Հարյուրավոր երիտասարդ մանկավարժներ աշխատանք են փնտրում. տարեց ուսուցիչներին հեռացնե՞լ դպրոցից

Լուսանկարում՝ Արարատի մարզպետ Գարիկ Սարգսյանն է

Համացանցում տեղեկություններ են պտտվում, որ Արարատի մարզպետը կարգադրել է մարզում գործող դպրոցների տնօրեններին՝ աշխատանքից ազատել կենսաթոշակի տարիքը լրացած ուսուցիչներին՝ հանրակրթական ուսումնական հաստատությունները նոր ու երիտասարդ կադրերով համալրելու նպատակով:

Տարածվում է նաեւ Մրգավետ համայնքի դպրոցի պատմության ուսուցչուհու ահազանգող տեսագրությունը, որտեղ նշվում է, որ ինքը, լինելով 40 տարվա վաստակ ունեցող մանկավարժ, ազատվել է աշխատանքից: Իրավաբաններն, իրենց հերթին, նկատում են, որ տարիքի հիմքով մարդուն աշխատանքից զրկելը հակաօրինական է: «Անձանց թոշակային տարիքի հիմքով աշխատանքից ազատելն արգելվում է ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքով: ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 2011 թվականի հոկտեմբերի 11-ի թիվ ՍԴՈ-991 որոշմամբ եւս հակասահմանադրական է ճանաչել ինքնին կենսաթոշակային տարիքի լրանալու հիմքով անձին աշխատանքից ազատելը՝ այն դիտարկելով նաեւ խտրականության դրսեւորում, որն արգելված է ՀՀ Սահմանադրությամբ: Սահմանադրական դատարանը իր որոշմամբ արձանագրել է, որ պետության հիմնական խնդիրներից է բացառել տարիքային հիմքով գործատուի հայեցողական նախաձեռնությամբ աշխատանքային պայմանագրի միակողմ լուծման հնարավորությունը»,- արձանագրում է փաստաբան Դիանա Գրիգորյանը:

Արարատի մարզպետարանի կրթության, մշակույթի եւ սպորտի վարչության կրթության բաժնի պետ Ալբերտ Մկրտչյանը վստահեցրեց, որ դպրոցի տնօրեններից չի պահանջվել աշխատանքից ազատել կենսաթոշակի տարիքի ուսուցիչներին: «Ոչ, նման հրահանգ չի եղել: Հրահանգ է եղել, որ այն ուսուցիչները, որոնք աշխատում են ժամկետային աշխատանքային պայմանագրով, պայմանագրի ժամկետը լրանալու հիմքով ազատվում են աշխատանքից եւ դպրոցները համալրվում են նոր կադրերով: Հրահանգը եղել է այդպիսին»,- ասաց նա: Նաեւ հավելեց, որ ժամկետային պայմանագրեր կնքվում են ինչպես օրինակ ֆիզարձակուրդում գտնվող անձին փոխարինելու համար՝ մինչեւ նրա վերադարձի ժամկետը, այնպես էլ ուսուցիչների հետ, ասենք՝ մինչեւ տվյալ ուսումնական տարվա ավարտը, եւ այս երկրորդ դեպքում գործատուին վերապահված իրավունք է՝ պայմանագրի ժամկետը լրանալուց հետո այն երկարաձգել ու շարունակե՞լ տվյալ ուսուցչի հետ աշխատանքային հարաբերությունները, թե՞ առաջացած թափուր տեղի համար հայտարարել մրցույթ: «Կարելի է երկուսն էլ, բայց տնօրենն իր քայլը պետք է հիմնավորի՝ ինչի համար է երկարաձգում պայմանագրի ժամկետը, մրցույթ չի հայտարարում: Բայց այդ իրավունքը վերապահված է տնօրենին»,- ասաց Ալբերտ Մկրտչյանը:

