Պուտին-Փաշինյան հանդիպումից հետո վերլուծություններում տրամաբանությունը փոխվել է

Սեպտեմբերի 8-ին Մոսկվայում տեղի է ունեցել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի եւ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հանդիպումը: Հանդիպման՝ մամուլի համար բաց հատվածում կողմերը խոսել են հայ-ռուսական հարաբերությունների խորության մասին: Պուտինը, մասնավորապես, նշել է, որ «դրանք լրիվ առանձնահատուկ բնույթ են կրում»:

«Երեւի թե կարիք չկա առանձնապես խորանալու մեր հարաբերությունների բնույթի մեջ. դրանք լրիվ առանձնահատուկ բնույթ են կրում: Եվ դա դրսեւորվել է դարերի ընթացքում, այլ ոչ միայն մեր եւ ձեր համատեղ աշխատանքի ընթացքում: Այսօրվա դրությամբ Հայաստանի եւ Ռուսաստանի միջեւ հարաբերությունները կայուն զարգանում են բոլոր ուղղություններով»,- ասել է Պուտինը:

Փաշինյանն էլ առանձնացրել է վերջին շրջանում մամուլում առկա «որոշակի հոռետեսությունը» հայ-ռուսական հարաբերությունների վերաբերյալ՝ նշելով, որ ի հեճուկս դրան՝ հարաբերությունները զարգանում են դինամիկ եւ բնական:

Զարմանալի էր, որ այդ մթնոլորտում վարչապետը՝ անդրադառնալով քննարկվելիք հարցերին, խոսել է միմյանց շահերը եւ սուվերենությունը հարգելու, միմյանց ներքին գործերին չխառնվելու սկզբունքներից:

«Վստահ եմ, որ այդ հարցերը կլուծվեն` մեր դաշնակցային հարաբերությունների շահերի նկատմամբ հարգանքի, մեր երկրների շահերի նկատմամբ հարգանքի, մեր երկրների սուվերենության նկատմամբ հարգանքի եւ միմյանց ներքին գործերին չմիջամտելու սկզբունքի հիման վրա»,- նշել է Փաշինյանը:

Հանդիպումից հետո Փաշինյանը ֆեյսբուքյան իր էջի միջոցով տեղեկացրել էր, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում չկա ոչ մի խնդիր՝ ոչ մի ուղղությամբ:

«Արդյունավետ զրույց ունեցանք, որի արդյունքներով կարող ենք արձանագրել, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները փայլուն են: Մեր հարաբերություններում չկա ոչ մի պրոբլեմ՝ ոչ մի ուղղությամբ»,- գրել էր նա:

Սակայն, փորձագիտական շրջանակներում ոչ բոլորն են կիսում Փաշինյանի կարծիքը «փայլուն հարաբերությունների» վերաբերյալ: Մասնավորապես՝ ադրբեջանական մամուլում հայտնվող վերլուծությունները շարունակում են նախկինում տարվող գիծը, թե իբր ՀՀ կառավարությունը ջանում է «երես թեքել» Ռուսաստանից, եւ Ռուսաստանը փորձում է նոր դաշնակից գտնել Հարավային Կովկասում՝ ի դեմս Ադրբեջանի:

Քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն Սերգեյ Մարկովը, որը վերջերս կարծիք էր հայտնել, թե, այսպես կոչված, Կազանյան փաստաթղթերը կրկին շրջանառության մեջ են դրվել, այս անգամ էլ վստահություն է հայտնել, որ Պուտինն ու Փաշինյանը քննարկել են ՀԱՊԿ-ի կանոնադրությունը փոփոխելու հարցը: Ընդ որում, Մարկովը հակասում է ինքն իրեն՝ նշելով, որ կանոնադրությունը հնարավոր է փոխվի այնպես, որ երկրները կարողանան անդամակցել կազմակերպությանը ոչ թե կոնսենսուսով, այլ ձայների մեծամասնությամբ: Միեւնույն ժամանակ նա նշել է, որ կանոնադրությունը կարող է փոխվել բացառապես կոնսենսուսի միջոցով:

Ինչ վերաբերվում է ռուսական մամուլին, ապա այստեղ գնահատականներն ավելի հիմնավորված եւ հավասարակշռված են, թեեւ անմասն չեն դավադրության տեսությունների տարրերից:

«Свободная пресса» ինտերնետ-լրատվականի հետ զրույցում ՌԴ կառավարությանն առընթեր ֆինանսական համալսարանի Հասարակագիտության եւ քաղաքագիտության ֆակուլտետի դեկան Ալեքսանդր Շատիլովը «հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա հակասությունների» մեջ տեսնում է նաեւ Ռուսաստանի կողմից տարվող արտաքին քաղաքականության մեղքը:

«Հայաստանը եւ մեր մյուս դաշնակիցները վերջին շրջանում իրենց բավական խուսափողական են դրսեւորում: Նրանք փորձում են գոհացնել «ե՛ւ մերոնց, ե՛ւ ձերոնց», - ասել է Շատիլովը՝ հավելելով, որ դա սխալ քաղաքականության արդյունք է:

Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանը մի կողմից տնտեսական բոնուսներ է տրամադրում դաշնակիցներին, մյուս կողմից հստակ պահանջ չի դնում, թե ինչ է ցանկանում ստանալ դրա փոխարեն: Բացի այդ, նշում է փորձագետը, Ռուսաստանը բոլոր հարցերը լուծում է վերնախավի հետ՝ աշխատանք չտանելով հասարակության շրջանում, ինչի հետեւանքով ձեւավորվում է հակառուսական հասարակական կարծիք:

«Հայաստանում անհրաժեշտ է աշխատել հենց հանրության հետ, քանի որ այդ երկրում հասարակական կարծիքը զգալի ազդեցություն ունի քաղաքական գործիչների վրա»,- նշել է Շատիլովը:

«Военно-политическая аналитика» ինտերնետ-ամսագրի վերլուծության տրամաբանությունը կտրուկ տարբերվում է ռուսական մամուլի նախորդ վերլուծություններից: Այն հակասություններ է գտել վարչապետի եւ նրա թիմի «արեւմտամետ թեւի» գործողություններում: Ըստ ամսագրի, այդ թեւը ավելի կոշտ հռետորաբանություն է ակնկալում վարչապետից՝ Կրեմլի հետ շփման ընթացքում: Իսկ Սիրիա գործուղվող հայ զինվորականների հարցում այդ թեւը կտրուկ դեմ է հանդես եկել՝ քանի որ դա կարող էր «բացասաբար անդրադառնալ ԱՄՆ-ի եւ Արեւմուտքի հետ հարաբերությունների վրա»:

Այդուհանդերձ ինտերնետ ամսագրի վերլուծությունն ավարտվում է դրական նոտայով՝ հույսով, որ «ներկայիս դե-ֆակտո ժամանակավոր եւ բավական ոչ միանշանակ թիմը լուրջ վերափոխումների կենթարկվի առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում»:

Ընդհանուր առմամբ՝ ռուսական վերլուծական դաշտում նկատվում է որոշակի փոփոխություն: Կտրուկ գնահատականներ առ այն, որ Հայաստանը անխուսափելիորեն գնում է Ուկրաինայի ճանապարհով այլեւս չկան: Փոխարենը զգացվում է իրավիճակը սթափ գնահատելու անհրաժեշտության գիտակցում՝ առայժմ ոչ անթերի: Սակայն, հարկ է նշել, որ քաղաքականությունը արվում է ոչ թե վերլուծական կենտրոնների, այլ իշխանությունների կողմից, ուստի՝ կարեւորն այն է, թե ինչ են մտածում Կրեմլում: