Իրաքի զինված կուսակցությունները. ԱՄՆ-Իրան հակամարտությունը հնարավոր է տեղափոխվի Իրաք

Լուսանկարում՝ ընտրություններում հաղթանակած «Սաերոն» դաշինքի առաջնորդ Մողդաթա ալ-Սադրը՝ ընտրություն կատարելուց հետո. 12.05.18

Մայիսի 12-ին Իրաքում տեղի ունեցան խորհրդարանական ընտրություններ: Դրանք առաջինն էին Իրաքում «Իսլամական պետության» նկատմամբ վերջնական հաղթանակ տանելուց հետո: Ընտրություններում հաղթեց «Սաերոն» դաշինքը, թեեւ այն կարելի է հաղթանակ անվանել շատ պայմանական՝ դաշինքը ստացել է ձայների 16%-ից ավելին (54 մանդատ) եւ առաջ անցել երկրորդ տեղը գրաված «Ֆաթհ»-ից (47 մանդատ) ընդամենը երկու տոկոսով: Երրորդ տեղում ներկայիս վարչապետ Հայդեր ալ-Աբադիի «Նասր» դաշինքն է՝ 12,7%-ով (42 մանդատ): Քրդստանի ժողովրդավարական կուսակցությունը չորրորդն է՝ 7,9% (25 մանդատ):

Մնացած դաշինքները ստացել են ավելի քիչ ձայներ: Իրաքի ապագա խորհրդարանի այս բազմակուսակցականությունը, իհարկե աննախադեպ է եւ, ինչ-որ առումով, դրական: Սակայն, այս իրավիճակում խիստ բարդանում է ապագա կառավարության կազմավորումը: Առաջին չորս ուժերը, որոնց միավորվելու դեպքում հնարավոր կլիներ ստեղծել կոալիցիոն կառավարություն, ոչ միայն տրամագծորեն տարբերվող ներքին գաղափարախոսության կրողներ են, այլեւ տարակարծիք են երկրի արտաքին վեկտորի վերաբերյալ:

«Սաերոն» դաշինքը, երկար տարիներ ընդդիմություն լինելով, հասցրել է հանդես գալ հակաամերիկյան եւ հակաիրանական դիրքերից: Եթե ԱՄՆ դեմ արտահայտվելը բացատրելի է (դաշինքի առաջնորդ Մողդաթա ալ-Սադրը 2003-2008 թթ. զինված պայքար է տարել «Ամերիկայի իմպերիալիստական նկրտումների» դեմ), ապա Իրանում ուսանած, այաթոլլայի կարգավիճակ ստացած ալ-Սադրի՝ Իրաքում իրանական ազդեցությանը դեմ լինելը անհասկանալի է: Առավել տարօրինակ է, որ, լինելով շիա մահմեդական, նա անցյալ տարի հանդիպել է Սաուդյան Արաբիայի արքայազն Մուհամեդ բեն Սալման ալ-Սաուդի հետ: Սաուդյան Արաբիան ոչ միայն սուննիզմի հետեւորդ է, այլեւ շատ արաբական երկրների աչքերում «ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի դաշնակիցը»: Ալ-Սադրի դիրքորոշումը կարելի է բնութագրել որպես ազգային-պահպանողական, որքանով դա հնարավոր է բազմազգ ու բազմադավան Իրաքում:

Ընտրություններում երկրորդ տեղը գրաված «Ֆաթհը» բացահայտ իրանական կողմնորոշում ունի: Դրա մասին է խոսում, մասնավորապես այն փաստը, որ Իրան-իրաքյան պատերազմում դաշինքի առաջնորդ Հադի ալ-Ամիրին կռվել է Սադամ Հուսեյնի դեմ՝ Իրանի կողմից: «Սաերոնի» ղեկավար Ալ-Սադրը հայտարարել է, որ իրանամետ ուժերի հետ կոալիցիա չի կազմելու, ուստի կոալիցիա այս երկու ուժերի միջեւ մենք, ամենայն հավանականությամբ, չենք տեսնի: Դա զարմանալի է այն առումով, որ ալ-Սադրի հոր շարժումը ստեղծվել եւ գոյություն է ունեցել հենց Թեհրանի անմիջական մասնակցությամբ: Բացի դրանից, «Սաերոնի» եւ «Ֆաթհի» ղեկավարները ԻՊ-ի դեմ պայքարում ղեկավարել են «Ալ-Հաշդ աշ-Շաաբի» ջոկատը:

«Նասր» դաշինքի առաջնորդ ներկայիս վարչապետ ալ-Աբադին սուննի մահմեդական է եւ իր գործունեության ընթացքում հիմնվել է Իրաքում ամերիկյան ներկայության վրա, թեեւ նրան հաջողվել է կայուն համագործակցություն ծավալել նաեւ Իրանի հետ: Ալ-Աբադիի գործունեությունը ուղղված է եղել նաեւ Իրաքյան Քրդստանի անկախությունը կանխելուն:

Ինչ վերաբերվում է «Քրդստանի ժողովրդավարական կուսակցությանը», ապա այն գրեթե շանս չունի իշխանական կոալիցիայում հայտնվելու՝ քանի դեռ անկախ Քրդստան ստեղծելու միտում ունի: Ամենայն հավանականությամբ, նրանց կհաջողվի կոալիցիա կազմել քրդական մյուս ուժերի հետ՝ մանդատների թիվը հասցնելով 50-ի, ինչը, մեղմ ասած, բավարար չէ իշխանություն ձեւավորելու համար:

Այսպիսով, առաջին չորս տեղերը գրաված ուժերի մոտեցումներում առկա են սկզբունքային հակասություններ, որոնք չհարթելու դեպքում կուսակցությունները ստիպված են լինելու կա՛մ իրենց շուրջը համախմբել մնացած ուժերին, ինչի հավանականությունը խիստ ցածր է, կա՛մ չունենալ խորհրդարանական մեծամասնություն:

Խորհրդարանական մեծամասնություն կարող է ձեւավորվել մի քանի տարբերակով: Առավել օպտիմալ, սակայն քիչ հավանական տարբերակը, քաղաքական երկխոսության արդյունքում բազմազգ ու բազմակրոն խորհրդարանական մեծամասնություն ստեղծելն է, որը կձեւավորի նույնպիսի կառավարություն:

Երկրորդ տարբերակը ավելի հավանական է, սակայն գրեթե ոչինչ չի փոխելու Իրաքի քաղաքական մշակույթում եւ հավելյալ լարում է առաջացնելու խնդրահարույց թեմաների շուրջ՝ խորհրդարանական մեծամասնությունը ձեւավորվելու է դավանանքային ու ազգային հենքի վրա: Տարածաշրջանի այդ մասում ծայրահեղ սուննիական «Իսլամական պետության» նկատմամբ հաղթանակից հետո նկատվում է շիաների դիրքերի ամրապնդում: Այս ֆոնի վրա առավել հարմար տարբերակ է շիա արաբներին միավորել «Սաերոնի» շուրջ, որով, սակայն կանտեսվեն ոչ միայն սուննի արաբների, այլեւ քրդերի շահերը, ինչն էլ իր հերթին նոր թափ կհաղորդի քրդական անջատողական տրամադրություններին:

Մեկ այլ տարբերակ է խորհրդարանական փոքրամասնության վրա հենվելով կառավարություն կազմել: Այս իրավիճակը վտանգավոր է նրանով, որ խորհրդարանական մեծամասնություն հանդիսացող ընդդիմությունը ի զորու կլինի վիժեցնել կառավարության ցանկացած նախաձեռնություն, ինչն էլ՝ շարունակական լինելու պարագայում, ի վերջո կհանգեցնի անկանոն զինված բախումների, քանի որ, ըստ էության, բոլոր ուժերն ունեն կա՛մ սեփական ռազմական թեւ, կա՛մ էլ ԱՄՆ-Իրան հակամարտող զույգից որեւէ մեկի աջակցությունը:

