Երվանդ Քոչարի ընկերոջ որդին առաջարկում է Սասունցի Դավթի արձանը տեղափոխել Հանրապետության հրապարակ. պատրաստ է նաեւ աջակցել

Քանդակագործ, գեղանկարիչ Երվանդ Քոչարի ընկերոջ՝ քանդակագործ Մարտին Կակոսյանի որդին առաջարկում է Սասունցի Դավթի արձանը Երեւանի երկաթուղային կայարանից տեղափոխել Հանրապետության հրապարակ:

Մարտին Կակոսյանի որդին՝ Կարեն Կակոսյանը, շուրջ 30 տարի է՝ ապրում է ԱՄՆ-ում: Կարճ ժամանակով հայրենիքին ու հարազատներին այցելության եկած Կակոսյանը նախքան ԱՄՆ-ը վերադառնալը մեծ ցանկություն ունի Սասունցի Դավթի արձանը տեղափոխելու թույլտվություն ստանալ: Նա պատրաստակամություն է հայտնում իր վրա վերցնել արձանի նախ վերանորոգման (դրա կարիքն, ըստ մեր զրուցակցի, քանդակն իսկապես ունի), ապա տեղափոխման բոլոր ծախսերը: Քանդակագործի որդին անկեղծացավ, որ չի պատկերացնում, թե այդ գործընթացը կազմակերպելու համար ում պետք է դիմի եւ ինչից սկսի:

Նա արձանի տեղափոխման համար պատրաստ է ընտանիքի հետ միասին աջակցել թե՛ ֆինանսապես, թե՛ կազմակերպչական բոլոր առումներով, եթե իհարկե՝ ստանա Քոչարի ժառանգների, համապատասխան գերատեսչությունների թույլտվությունն ու հասարակության դրական կարծիքը: «Սա այնպիսի հարց է, որը ազգային որոշմամբ պիտի լինի: Սասունցի Դավթի արձանը մեր ազգի պատկերն է, մեր հոգին է, նրա տեղը Թամանյանական հրապարակում է, որպես մեր ազգի խորհրդանիշ»,- նկատեց քանդակագործի որդին:

Նրա հայրը պատանի տարիքից մտերիմ է եղել Երվանդ Քոչարի հետ եւ դա շարունակվել է մինչեւ Քոչարի մահը: Մարտին Կակոսյանն այլեւս չկա, 2016 թվականին է մահացել, սակայն քանդակագործի երազանքն է եղել, որ իր մեծն ուսուցչի՝ Քոչարի բարձր գնահատանքի արժանի գործը մայրաքաղաքում իր արժանի տեղը գտնի:

Կարեն Կակոսյանի վստահեցմամբ՝ հայրը բազմիցս մատնանաշել է Քոչարի, նրա բոլոր մերձավորների մեծ ցանկությունը՝ Սասունցի Դավթի արձանը տեսնել կենտրոնում՝ Հանրապետության Հրապարակում, սակայն ԽՍՀՄ տարիներին այդ պատվավոր տեղը Լենինի արձանինն է եղել: Լենինի արձանը հրապարակում տեղադրվել է 1940 թվականին, ապամոնտաժվել 51 տարի անց՝ 1991-ին:

Խորհրդային տարիներին ընդունված էր ասել, որ այս արձանը Լենինի լավագույն մարմնացումներից մեկն էր ԽՍՀՄ տարածքում, եթե ոչ լավագույնը: Արվեստի իրական գործ էր համարվում նաեւ արձանի պատվանդանը, որն ապամոնտաժվել է մի փոքր ավելի ուշ՝ 1996 թվականին:

Կարեն Կակոսյանը մեզ տրամադրեց իրենց ընտանեկան արխիվի լուսանկարներ, որոնցից մեկում մի սեղանի շուրջ հավաքված արվեստագետներ են, այդ թվում Քոչարը, Քոչարի կինը՝ գրականագետ Մանիկ Մկրտչյանը, քանդակագործ Մարտին Կակոսյանն ու այլոք: Հավաքվածներից մեկի ձեռքին Սասունցի Դավթի արձանից մի հատված է (ձիու ոտքը): Մեր զրուցակցի խոսքով՝ լուսանկարում արձանը դեռ պատրաստ չէ, բայց արդեն քննարկում են տեղի հարցը:

Կակոսյանի արխիվում տեղ գտած տարբեր լուսանկարներում ակնհայտ է Քոչարի եւ Մարտին Կակոսյանի կապը: «Հորս ու Քոչարի մեջ մի այնպիսի քիմիա էր, որը կողքի մարդիկ չէին ընկալում: Շատերը կարող էին գլխի չընկնել, թե ինչի մասին են իրենք խոսում, ինչի վրա զվարճացան, կա՛մ ինչի հանկարծ տխրեցին»,- պատմում է քանդակագործի որդին եւ հավելում՝ հայրը Քոչարի լավագույն աշակերտներից է եղել:

