Պատերազմ և խաղաղություն. ադրբեջանական տարաձայնություններ

Լուսանկարում՝ Է. Նալբանդյանը և Է. Մամեդյարովը Լիսաբոնում Հյուսիսատլանտյան Դաշինքի Խորհրդի հանդիպմանը, 2010 թ. (ԱԳՆ պաշտոնական կայքից)

Փետրվարի 26-ին Ժնևում մեկնարկեց ՄԱԿ Մարդու իրավունքների խորհրդի 37-րդ նստաշրջանը: Նիստերում ելույթներ ունեցան Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները: Մամեդյարովը ելույթ ունեցավ Նալբանդյանից առաջ և իր ելույթում մեծ տեղ հատկացրեց «իր երկրի 20%-ի հայկական օկուպացիային», որի արդյունքում Ադրբեջանն ունի «մեկ շնչին հասնող փախստականների և բռնի տեղահանված անձանց» ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկը: Նա նաև ներկայացրեց Խոջալուի դեպքերի ադրբեջանական վարկածը:

Նալբանդյանը՝ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի և Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիայի 70-ամյակների համատեքստում խոսեց Սումգայիթյան ջարդերի մասին և նշեց, որ այդ հանցագործության պատասխանատուների անպատժելիությունը բերեց նոր ողբերգությունների, «ինչպիսիք էին հայկական կոտորածները և էթնիկ զտումները Բաքվում, Կիրովաբադում (Գանձակում), Մարաղայում և շատ այլ վայրերում»:

Նալբանդյանն անդրադարձավ նաև Խոջալուի դեպքերին, նշելով, որ Ադրբեջանի կողմից շինծու մեղադրանքները, այդ թվում Խոջալուի քարոզչությունը, իրենց ոճրագործությունները կոծկելու, պատասխանատվությունից խուսափելու և ուշադրությունը շեղելու նպատակ են հետապնդում:

Մամեդյարովը իր ելույթում նշեց, որ մարդու իրավունքները և կայուն զարգացումը փոխլրացնող երևույթներ են: Իսկ որպես կայուն զարգացման երաշխիք նա բերեց կայացած կրթությունը, որը «Ադրբեջանի ներքին քաղաքականության գլխավոր առաջնահերթյունն է»: Կա՛մ Մամեդյարովը անկեղծորեն տեղյակ չէ իր երկրի կրթական համակարգից, կա՛մ Ադրբեջանում սեփական պատկերացումն ունեն կայացած կրթական համակարգի վերաբերյալ:

Նալբանդյանը, խոսելով Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականության մասին, հպանցիկ անդրադարձ կատարեց նաև ադրբեջանական «կայացած կրթությանը», նշելով, որ «մարդու իրավունքներով զբաղվող շատ կառույցներ մտահոգություն են հայտնել Ադրբեջանում քաղաքական առաջնորդների, կրթական հաստատությունների և լրատվամիջոցների կողմից հայերի նկատմամբ մշտապես կիրառվող ատելության քարոզի առնչությամբ»:

Մամեդյարովի ելույթի  հետ գրեթե միաժամանակ ադրբեջանական մամուլում, ռուսական «ՌԻԱ նովոստի»-ին արված հղումով, լուր տարածվեց, որ Մամեդյարովը Ժնևում խոսել է Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահական ընտրություններից հետո բանակցային գործընթացին վերադառնալու մասին, եւ հավելել, որ «պաշտոնական Բաքվի համար ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք այս պահին չկա»:

Նա բավական հետաքրքիր ձևակերպմամբ է անդրադարձել խաղաղ կարգավորմանը, ասելով, որ «քանի դեռ դիվանագետները չեն հոգնել, անհրաժեշտ է ավելի ակտիվացնել այդ գործընթացը, քանի որ բոլորը գիտեն, թե որ ճանապարհով է պետք գնալ, որպեսզի զորքերը վերադառնան զորանոցներ, մարդիկ վերադառնան իրենց տները և խաղաղություն հաստատվի»:

«ՌԻԱ նովոստի»-ի կայքում որևէ անդրադարձ չկա Մամեդյարովի՝ Ժնևի ելույթի կամ ընդհանրապես այցի վերաբերյալ, ուստի հիմքեր կան ենթադրելու, որ այս (ապա)տեղեկատվությունը, տարածվել է ներքին լսարանի, կամ Հայաստանի համար՝ ադրբեջանական լավագույն ավանդույթներով ուշադրություն շեղելու նպատակով:

Այդուհանդերձ, եթե անգամ նման միտք արտահայտվել է Ժնևում, ապա, միևնույն է, դրա կապն իրականության հետ լուրջ կասկածի տակ է: Մինչ Մամեդյարովը Ժնևում էր, Ալիևի օգնական Ալի Հասանովը գտնվում էր Ամստերդամում՝ Եվրոպայի ադրբեջանցիների Կոնգրեսի 6-րդ արտահերթ համագումարին:

Այնտեղ հնչեցրած նրա մտքերից ամենևին չի բխում, որ Ադրբեջանը պատրաստ է երկխոսության: Երկխոսությանը որոշակիորեն խանգարում են նրա ելույթում տեղ գտած «Իրևանի խանությունը ադրբեջանական պետություն է», «Հայաստանը օկուպացիայի և պատերազմի խորհրդանիշ է», «եթե մեզ չխանգարեն՝ մեկ շաբաթում կազատագրենք մեր տարածքները» և նմանօրինակ այլ ձևակերպումները: Հասանովը նաև նշել է, որ Ադրբեջանին և Եվրոպայում բնակվող ադրբեջանցիներին դիմակայում է եվրոպական վերնախավի հետ սերտ կապեր ունեցող հզոր հայկական սփյուռքը՝ ճյուղավորված ցանցով և կենտրոններով՝ Բրյուսելում, Լոնդոնում ու Փարիզում: Սա, թերևս, միակ դեպքն է, երբ մեր ցանկությունը համընկնում է ադրբեջանցու պատկերացրած իրականության հետ:

Միայն Ալի Հասանովի հայտարարությունները չեն, որ հակասում են ակտիվ բանակցությունների վերսկսման մասին Մամեդյարովի մտքերին: Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը  ՀԿ-ում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարի հետ հանդիպման ընթացքում նշել էր, որ ավելի լավ կլիներ, եթե միջազգային կառույցները զբաղվեին հակամարտության բուն պատճառների վերացման ուղղությամբ, քան հակամարտության հետևանքների հետաքննությամբ: Իսկ այն, որ Հասանովը «բուն պատճառներ ասելով»  նկատի ունի հայերի արդարացի պահանջները, առնվազն բարդ է հերքելը:

Չենք կարող շրջանցել նաև Ալիևի ունեցած տարածքային նկրտումները՝ ընդհուպ մինչեւ Երեւան, որոնց մասին նա հայտարարեց փետրվարի 8-ին, իշխող կուսակցության համագումարին: Դրա վերաբերյալ անգամ իրենց ծույլ կոչերն արեցին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների ներկայացուցիչները, կրկին հակամարտության կողմերն հորդորելով զուսպ լինել եւ այլն: Ադրբեջանի նախագահը նախկինում էլ, մանավանդ նախընտրական շրջաններում բազմիցս հանդես է եկել նման հռետորաբանությամբ, ինչը, սակայն, պատերազմի չի բերել: Հնարավոր է, որ այս անգամ ևս ամեն ինչ սահմանափակվի առավելագույնը ընտրություններին և դրան հաջորդող մի քանի օրերին սահմանային լարվածության աճով:

Չի բացառվում նաև, որ իրարամերժ հայտարարությունների հիմքում ընկած է ադրբեջանական ներիշխանական պայքարը: Հայտնի է, որ Ալիևի կնոջ կլանի՝ Փաշաևների և ավագ Ալիևի «հին գվարդիայի» միջև հարաբերությունները լարված են, իսկ տեսակետներն ու հետաքրքրությունները չեն համընկնում: Սա ավելի ձեռնտու տարբերակ է մեզ համար, քանի որ ընտրություններից հետո Ալիևը զբաղված կլինի ներքաղաքական խնդիրներով և կտրուկ  քայլերի գնալու հավանականությունը զգալիորեն կնվազի: Եթե, իհարկե, նրան հաջողվի պահպանել երկու ուժերի բալանսը, հակառակ դեպքում միգուցե անհրաժեշտ կլինի արհեստականորեն շեղել ուշադրությունը՝ ստեղծելով ավելի թեժ կետ: Այդուհանդերձ, անկախ նրանից, թե ինչ փոփոխություններ տեղի կունենան, կամ գուցե չեն ունենա Ադրբեջանում ընտրություններից հետո, մեզ անհրաժեշտ է պատրաստ լինել դեպքերի ցանկացած զարգացման: Ոչ մի երաշխիք չկա, որ դիվանագետները հանկարծ չեն հոգնի:

Վլադիմիր Մարտիրոսյան

Տպել
1666 դիտում

ԲԴԽ դատավոր Նախշուն Տավարացյանը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել

Հեռավար տարաբաշխված ուսուցում․ Հայաստան է այցելել ՆԱՏՕ֊ի փորձագետների խումբը․ ՊՆ

«Օրենքով գող» Մասիվցի Անդիկի սպանության պատվիատուները հայտնի չեն. գործով ձերբակալված չկա

Ամասիայում բացվեց բրդի գործարանը (լուսանկարներ)

Գոմի դռանը պայթուցիկ են դրել․ սեփականատերը պայթյունից մահացել է․ մանրամասներ՝ Սիսիանի պայթյունից

ՀՀ-ի ու Ղազախստանի փոխվարչապետերը քննարկել են միասնական էներգետիկ շուկայի ձևավորման ներուժը

Ես կխնդրեի անմեղության կանխավարկածը հարգել. Քոչարյանի գործով դատավոր Դավիթ Գրիգորյանը ժամանաեց ԲԴԽ

Ապօրինի անտառահատումները հսկայական եկամուտ են ապահովել 10-15 ընտանիքի համար. ովքեր են ոտնահարում «լափելու իրավունքը»

Ավարտվել են Մ 4 Սևան-Թերակղզի 1,094կմ ճանապարհահատվածի ասֆալտբետոնե ծածկի աշխատանքները

Կյանքը «կադրում» և «կադրից» դուրս

Գագիկ Ծառուկյանը 1 մլն 587 հազար եվրոյի 20 ջահ է գնել, իսկ կինը՝ 380 հազար եվրոյով ադամանդե վզնոց ու ականջօղեր

«Գոլդեն Փելես»-ի նվիրատվությունը պետությանը մի քանի շաբաթվա հարց է. Բաբայան

Վրաստանի ավտովթարից տուժած 16-ամյա աղջիկը հաջորդ շաբաթ դուրս կգրվի, 14-ամյա տղայի մոտ եւս դրական տեղաշարժ կա

Շատ ողջունելի է, որ մեր երկրում ամեն ինչ սկսել են օրինական կերպով անել. Սոնա Շահգելդյան

Իջեւանում տեղի ունեցած բախումից տուժած 13 ոստիկանները դուրս են գրվել. Իջեւան ԲԿ են դիմել երկու քաղաքացիական անձինք

Սիսիանում պայթյունի հետեւանքով կա մեկ զոհ․ նրա ինքնությունը հայտնի է․ ԱԻՆ

Սիսիանում նռնակի պայթուցիչը ամրացված էր անասնագոմի դռան բռնակներին, ինչի հետեւանքով քաղաքացին մահացել է

Ռուբեն Վարդազարյանն ընտրվեց Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ

Ամեն ինչ պետք է բացատրե՞մ. Ռոբերտ Քոչարյանը մասնակցում էր իր գույքի վրա դրված կալանքի գործով բողոքի քննությանը

Սիսիանում պայթյուն է տեղի ունեցել․ պատգամավորը հայտնում է մեկ զոհի մասին