Հաշվի առնելով զինված խմբերի հագեցվածությունը Իրաքում՝ կարելի է ենթադրել, որ քաղաքական ճգնաժամի հետեւանք են հանդիսանալու համատարած զինված բախումները: Այդպես, օրինակ, արաբական եւ թուրքմենական զինված խմբերը ընտրության օրը արգելափակել էին Քիրքուկի մի քանի ընտրատեղամասեր, որպեսզի «քրդական ուժերը ընտրակեղծիքներ չկատարեն»:

Այս ամենի հետ մեկտեղ երկրում առկա են ամերիկյան զորքեր եւ իրանական կամ իրանամետ զինված խմբավորումներ: Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ ԱՄՆ-Իրան հակամարտության թեժացման պարագայում ամերիկյան եւ իրանական շահերի բախումը ռազմական հակամարտության է վերածվելու հենց Իրաքի տարածքում:

Իրանին ընդհուպ մոտեցած հնարավոր պատերազմի հեռացումը Հայաստանի սահմաններից, անկասկած, դրական է մեր համար: Սակայն պետք է հաշվի առնել, որ դա թեեւ քչացնում է Իրանի տարածքում պատերազմի հավանականությունը, այդուամենայնիվ չի բացառում այն: Անորոշ ժամկետով տարկետումը տրված է սեփական անվտանգության մակարդակը՝ հարեւան երկրում պատերազմի հետեւանքով առաջանալիք մարտահրավերներին դիմագրավելու աստիճանի հասցնելու համար:

Տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մայիսի 22-ի համարում:

Տպել
6441 դիտում

Փոքր Վեդի-Լուսառատ ճանապարհին ավտոմեքենան բախվել էլեկտրական սյանը․ կա տուժած

Հայաստանը կարևորում է Շրի Լանկայի հետ հարաբերությունների խորացումը․ վարչապետն ուղերձ է հղել Դինեշ Գունավարդենային

Երևան-Արմավիր ճանապարհին վրաերթի ենթարկված կինը մահացել է

Բավական է խայտառակեք Եվրամիությունը, մեզ ադրբեջանական գազ պետք չէ․ Անն-Լոուրենս Պետել

«Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնում գլխուղեղի սուր իշեմիկ կաթվածի բուժման կենտրոն կբացվի

Ծաղկաձորի դպրոցի աշակերտներն այցելել են ԱԺ, հանդիպել իրենց դպրոցի շրջանավարտ, պատգամավոր Վաղարշակ Հակոբյանի հետ

Հանրային սննդի վայրերում շարունակում են ծխել, պատասխանատվության ենթարկելու գործիքը չի աշխատում. Արսեն Թորոսյան

Գյումրեցի մի քանի տղամարդ կողոպտել է զբոսաշրջիկներին, տարել՝ գումար. նրանք հայտնաբերվել են, մեկը ավագանու անդամ է

ՃՏՊ Կոշ գյուղի մոտակայքում

«Խաղաղապահին մեջտեղից հանել են, «խեղճ» Ալիևին էլ հանեն, տակը մնան Փաշինյանն ու հայ զինվորը». Ստյոպա Սաֆարյան

Գետնանցումում նկարների տեղադրումը լավ գաղափար է, բայց գրված չեն հայ մեծերի անունները․ Սարգսյանն առաջարկել է ավելացնել

Հայ առաքելական եկեղեցին այսօր նշում է Սուրբ Սարգիս զորավարի տոնը

Հայաստանում տարեկան արձանագրվում է քաղցկեղի շուրջ 7700 նոր դեպք. աճել է ստամոքսի և կոլոռեկտալ քաղցկեղի դեպքերի թիվը

Ճարտարագիտության ամառային դպրոցի 2 մասնակից կվերապատրաստվի Հռոմում

Մաստարա-Լանջիկ ավտոճանապարհը դժվարանցանելի է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար

Գյումրու հեքիաթային ձմեռը (լուսանկարներ)

Աշխարհն ականատես կլինի հայերի ևս մեկ ցեղասպանության, որն այս անգամ կանխարգելելի է․ Լեմկինի ինստիտուտն ահազանգ է հնչեցրել

Իհարկե, դատական համակարգում գուցե լինեն նշանակումներ, որ մտահոգություններ կառաջացնեն. հարցազրույց Գրիգոր Մինասյանի հետ

Գյումրու Բարեկամության այգին տարածաշրջանի հյուսիսային հանգույցը կդառնա․ այսօր բացվեցին սահադաշտն ու Վերնիսաժը

Ալեն Սիմոնյանը նոր խորհրդական ունի

Լավրովը չի համակերպվում, որ ՀՀ ԱԳ նախարարն իր ենթական չէ, դրա համար էլ կիսագողական բառապաշարով է խոսում. Իոաննիսյան

ՌԴ դեսպանը Ջերմուկում դիտարկել է քաղաքին հարակից այն հատվածները, որտեղ այժմ տեղակայված է Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն

Հրեա ծայրահեղականները հերթական հարձակումն են գործել Երուսաղեմի եկեղեցիներից մեկի վրա՝ փորձելով այն հրկիզել

Եթե 7-րդ գումարման ԱԺ-ն իրավաքաղաքական գնահատական տար Քոչարյանին, Սարգսյանին, այլ քաղաքական միջավայր կլիներ․ Բաբաջանյան

ՀՀ քաղաքացիները երբ կկարողանան ID քարտով Վրաստան և առանց մուտքի վիզայի Արաբական Միացյալ Էմիրություններ այցելել․ ԱԳՆ

Ունենալ պահանջարկ, քիչ աշխատել և շատ վաստակել. ՀՀ-ում մասնագիտություն-աշխատաշուկա «առճակատում» կա

Կալանավորվել է «օրենքով գող» Գևորգ Իսրայելյանը. նա մեղադրյալ է նաև Արարատ Միրզոյանի հանդեպ բռնության գործով

Converse Business. հավելված Կոնվերս բանկի իրավաբանական անձ հաճախորդների համար

Երկրապահները` Ազատամարտի հաղթանակը կռողները, նույն ոգով շարունակում են պայքարը․ ԵԿՄ են այցելել դպրոցականները

Սրբազանի կողմից իշխանությանն Ադրբեջանի հետ գործարքների մեջ մեղադրելն անակնկալ անվանելը ճոխություն կլինի․ Սարուխանյան

«Վստրեչի Ապեր» մականունով հայտնի Արամ Վարդանյանին պատկանող մի շարք գույքերի բռնագանձման պահանջ է ներկայացվել․ «Հետք»

Կաշառքի դիմաց զորակոչիկին զինծառայությունից տարկետում տրամադրելու փաստով քննվող վարույթի շրջանակում 5 անձ է ձերբակալվել

Հայտնի է ԱԺ աշխատակազմի նոր ղեկավարի անունը

Վահան Նարիբեկյանն ազատվել է ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնից

Շիրակի մարզպետը պատասխանատուների հետ քննարկել է սուբվենցիոն ծրագրերի ընթացքը, հորդորել լինել առավել կառուցողական

Ընդդիմության հին ու չարչրկված սցենարով հերթական արարի ականատեսն ենք, պարոնա՛յք, հանդիսատեսը հոգնել է․ Նազելի Բաղդասարյան

ՔՊ խմբակցության պատգամավորները Մայքլ Սեսիրին ներկայացրել են Լաչինի միջանցքի արգելափակման հետեւանքով ստեղծված իրավիճակը

Համաշխարհային բանկը պատրաստակամություն է հայտնել շարունակել ընթացիկ համագործակցությունը Հայաստանի հետ

Գյումրու փոխքաղաքապետի պաշտոնը 5 ամիս է՝ թափուր է. Վահագն Ալեքսանյանը վստահեցնում է՝ տեսանելի ապագայում նշանակում կլինի

Ոստիկանության կոլեգիալ նիստում 2023-ը հայտարարվել է թմրամիջոցների դեմ պայքարի և ապօրինի զենք-զինամթերքի առգրավման տարի