124 միլիոնը «մեկին հարյուր» վերադարձվելու է. Քաղաքացու օրվա տնտեսական բաղադրիչը. խմբագրական

Քաղաքացու օրը պետականորեն նշելու հարցի շուրջ հանրային քննարկումները չեն դադարում, եւ դա ինչ-որ տեղ հասկանալի է՝ ոչ բոլորի համար է մինչեւ վերջ հասկանալի, թե կոնկրետ ինչն է նշվում եւ ինչի համար։ Ընդդիմախոսներն էլ հիմնականում երկու փաստարկ են ներկայացնում։ Առաջին՝ «քաղաքացիները կապ չունեն, նոր իշխանությունները պարզապես իրենց իշխանության գալու օրն են նշում», եւ երկրորդ՝ «ավելորդ ծախսերի ժամանակը չէ, բյուջեից հատկացված այդ 124 միլիոն դրամով կարելի էր հազարումի թեկուզ փոքր հարց լուծել»։

Փորձենք հասկանալ։ Ո՞նց թե քաղաքացիները կապ չունեն այս ամենի հետ, բա եթե կապ չունեն՝ Նիկոլ Փաշինյանն ի՞նչ գործ ունի կառավարության շենքում, ո՞վ է «Իմ քայլը» դաշինքին 88 մանդատ տվել, ո՞վ է իրականացրել թավշյա հեղափոխությունը։ Բայց սա դեռ մի կողմ թողնենք ու անդրադառնանք ավելի կարեւոր հարցի։ Քաղաքացու օրը միայն ՀՀ քաղաքացիների, ավելի կոնկրետ՝ ՀՀ քաղաքացու անձնագիր ունեցողների օրը չէ։ Վերջին հաշվով՝ անցյալ տարվա ապրիլին Երեւանի փողոցները հեղեղած հարյուր հազարավոր ցուցարարներն էլ ՀՀ քաղաքացու անձնագրեր ունեին, դիմակավորված ու մահակներով նրանց վրա հարձակվող թափթփուկներն էլ։ Քաղաքացու օրը քաղաքացիական արժեքների օրն է, նրանց օրն է, ովքեր պատասխանատվություն են զգում ոչ միայն իրենց ընտանիքի անդամների ու հարազատների, այլեւ պետության ու հասարակության առջև եւ այլն, մի խոսքով՝ դա այն արժեհամակարգի օրն է, որը պետության բնակչին դարձնում է քաղաքացի։ Այո, վերամբարձ է հնչում (համարյա մայիսմեկյան շքերթների կարգախոսների նման), բայց փաստն այն է, որ այդպիսի արժեհամակարգ իսկապես կա, եւ առանց այդ արժեհամակարգի իսկապես հնարավոր չի լինելու ժամանակակից պետություն կառուցել։

Հիմա՝ պետական սուղ միջոցներից հատկացված գումարի մասին։ Իհարկե այդ գումարով հնարավոր կլիներ բազմաթիվ այսրոպեական եւ իրոք շատ կարեւոր խնդիրներ լուծել (օրինակ՝ աղետի գոտում 10-15 ընտանիքի ապահովել բնակարաններով, սահմանամերձ գյուղերում մի քանի դպրոց կամ մանկապարտեզ վերանորոգել եւ այլն)։ Եվ իհարկե՝ հետագայում քաղաքացու օրը նշելիս պիտի կարեւորել նաեւ սա եւ, ասենք, օրվա միջոցառումների շրջանակներում նաեւ բարեգործական ակցիաներ կազմակերպել (տոնավաճառներ, համերգներ, ներկայացումներ եւ այլն), որոնց հասույթը կուղղվի հենց այդ նպատակներին։ Բայց իրականում օրվա խորհուրդը շատ ավելի մեծ է։ Ի վերջո բոլորի համար էլ երեւի ակնհայտ է, որ եթե Հայաստանում 3 միլիոն բնակիչների փոխարեն ունենանք 3 միլիոն քաղաքացիներ, վերջնարդյունքում ե՛ւ անհամեմատ ավելի հզոր տնտեսություն կունենանք, ե՛ւ անհամեմատ ավելի մեծ պետական բյուջե, ե՛ւ անհամեմատ ավելի բարեկեցիկ հասարակություն։ Պարզ ասած՝ այն արժեհամակարգը, որը քաղաքացու օրվա միջոցառումներով փորձ է արվում արմատավորել հանրային գիտակցության մեջ, հաջողության դեպքում «մեկին հարյուր» վերադարձնելու է այսօրվա ծախսած 124 միլիոնը։

Ինչո՞ւ ենք շեշտում «հաջողության դեպքում»։ Որովհետեւ այդ հաջողությունն ամենեւին էլ երաշխավորված չէ, եւ այս օրերին հանրության տարբեր շրջանակներում ընթացող քննարկումների որակը հենց այդ մասին է վկայում։ Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, թե իշխանությունները քաղաքացիներին զոռով ստիպում են նշել իրենց օրը, իսկ նրանք դիմադրում են։ Ավելին՝ հստակ հաշվետվություն են պահանջում բյուջեից ծախսված յուրաքանչյուր դրամի համար, յուրաքանչյուր միջոցառման որակի կամ նպատակահարմարության համար, հայտարարված մրցույթների թափանցիկության համար եւ այլն։ Երբեմն՝ անգամ առանց գիտակցելու, որ հենց դա՛ է քաղաքացի լինելը, եւ նաեւ իրենց այդ իրավունքներն անշրջելի դարձնելու համար է նշվում քաղաքացու օրը։

Իսկ պարզապես բնակիչն այդպես չէր վարվի։ Կգնար, սուսուփուս կմասնակցեր «մուֆթա համերգին», հետո պատերի տակ կբամբասեր, թե «տենաս սրանք շքամ են կերել էս շուխուռի վրա», կգանգատվեր իր սեւ բախտից (որ ինքը «ուտողների» մեջ չէ), ու կսպասեր հաջորդ ընտրություններին՝ հերթական 10 հազար դրամի ակնկալիքով։