Ամեն դեպքում մարզպետարանը, բաժնի պետի խոսքով, խրախուսում է նոր կադրերին դպրոց ընդունելը: «Ընդամենը վերջին մեկ ամսվա ընթացքում, երբ որ դպրոցների նոր ուսումնական տարվա նախապատրաստական աշխատանքներն էին գնում, հարյուրավոր նորավարտ շրջանավարտներ դիմել են մեզ, դպրոցներ, մենք տեղեկություն ենք տվել, որ մրցույթի հայտարարության տեքստերը լինում են «Կրթություն» շաբաթաթերթում եւ այլն: Մեծ թվով մասնագետներ կան մարզում, որոնք աշխատանք են որոնում եւ ցանկանում են դպրոցներում աշխատել»,- նկատեց Արարատի մարզպետարանի կրթության բաժնի պետը: Այս առնչությամբ եւս մեկ անգամ հետաքրքրվեցինք՝ թեկուզ ներքին կարգով հրահանգ չի՞ եղել կենսաթոշակի տարիքի անձանց հետ չվերակնքել աշխատանքային պայմանագրերը: «Չէ, մենք ասել ենք, որ ժամկետային աշխատանքային պայմանագիր ունեցողների վերաբերյալ դպրոցները քննարկեն եւ կայացնեն համապատասխան որոշում՝ ելնելով, որ հետագայում ավելի արդյունավետ մասնագետներ ստանան առարկայի դասավանդումը»,- պատասխանեց նա:

Նկատենք, որ ուսուցիչների հետ որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր կնքելը անօրինական, բայց տարիներ շարունակ դպրոցներում տարածված երեւույթ է: Նրանց հետ աշխատանքային պայմանագրերը պետք է լինեին անժամկետ: Մինչդեռ ավանդաբար ուսուցիչների հետ այդ պայմանագրերը, որպես կանոն, կնքվել են մեկական տարով: Դա դիտարկվել է որպես մանկավարժներին կախման մեջ պահելու գործուն միջոց, երբ յուրաքանչյուր պահի նրանք կգիտակցեն, որ հաջորդ տարի հնարավոր է տնօրենը որոշի ու իրենց հետ այլեւս պայմանագիր չկնքի:

Որոշակի ժամկետով կնքվող աշխատանքային պայմանագրին վերաբերում է «ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքի» 95-րդ հոդվածը եւ այնտեղ ոչ մի դրույթ չի նախատեսում ուսուցչի հետ ժամանակավոր պայմանագիր կնքելու դեպք, եթե իհարկե, նա չի փոխարինում ժամանակավորապես բացակայող աշխատողին կամ համատեղությամբ աշխատանք չի կատարում:

Մեր դիտարկմանը, որ մեկ տարով կնքված պայմանագրերը օրենքի խախտումով են եւ չպետք է լինեին, Ալբերտ Մկրտչյանը պատասխանեց. «Ես իրավաբան չեմ: Ճիշտն ասած՝ ես էլ տեղյակ եմ (օրենսգրքի մեջբերված հոդվածին-խմբ.), դրա համար ես էլ, զուտ որպես անհատ վերլուծելով, ինչ-որ բան տեսնում եմ, բայց մասնագիտությամբ իրավաբան չեմ, չեմ կարող որակել՝ խախտում է, թե խախտում չէ»:

Արարատի մարզպետարանի կրթության բաժնի պետը դժվարացավ տվյալներ տրամադրել, թե կենսաթոշակի տարիք ունեցող քանի ուսուցիչ է աշխատում մարզի դպրոցներում: Ասաց, որ այս տարվա ցուցանիշները դեռ ամփոփված չեն: Նախորդ տարի նրանց թիվը եղել է մոտ 150: Ինչ վերաբերում է Մրգավետի դպրոցում ուսուցչին տարիքի պատճառով աշխատանքից ազատելու տեղեկությանը, այս մասին մեկնաբանություն ստանալ չհաջողվեց: Տնօրենի հետ կապ հաստատել չկարողացանք, իսկ մարզպետարանի պաշտոնյան ասաց, որ այդ դեպքով չի հետաքրքրվել: