Ինչպես պետք է արդարացվի Շանթը. դատախազությունը պնդում է՝ նոր երևան եկած հանգամանք չի նշվել

Երկրում տեղի ունեցած իշխանափոխությունից հետո շատերը սպասում են ազատության մեջ տեսնել «Ցեղակրոն» կուսակցության առաջնորդ, 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ին Մաշտոցի պողոտայում տեղի ունեցած բախումների գործով դատապարտյալ Շանթ Հարությունյանին: Խնդիրն այն է, որ հայաստանյան եւ միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունների կողմից քաղբանտարկյալ ճանաչված Շանթ Հարությունյանը իր նկատմամբ միայն արդարացման վճիռ է ակնկալում, եւ այլ ճանապարհով չի պատրաստվում ազատ արձակվել։

Նախօրեին նրա որդին՝ Շահեն Հարությունյանը, բաց նամակով դիմել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ հույս հայտնելով, որ «շատ կարճ ժամանակում կլուծվի իր հորը արժանապատվությամբ ազատ արձակելու խնդիրը»:

Նամակում Շահեն Հարությունյանը շեշտում է, որ հայաստանյան եւ միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունների կողմից քաղբանտարկյալ ճանաչված Շանթ Հարությունյանի նկատմամբ ժամանակին իրականացվել է անարդար դատավարություն եւ կայացվել է նրա արարքին ակնհայտորեն անհամաչափ դատավճիռ:  

Բանն այն է, որ անձինք, ովքեր դատապարտյալ են, կրում են պատիժը եւ հրաժարվում են ներման խնդրագրով դիմել կամ պայմանական վաղակետ ազատվել՝ ապա օրենքը երկու հնարավորություն է նախատեսում՝ մեկը համաներումն է, որը կիրառվում է անկախ անձի ցանկությունից, մյուսը՝ վերանայման վարույթը: Համաներումից Շանթ Հարությունյանը հրաժարվում է, իսկ վերանայման վարույթ կարող է սկսվել այն ժամանակ, երբ դատավճռի բողոքարկմամբ հանդես գա ՀՀ գլխավոր դատախազությունը:

Սույն թեմայի վերաբերյալ զրուցել ենք Շանթ Հարությունյանի պաշտպան Ինեսսա Պետրոսյանի հետ:

- Տիկին Պետրոսյան, գաղտնիք չէ, որ Շանթը հրաժարվում է ներումից, համաներումից, ինչպես նաեւ պայմանական վաղակետ ազատ արձակվելուց: Այնուամենայնիվ, ի՞նչ մեխանիզմով պետք է Շանթ Հարությունյանն արդարացվի:

- Մեխանիզմը շատ պարզ է եւ հստակ, մեղադրող կողմը, ով նախկինում մեղադրանք է պաշտպանել Շանթ Հարությունյանի եւ մյուսների գործով, պետք է բողոքարկի օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը՝ մի շարք փաստական հանգամանքներ, փաստարկներ նշելով, որ երկրում իրադրություն է փոխվել, նախկին իշխանությունների օրոք քաղաքական հայացքների համար նրանք դատապարտվեցին իբրեւ քրեական հանցանք կատարելու համար: Հիմա արդեն ամեն ինչ հասկանալի է, պարզ է եւ բացառիկ հանգամանքներ են ստեղծվել, եւ դատական համակարգը բեկանելու հիմքեր կան՝ արդարացման հիմքով: Դատախազությունը պետք է բողոքարկի այս դատական ակտը եւ վերաքննիչ քրեական դատարանում պետք է քննություն իրականացվի: Բացի դա, իմ կարծիքով, պետք է անմիջապես նույն բողոքով մեղադրող կողմը դիմի, որպեսզի փոխվի Շանթ Հարությունյանի խափանման միջոցը, նա անմիջապես ազատ արձակվի եւ վերաքննություն սկսվի Վերաքննիչ դատարանում: Այդ դեպքում դատախազությունը կարող է նաեւ խնդրել, որպեսզի բեկանվի դատական ակտը, գնա առաջին ատյանի դատարան, որտեղ իրենք կարող են հրաժարվել նաեւ այդ ամբողջ մեղադրանքից:

- Այսինքն՝ մեղադրող կողմը, որպես նոր երեւան եկած հանգամանք, պետք է նշի երկրում տեղի ունեցած թավշյա հեղափոխությո՞ւնը:

- Այո, բացառիկ հանգամանքներ են փոփոխվել, այդ պարագայում պետք է նաեւ դատական ակտը բեկանվի: Ինչպես գիտենք՝ վարչապետը հայտարարել է, որ Շանթ Հարությունյանին համարում է քաղբանտարկյալ, եւ ասել է, որ չպետք է լինեն այլեւս քաղբանտարկյալներ: Ինչպես գիտեք՝ երեք ամիս անցել է, բայց Շանթ Հարությունյանի գործով որեւէ տեղաշարժ չի նկատվում:

- Այս դեպքում ի՞նչ լիազորություն ունի վարչապետն այս գործով. սա հարցնում եմ այն պատճառով, որ Շահեն Հարությունյանը նամակով դիմել է հենց նրան:

- Վարչապետը, իհարկե, անձամբ չի կարող բողոքարկել դատական ակտը, բայց կարող է դա անել ՀՀ գլխավոր դատախազը, նա պետք է կամք դրսեւորի եւ իրականացնի իրեն օրենքով վերապահված գործընթացը:

- Ի՞նչ եք կարծում, գլխավոր դատախազը, այնուամենայնիվ, կամք կդրսեւորի՞ այս գործով, ի վերջո, հենց դատախազությունն է մեղադրանքը հաստատել ու այն պաշտպանել դատարանում:

- Եթե գլխավոր դատախազը չդրսեւորի, դա նշանակում է, որ ինքը նաեւ չի ընդունում մեր նոր իշխանություններին, վարչապետի խոսքն իր համարը ստացվում է, արժեք չունի եւ երկրում շարունակում է մնալ քաղբանտարկյալ՝ ի դեմս Շանթ Հարությունյանի:

- Տիկին Պետրոսյան, ըստ էության, գաղտնիք չէ, որ թեեւ երկրում իշխանափոխություն է տեղի ունեցել, բայց ոչ դատական համակարգում. այս դեպքում վերաքննիչ դատարանից ի՞նչ ակնկալիքներ կան:

- Իհարկե, դատական իշխանությունում չեն եղել դեռեւս սպասվելիք հեղափոխությունները, որոնք կուզենայինք մենք տեսնել, բայց, այնուամենայնիվ, ազդարարվել է, որ բոլորը պետք է գործեն օրենքի շրջանակներում եւ ես հույս ունեմ, որ հենց այդ օրենքի շրջանակներում էլ կլինի արդարացի դատական ակտ...

- Իսկ մյուս դատապարտյալների մասո՞վ, ովքեր արդեն իսկ ազատ են արձակվել:

- Ես գտնում եմ, որ ամբողջ դատական ակտը պետք է բեկանվի, բնականաբար, եւ բոլորն էլ պետք է արդարացվեն՝ անկախ նրանից, թե նրանք պատիժը կրել են, պայմանական վաղակետ ազատ են արձակվել, թե՝ ոչ:

ՀՀ գլխավոր դատախազությունից այսօր հետաքրքրվեցինք, թե դատախազությունը չի՞ պատրաստվում Շանթ Հարությունյանի գործով բողոք ներկայացնել Վերաքննիչ դատարան: Ի պատասխան, գլխավոր դատախազի խորհրդական Գոռ Աբրահամյանը պատասխանեց միայն հետեւյալը. «Չնայած հարցի բարձրաձայնմանը, ՀՀ դատախազությանը չի ներկայացվել նոր երեւան եկած այնպիսի հանգամանք, որը նմանատիպ գործընթաց սկսելու հիմք կհանդիսանար»:

Շանթ Հարությունյանը դատապարտվել է վեց տարվա ազատազրկման: Նա սույն գործով միակն է, որ գտնվում է անազատության մեջ, նրա ընկերների մի մասն ազատ է արձակվել պատիժը կրելուց հետո, մյուսներն էլ՝ պայմանական վաղակետով: