Իսկ դու ունե՞ս մազերդ կապույտ ներկելու իրավունք

ՀՀ քաղաքացի, 19-ամյա Ասյա Խաչատրյանի հետ Արցախում տեղի ունեցածը լայնորեն քննարկվում է սոցցանցերում: Ճակատագրի բերումով Ստեփանակերտում հայտնված, կապույտ ներկած մազերով երիտասարդ, անպաշտպան աղջկան բախտ է վիճակվել շփվել ոստիկանության հետ: Ապօրինի ազատազրկում, բռնի գործողություններ, բազմաթիվ ապօրինություններ իրավապահների կողմից...Ու այստեղ, ըստ էության, նշանակություն չունի, թե որտեղ է դեպքը տեղի ունեցել: Նույնը կարող էր տեղի ունենալ եւ շատ հաճախ տեղի է ունենում Երեւանում կամ ցանկացած մարզում: Պարզապես, երբ դա տեղի է ունենում Արցախում, առավել սուր է ընկալվում: 

Մարդու իրավունքները եւ ազատությունը վիրտուալ ձեւակերպումներ չեն, որ «ստատուսի» ձեւով գրված են ֆեյսբուքում կամ օդնոկլասնիկիում: Դրանք շատ կոնկրետ, շոշափելի, «քաշ» ու «ծավալ» ունեցող հասկացողություններ են: Դրանք բոլորիս, այդ թվում՝ նաեւ կոնկրետ Ասյա Խաչատրյանի ունեցած, վաստակած, ի ծնե նրա սեփականությունը հանդիսացող, նրանից անբաժանելի, անքակտելի հասկացողություն է, որի պահպանումը պետության ամենակարեւոր գործառույթն է: Բոլոր մնացած գործառույթները ածանցյալ են հենց սրանից: Եթե պետությունը հարկեր է հավաքում ու ուղղում այն սահմանների պաշտպանությանը, ոստիկանությանը, առողջապահությանը, կրթությանը, ապա դա անում է, որպեսզի Ասյա Խաչատրյանի ազատությունն ու նրա իրավունքները չոտնահարվեն: Պետության գոյության ամբողջ իմաստն ու բովանդակությանը հենց դա է: Սա՝ տեսականորեն: Սա՝ որպես գաղափարախոսություն: Գործնականում, ցավոք, այդպես չէ:

Գործնականում ոչ միայն օրենսդիր, գործադիր ու դատական իշխանությունները չեն պատկերացնում պետության այս պարզ, իրական գործառույթը, այլ նաեւ հասարակության մի ծանրակշիռ հատվածը: Մասնավորապես, սոցցանցերում օգտատերերից շատերը դատափետում էին Ասյա Խաչատրյանին, ինչ-որ մանրամասներ գրում նրա անձնական կյանքից, աշխատանքից... Բայց փաստն այն է, որ որեւէ մեկը չի բերում որեւէ փաստ, որ երիտասարդ աղջիկը արել է որեւէ բան, որը սահմանված է քրեական կամ վարչական օրենսգրքերով: Փոխարենը բերվում են դավադրությունների տեսություններ: Իբր՝ մինչեւ Սերժ Սարգսյանի վարչապետ դառնալը ջհուդամասոնական եւ համաշխարհային իմպերիալիզմի ուժերը եւ նրանց հայաստանյան գրանտակեր էմիսարները այսպիսի թեմաներ դեռ շատ են նետելու հրապարակ: Մյուս մասը ավելի «իրատես» է: Ասում են՝ դե հասկանում եք, պատերազմող երկիր է, երեւի կասկածել են, թե «շպիոն» է: Մի խումբ էլ կա, ասում են՝ դե ղարաբաղցիները մի քիչ ավանդապաշտ են, կապույտ մազերով ու փողոցում ծխող աղջիկը ուշադրություն է գրավել... Իսկ Արցախից մի ակտիվ «լրագրողուհի» էլ գրել է, թե Արցախում պայքար է մղում անընդունելի բարքերի դեմ:

Բայց ամբողջ ճշմարտությունն այն է, որ ջհուդամասոնները այդ երիտասարդ աղջկան չեն տարել ոստիկանությունում ծեծել, դա արել են մեր՝ արցախցի ոստիկանները: Ակնհայտ է, որ այդ աղջիկը «շպիոն» չէ, եւ ոստիկանները քաջ գիտակցել են դա: Իսկ այն, որ ավանդապաշտությունը աշխարհագրական դիրքով պայմանավորված չէ, կարելի է համոզվել նրանից, թե որքան զերծ են այդպիսի բարդույթներից Երեւանում ապրող երեւանցիները, արցախցիները, նոյեմբերյանցիները, գյումրեցիները, ապարանցիները, վանեցիները...: Ինչ անընդունելի բարքերի մասին է խոսքը, որտեղ են դրանք հստակ ձեւակերպված, ով է որոշում, թե որոնք են: Շատերի համար կարող է «բեղ պահելը» համարվել անընդունելի, ուրեմն ի՞նչ, բոլոր բեղավորներին տանենք «քաղմաս» ծեծե՞նք: Փողոցում ծխելը, եւ ընդհանրապես ծխելը վատ է՝ շատ վատ: Բայց վատ է առողջության համար եւ ոչ ավելին:

Իսկ ամենասարսափելին այն է, որ Ասյա Խաչատրյանին ազատությունից զրկելը, նրա նկատմամբ բռնություն կիրառելը արդարացնելու համար ոմանք «բա դրա համար ենք արյուն թափել», կամ «խրամատներում զինվորներ են կանգնած...» տիպի արտահայտություններ են թույլ տալիս:

Այս ձեւակերպումների ֆոնին կարելի է արդարացնել ամեն ինչ, բացարձակապես ամեն ինչ: Ու եթե դա ընդունենք որպես մեկնակետ, նույնիսկ չենք էլ նկատի, թե ինչպես ենք կորցնելու այն, ինչի համար արյուն ենք թափել:

Ասյա Խաչատրյանի հետ տեղի ունեցածի՝ հասարակության մի մասի այսպիսի ընկալումը առնվազն պետք է տարօրինակ գնահատել. մի կողմից, պայմանական ասած՝ «կապույտ մազերի» նկատմամբ ընդգծված  անհանդուրժողականություն, մյուս կողմից՝ գրեթե լիակատար անտարբերություն կաշառակերության, հովանավորչության, անպատժելիության, թալանի նկատմամբ: Այնինչ տրամաբանությունը հուշում է, որ պետք է ճիշտ հակառակը լիներ:

Եթե մի կողմ թողնենք հասարակության մի հատվածի ընկալումները եւ վերադառնանք իրավական ձեւակերպումների, տեղի է ունեցել քրեական հանցագործություն մարդու հիմնարար ազատությունների դեմ, ոստիկանները չարաշահել են իրենց դիրքը, բռնություն են գործադրել անձի նկատմամբ, անցել են իրենց լիազորությունները...Այ, սրանք քրեական օրենսգրքով հստակ սահմանված արարքներ են, որոնք հստակ սահմանված պատիժներ են ենթադրում: 

Բայց ինչ-որ բան հուշում է, որ որեւէ մեկը չի պատժվելու: Ամենայն հավանականությամբ, ոստիկանությունը արմատապես կհերքի քաղաքացու պնդումները, կարող է նույնիսկ ասել, թե նրան ընդհանրապես որեւէ ոստիկան չի տեսել, քաղաքացուն կմեղադրեն, թե սուտ է խոսում, կրկին կմեղադրեն գրանտակերների շահերը սպասարկելու, հայաստանցու-ղարաբաղցու միջեւ սեպ խրելու համար: 

Ու սա ամենասպասված սցենարն է: Մենք ականատես ենք եղել Բերձորի դեպքերին, երբ Արցախի ոստիկանությունը բազմաթիվ տեսախցիկների առաջ մեթոդաբար ու համառորեն ջարդում է բազմաթիվ մեքենաներ, ծեծում մարդկանց, ու ոչ ոք դրա համար լուրջ պատիժ չի կրել: Տեսել ենք արցախցի Հայկ Խանումյանի հետ տեղի ունեցածը...: Այս ընթացքում Արցախում եւ Հայաստանում որեւէ բան փոխվե՞լ է: Ոչինչ:

Խմբագրականը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 28-ի համարում:

Տպել
6189 դիտում

Դերասանն այլեւս չի միանա ռեստորաններում աշխատողների բողոքին. նախորդ անգամ նրան չեն լսել, բերման են ենթարկել, հարցը փակել

Աբրահամ Մանուկյանն ազատ կարձակվի. պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվեց

Հայ-իրանական սահման միջպետական նշանակության ավտոճանապարհին բեռնատար է կողաշրջվել. ճանապարհը միակողմանի փակ է

Եթե իմ ստորագրմանն է գալիս օրենք, որը որևէ սահմանադրական խնդիր չունի, ո՞րն է իմ ընտրությունը. նախագահ

ՍԱՏՄ լայնածավալ ստուգայցերի ու կրկնայցերի արդյունքում խախտումներ չեն հայտնաբերվել

Պետական պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վերաբերյալ առաջին անգամ իրականացվել է բարեվարքության ստուգման գործընթաց

Օգոստոսին կմեկնարկի կենդանական աշխարհի հաշվառման գործընթացը

1 խաղում մրցավարական որոշումների արդյունքում չի կարող լուծվել առաջնության չեմպիոնի հարցը. ՀՖՖ նախագահը՝ «Շիրակին»

Անհամբեր սպասում ենք Աշոտին. Աննա Հակոբյանը լուսանկարներ եւ տեսանյութ է հրապարակել

Երեւանում ընդամենը 60 կմ/ժ արագություն սահմանելով՝ մեծ ողբերգության առաջ չենք կանգնի. Ղահրամանյան

Քննության արդյունքները ԳԹԿ-ն չի կարողանում ուղարկել դիմորդներին․ դրանք հրապարակվելու են քննական կենտրոններում

Բերդ քաղաքի 28-ամյա բնակիչը ձերբակալվել է ոստիկանության ծառայողների նկատմամբ բռնություն գործադրելու կասկածանքով

Այսօր մեր զինվոր որդին զորացրվեց եւ վերադառնում է տուն. վարչապետը տեսանյութ է հրապարակել

«Դռնփակ դատական նիստի հետ կապված հարցեր եք ինձ ուղղում». դատավորը չխոսեց Ծառուկյանի գործով որոշումից

Լուսանկարում Աշոտ Փաշինյանը չէ. Հասմիկ Հարությունյանը՝ տարածվող լուսանկարի մասին

24 ժամով կասեցվեց Գյումրու միկրոյի շուկայի գործունեությունը (լուսանկարներ)

«Կասեցնել Սահմանադրության գործողությունը ընդամենը պաշտոնի պահպանության համա՞ր». Գրիգորյանը՝ ՍԴ դատավորների դիմումի մասին

ԵԽ պատգամավորը մեղադրում է Էրդողանին Սիրիայում իրավիճակը սրելու եւ նավթի ապօրինի վաճառքի մեջ

Սկզբունքային տարաձայնություն ունեմ ձեր առաջարկի հետ․ չեմ կարծում, որ մենք չստացված եկամուտը պետք է փոխհատուցենք․ նախարար

Կարծում եմ՝ ԲԴԽ-ն կաշկանդված չէ իշխանության ներկայացուցիչների արտահայտած տրամադրություններով. Ալեքսանդր Ազարյան