Ներքաղաքական լարվածության թուլացում ակնկալելը վաղ է. նոր իրավիճակի լույսն ու ստվերը

Եվ այսպես, խորհրդարանական ընտրությունների նախնական արդյունքները հայտնի են, ու կարելի է վստահաբար պնդել, որ վերջնական արդյունքները էապես չեն տարբերվելու դրանցից: Այսինքն՝ ապագա խորհրդարանի կազմը հայտնի է: Ի՞նչ ցույց տվեցին այդ արդյունքները, եւ ի՞նչ կարելի է արձանագրել արդեն այսօր:

1. Հայաստանի երրորդ հանրապետության պատմության մեջ առաջին անգամ ընտրությունների հրապարակված արդյունքները բացարձակապես որեւէ մեկի մոտ որեւէ կասկած չեն առաջացնում: Այսինքն՝ լեգիտիմության առումով նոր խորհրդարանը որեւէ խնդիր չունի:
2. Ընտրությունները շատ ավելի ինտրիգային էին եւ անցան շատ ավելի կոշտ առճակատման մթնոլորտում, քան խորհրդարանական նախորդ ընտրությունները, եւ դրանով հանդերձ՝ մասնակիցների թիվը մոտ 350 հազարով պակաս էր: Ակնհայտորեն սա խոսում է ոչ թե ընտրողների պասիվության, այլ այն մասին, որ նախորդ ընտրությունների ժամանակ բավականին «ակտիվ» են եղել Հայաստանից բացակայողները, այսինքն՝ տարիներ շարունակ այդ մասին խոսող ընդդիմադիրներն իրավացի էին:
3. «Իմ քայլը» դաշինքը ստացավ մոտ տասը տոկոսով ավելի քիչ ձայն, քան Երեւանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ, ինչը նշանակում է, որ մարդկանց մի մասն, այնուամենայնիվ ավելի մեծ ակնկալիքներ ուներ, քան կարողացան ապահովել նոր իշխանությունները: Սա, մեծ հաշվով, օրինաչափություն է, բայց իշխանություններն, այնուամենայնիվ պիտի որոշակի հետեւություններ անեն եւ թույլ չտան վարկանիշի հետագա անկում:
4. ԲՀԿ-ն պահպանեց քաղաքական երկրորդ ուժի կարգավիճակը:
5. «Լուսավոր Հայաստանը» երրորդ տեղի համար պայքարում հաղթեց Հանրապետականին՝ հիմնականում գրագետ քարոզարշավի եւ հեղափոխական արժեքների պաշտպանության շնորհիվ:
6. ՀՀԿ-ն ու ՀՅԴ-ն սպասվածից ավելի շատ տոկոսներ ստացան: ՀՀԿ-ն, չնայած կոշտ հռետորաբանությանն ու բացառիկ ինքնավստահությանը, սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունների համաձայն՝ հազիվ 1,5 տոկոս ուներ, բայց ստացավ երեք անգամ ավելի շատ ձայն, ինչը վկայում է, որ այդ ուժն ,այնուամենայնիվ համակիրներ ունի, որոնց մեծ մասը, սակայն, «ամաչում է» հրապարակավ խոստովանել դա: Իսկ ահա ՀՅԴ-ն իր գրեթե 4 տոկոսանոց արդյունքի համար առաջին հերթին պարտական է համակիրների կայուն շրջանակին եւ գրագետ քարոզարշավին: Ամեն դեպքում՝ այս երկու ուժերը խորհրդարանից դուրս մնացին, կարելի է ասել, «ինքնախեղման» պատճառով: Ընտրական նոր օրենսգրքին կողմ քվեարկեին՝ երկուսն էլ կհայտնվեին նոր խորհրդարանում (ՀՀԿ-ն՝ որովհետեւ նոր օրենսգրքով անցողիկ շեմը 4 տոկոս էր, ՀՅԴ-ն՝ որովհետեւ միայն համամասնական ընտրակարգի դեպքում առավելություն կունենար):
7. «Սասնա ծռեր» կուսակցությունը թեեւ նոր բեւեռ ձեւավորելու հավակնություններ էր դրսեւորում, սպասվածից պակաս ձայներ ստացավ, ինչը, թերեւս վկայում է մեր հասարակության քաղաքական պրագմատիզմի մասին:
8. Ռեյտինգային թեկնածուների ստացած ձայները վկայում են, որ այդ ընտրակարգն, այնուամենայնիվ, հակաքաղաքական է: Կուսակցությունների գաղափարախոսությունները ներկայացնողները շատ դեպքերում ավելի քիչ ձայներ ստացան, քան պարզապես գոռգոռացողներն ու անձնական կապերն օգտագործողները:

Իսկ ի՞նչ մտահոգություններ կան՝ կապված նոր խորհրդարանի կազմի հետ: Հիմնական մտահոգությունները երկուսն են: Առաջին՝ նոր խորհրդարանի կազմն այնպիսին է, որ քաղաքական լրջագույն խնդիրների վերաբերյալ տեսակետների բախումներ հազիվ թե լինեն: Խորհրդարանում լինելու է մեկ իշխող ուժ եւ երկու «կառուցողական ընդդիմություն», ու վերջիններս ակնհայտորեն իրենց ընդդիմադիր լինելը պարբերաբար վերահաստատելու են հիմնականում սոցիալ-տնտեսական թեմաների շրջանակներում: Երկրորդ՝ քաղաքական այն ուժերը, որոնք չեն բացառում զինված պայքարի մեթոդներն անգամ ներքաղաքական գործընթացներում («Սասնա ծռեր, ՀՅԴ, հնարավոր է՝ ՀՀԿ «երկրապահական թեւ»), մնալու են խորհրդարանից դուրս՝ մի իրավիճակում, երբ արտաքին մարտահրավերները պահպանվում են, իսկ հաջորդ ընտրություններն անցկացվելու են հինգ տարի հետո:

Այնպես որ՝ ներքաղաքական լարվածության թուլացում ակնկալելը վաղ է:

Արմեն Բաղդասարյան