայում բախվել են ավտոմեքենաներ. կա տուժած

Արմավիր քաղաքում լայնամասշտաբ ծառատունկ է իրականացվել․ նպատակ ունեն քաղաքում երկրորդ զբոսայգին հիմնել (լուսանկարներ)

Արտակարգ իրավիճակների նախարարության աշխատակիցները հանրապետության ողջ տարածքում ակտիվ մասնակցել են շաբաթօրյակին

Լոռու մարզի դատախազությունում խորհրդակցություն է եղել բնակարանային գողությունները նվազեցնելու թեմայով

ՀՀ քննչական կոմիտեի աշխատակիցները մասնակցել են համապետական շաբաթօրյակին

Շիրակի մարզպետն ու Գյումրու քաղաքապետը վաղ առավոտից են բահերով զինված

ՄԻՊ ներկայացուցիչները չհայտարարված այցեր են կատարել «Նուբարաշեն» եւ «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ներ