Մարտին Կակոսյանի մոնումենտալ գործերը սփռված են աշխարհով մեկ: Վաշինգթոնի Կրիպտոլոգիայի թանգարանում քանդակագործի՝ Սառը պատերազմի զոհերին նվիրված հուշարձանն է, Տեխասում՝ Ռազմաօդային ակադեմիայի հարեւանությամբ՝ Սպիտակագլուխ արծիվը, Հռոմում՝ Աբամելիք Լազարեւի քանդակը եւ այլն: ՀՀ պաշտպանության նախարարության վարչական համալիրի նախամուտքի մոտ տեղադրված «Արծիվ» քանդակի հեղինակը եւս նա է:

Վիքիպեդիայում տեղ գտած տեղեկատվության համաձայն՝ 1939 թվականին, երբ Երեւանում պատրաստվում էին տոնել «Սասնա Ծռեր» էպոսի 1000-ամյա հոբելյանը, որոշվել է կայարանամերձ հրապարակում կանգնեցնել էպոսի հերոսի քանդակը։ Մրցույթ է հայտարարվել, սակայն քանդակագործների մի մասը պնդել է, որ արձանը ստեղծելու համար նվազագույնը մեկից երկու տարի է հարկավոր: Միայն նկարիչ-արձանագործ Երվանդ Քոչարն է հանձն առել կարճ ժամանակահատվածում իրականացնել այդ աշխատանքը:

Քոչարը քանդակի գիպսե տարբերակն ավարտել է անհավատալի կարճ ժամկետում՝ 18 օրում։ Այն տեղադրվել է կայարանամերձ հրապարակում եւ այնտեղ մնացել մոտ 2 տարի: 1941 թվականին Քոչարի ձերբակալությունից հետո արձանը ոչնչացվել է: Քանդակագործին առաջադրված մեղադրանքներից մեկն էլ եղել է այն, որ «մերկացրած սրով հեծյալը նայում է դեպի ««բարեկամ» Թուրքիա...», դա հավասարազոր էր «ժողովրդի թշնամի» կոչվելուն։ Երկու տարի, չորս ամիս բանտում անցկացնելուց հետո Քոչարին ազատ են արձակել:

1957 թվականին որոշվել է վերականգնել արձանը, եւ Քոչարը ստեղծել է իր գլուխգործոցներից մեկը: Արձանի բացումը տեղի ունեցել 1959 թվականի դեկտեմբերի 3-ին՝ դարձյալ կայարանամերձ հրապարակում (այժմ՝ Սասունցի Դավթի հրապարակ): Ինչպես ականատեսներն են պատմել՝ իշխանություններն արել էին ամեն ինչ, որպեսզի արարողությունը անցնի աննկատ, սակայն ժողովուրդը արձանի բացումը վերածեց համազգային տոնախմբության:

Սասունցի Դավթի արձանը տեղափոխելու գաղափարը Երվանդ Քոչարի թանգարանի տնօրինությանն անակնկալի բերեց: Քոչարի ժառանգներից, թանգարանի տնօրեն Կարինե Քոչարը նշեց, որ չի ցանկանում որեւէ կարծիք հայտնել, քանի որ լրատվամիջոցից է տեղեկանում Սասունցի Դավթի արձանը տեղափոխելու ինչ-որ մեկի մտադրություն մասին: Կարեն Կակոսյանը, որն այդքան սիրով ու տաք հիշողություններով էր լցված Քոչարի ընտանիքի մասին, այստեղ գալով ոչ մի անգամ չի գնացել թանգարան եւ չի հանդիպել ժառանգներից ոչ մեկի հետ:

Կրթության գիտության մշակույթի եւ սպորտի փոխնախարար Նարինե Թուխիկյանը «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում նկատեց, որ ինչ-որ մեկի այո ասելով կամ ստորագրությամբ չի կարող արձամնը տեղափոխելու որոշում կայացվել: Ըստ փոխնախարարի՝ Սասունցի Դավթի արձանը տեղափոխելը լուրջ քննարկման կարիք ունի, այստեղ համայնքը եւս իր կարեւոր դերն ունի: Համայնքային իշխանությունն ու ավագանին պիտի իրենց դիրքորոշումը հայտնեն: «Անշուշտ, առաջին հերթին պիտի հաշվի առնվի ժառանգների կարծիքը: Եվ հետո, մենք ունենք մասնագիտական խորհուրդ, որը նման հարցերի քննարկման ու որոշումների կայացման համար է»,-ասաց փոխնախարարը:

Նարինե Թուխիկյանը նկատեց, որ որոշիչ խորհրդում մասնավորապես կարող են լինել Քոչարի կտակի ժառանգներից, արվեստաբան, նյութաբան, ճարտարապետ, քանդակագործ, փորձառու մարդիկ որոնք կարող են կարծիք հայտնել եւ որոնց խոսքն իսկապես կարեւոր է:

«Մենք ունենք մասնագիտական խորհուրդ, որն էլ տվյալ հարցի շուրջ հավաքվում է ու որոշում, եթե տվյալ արձանը վնասված է եւ ինչ-որ մեկը որոշել է այն վերականգնել, դա եւս այդքան միանշանակ չի իրականացվում. որոշվում է՝ ինչ նյութով պիտի արվի, ինչ չափի, ինչպես պիտի արվի, որ չխաթարվի արձանի ամբողջականությունը»,- ասաց նա:

Այնուամենայնիվ Նարինե Թուխիկյանը նկատեց, որ Սասունցի Դավթի արձանը Հանրապետության հրապարակ տեղափոխելու հարցն արդեն մի քանի տարի է երբեմն-երբեմն շրջանառում են, բայց որեւէ լուրջ քննարկման չի դրվել: «Կարծում եմ՝ Սասունցի Դավթի արձանը դրված է շատ ճիշտ վայրում, կայարանի հրաշալի  շենքի դիմաց եւ այդ ամբողջ տարածքը լցնում է ու շատ համահունչ է: Հիմա խնդիրն այն է, որ մենք չապականենք այդ արձանի կողքերը, որն արդեն մի քանի տարի է՝ սկսվել է»,- եզրափակեց նա:

Երվանդ Քոչարի քանդակում Դավթի մարմինը շարժման մեջ է՝ պատրաստ մարտի: Նրա հեքիաթային ձին՝ Քուռկիկ Ջալալին, ծառս է եղել հսկայական բազալտե ժայռի վրա: Սմբակների տակ՝ ժայռի անկյունում բրոնզե թասն է՝ հայ ժաղովրդի համբերության խորհրդանիշը: Քանդակը տեղադրված է 25 մետր տրամագծով ջրավազանի կենտրոնում եւ պատվանդանի հետ ընդհանուր բարձրությունը 12,5 մետր է: 

«Սասունցի Դավիթը» Երեւանի ամենածանր հուշարձանն է. քաշը 3,5 տոննա է։ Սասունցի Դավթի արձանը համարվում է Քոչարի գլուխգործոցներից մեկը:

Տպել
5168 դիտում

Նախորդ շաբաթվա ընթացքում արձանագրվել է թունավորման 8 դեպք, տուժել է 19, զոհվել՝ 5 քաղաքացի

Մեղրաձոր գյուղում այրվել է մոտ 1000 հակ անասնակեր

Թբիլիսիում հազարավոր մարդիկ արգելափակել են խորհրդարանը, պահանջում են կառավարության հրաժարական և արտահերթ ընտրություններ

Սիսիան-Երևան ավտոճանապարհին ավտոմեքենան կողաշրջվել է. կա տուժած

Հանձնաժողովի տեղ ծախեմ դոլարով. ընդդիմությունը հանձնեց նաեւ դալարը

Աչք են դրել. ո՞ւմը կդառնա պոլիկլինիկայի շենքը

Եկեք մեզ ստուգեք. արդեն զավեշտական է դառնում

56 տարեկանում մահացել է նախկին պատգամավոր Հովհաննես Ահարոնյանը

Վարչապետը ծանոթացել է Կոտայքում իրականացվող սուբվենցիոն ծրագրերի ընթացքին (լուսանկարներ)

Առավոտյան ժամը 05:00-ի սահմաններում «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի դատապարտյալ է փախել. ՔԿԾ-ն փնտրում է

Գորիս-«Զանգեր» ավտոճանապարհին առկա է մառախուղ, Լարսը բաց է բոլոր տեսակի ավտոմեքենաների համար

Հրշեջ-փրկարարները մարել են խոտածածկ տարածքներում բռնկված հրդեհները՝ ընդհանուր ընդգրկելով մոտ 18.7 հա տարածք

Ամուլսարի հարցով հանդիպում է տեղի ունեցել Գնդեվազի եւ Ջերմուկի բնակիչների, շահագրգիռ կողմերի հետ

30 հատ արծաթափայլ եղևնիների գողություն Կոտայքի մարզում. տուժածը բնապահպանության նախարարության պաշտոնյա է

Միհրան Ծառուկյանը բեմում ամուսնության առաջարկ արեց Արփի Գաբրիելյանին (տեսանյութ)

Գնալ խանութ եւ հանդիպել... Հայաստանի Ազգային հերոս Հովհաննես Չեքիջյանին. վարչապետը լուսանկար է հրապարակել

Արմեն Սարգսյանը պաշտոնական այցով ժամանել է Կատարի Պետություն (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հրաժարվում ենք պոլիէթիլենային տոպրակներից և վերցնում կտորե տոպրակներ. վարչապետն ու տիկինը գնումներ են կատարում

Նոր-Հաճնում՝ իրենց բնակարանում շմոլ գազից մահացածներից երկուսը հանդես էին գալիս «Արարատ» ՖԱ-ի կանանց թիմում

Ապօրինի ծառահատում Փամբակ գյուղի տարածքում. փայտանյութի համար փաստաթուղթ չի ներկայացվել