Հայաստանում առաջխաղացում կա, խանդավառություն կա. «Սինոփսիս Արմենիա»-ի նախագահ Երվանդ Զորյան

Հայաստանում առաջխաղացում կա, խանդավառություն կա: «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության՝ Հայկական վիրտուալ համալսարանի հիմնադիր նախագահ եւ «Սինոփսիս Արմենիա» ընկերության նախագահ Երվանդ Զորյանը: Վերջինս WCIT 2019 համաշխարհային ՏՏ ոլորտի համաժողովի բանախոսներից է:

Նա պատասխանել է համաժողովի եւ ՀՀ ՏՏ ոլորտի վերաբերյալ մեր մի քանի հարցերին:

- Պարոն Զորյան, արդեն 2-րդ օրն է՝ Երեւանում ընթանում է WCIT 2019 ՏՏ համաշխարհային համաժողովը: Հավանաբար մասնակցել եք նաեւ այլ երկրներում նմանատիպ միջոցառումների: Ինչպե՞ս է Հայաստանում այն կազմակերպված: Տարբերություններ դրական եւ բացասական առումներով նկատո՞ւմ եք:

- Ընդհանրապես շատ հաջող համաժողով է: Հաջող է կազմակերպվածության առումով, ժողովրդի բազմության եւ տեսակի առումով, նաեւ բավական բովանդակալից է: Այո, այլ համաժողովների շատ հաճախ եմ ներկա լինում, քանի որ տեխնոլոգիաների եւ հետազոտությունների ոլորտում եմ: Ընդհանրապես այն համաժողովներին, որտեղ ես ներկա եմ լինում, ավելի խորը գիտական համաժողովներ են, քանի որ այդ ժամանակ տեխնոլոգիաների ոլորտի մարդիկ խոսում են մեկ այլ տեխնոլոգիաների ոլորտի մարդկանց համար: Այս համաժողովը տարբեր է. ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչները իրենց վերջին նորությունների եւ հետազոտությունների մասին են խոսում՝ ոչ ոլորտի ներկայացուցիչների համար, ինչը շատ լավ կողմեր ունի: Դու կարողանում ես քո ունեցած տեխնոլոգիական գիտելիքները տարածել ոչ ոլորտի ներկայացուցիչների շրջանում:

- Ի՞նչ կտա այս համաժողովը Հայաստանին: ՀՀ իշխանությունները հաճախ նշում են, որ ՏՏ ոլորտի զարգացումը Հայաստանի համար առաջնահերթություն է:

- Այո, գիտենք, որ ՏՏ ոլորտը Հայաստանի համար կարեւոր է: Դուք լավ գիտեք, որ Հայաստանը շրջափակված երկիր է, մեր մտային ազատությունները շատ ավելի հեշտ է դուրս հանել: Մենք տեխնոլոգիաների ոլորտում վաղուց կանք: Հայերի համար՝ մաթեմատիկան, ֆիզիկան հեշտ գիտություններ են եւ մենք տասնյակ տարիներ մեծ մասնակցություն ենք ունեցել ՏՏ ոլորտում: Մենք արդեն բավական մեծ դեր ենք խաղում ՏՏ ոլորտի մեջ՝ միջազգային առումով:

- Ոլորտի փորձագետները նշում են, որ ՏՏ-ն այն ոլորտներից է, որ պետությունը անելիք չունի՝ ինքն իրեն զարգացող է: Դուք ինչպիսի՞ տեսակետ ունեք:

- Անկեղծ՝ միշտ էլ այդպես է եղել: Ես 25 տարի է՝ Հայաստանի ՏՏ ոլորտում մասնակցություն ունեմ, թեեւ «Սիլիկոնյան հովիտ»-ում եմ գտնվում, բայց հաջողությամբ կարողացել ենք այլ ընկերությունների այստեղ բերել եւ շատ ուրախ եմ այդ առիթով: Այդ ընկերությունները մեծացան, միջազգային ընկերություններ եկան եւ հիմա դա շարունակվում է: Պետությունն այս ամենի մեջ շատ լավ դեր կատարեց՝ չխառնվելով, դժվարություններ չստեղծելով: Կարող եմ ասել, որ ոչ ավելորդ ներդրում կատարեց, ոչ էլ արգելք հանդիսացավ: Շատ դրական էր, որեւէ մասնակցություն չունեցան սկզբում, իսկ հիմա պետությունն ուզում է մասնակցություն ունենալ, ինչը շատ լավ է: Որոշ օրենքներ ընդունեցին փոքր ընկերությունների համար, ինչը շատ լավ է: Դրական է, որ մենք հիմա Բարձր տեխնոլոգիաների նախարարություն ունենք: Նախապես կարող եմ ասել, որ նրանք դրական աշխատանք են կատարում, ինչի համար ուրախ եմ: 

- Ներդրումային առումով, որքանո՞վ է ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչներին հետաքրքրում Հայաստանը: Սովորաբար ներդրողները նախընտրում են ավելի զարգացած երկրներում ներդրում կատարել:

- Ուրիշ ոլորտներում թերեւս այս կամ այն երկրում գտնվելը օգտակար է, ՏՏ ոլորտում դա շատ բան չի փոխում, քանի որ ՏՏ ոլորտը կապված է իրար: Այն, ինչ ես այստեղից կարող եմ անել, նույնը կարող եմ անել նաեւ «Սիլիկոնյան հովիտ»-ի իմ գրասենյակից, կամ Չինաստանից, կամ Հնդկաստանից: Այն ապրանքները, որոնք պատրաստվում են՝ միայն Հայաստանի կամ միայն մի երկրի համար չէ: ՏՏ ոլորտում ինչը որ պատրաստում ես միազգային շուկայի համար պիտի լինի: Հայաստանի սահմանները շատ փոքր են միայն Հայաստանի համար մի բան արտադրելու համար, դրա համար ՏՏ ոլորտի համար վայրը բան չի փոխում: «Սիլիկոնյան հովիտ»-ն էլ իր թերություններն ունի:

- Այս պահին կա՞ն պայմաններ, որ սփյուռքում գտնվող ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչ մեր հայրենակիցները վերադառնան եւ այստեղ գործունեություն ծավալեն:

- 1991-ից ի վեր շատ սփյուռքահայեր այդպես են արել: Կան շատ սփյուռքահայեր, որոնք ի սկզբանե Հայաստանում աշխատանք չեն արել եւ այսպիսի համաժողովների ժամանակ պետք է ընդլայնել կապերը: 2 շաբաթ առաջ վարչապետը մեզ մոտ էր գտնվում՝ «Սիլիկոնյան հովիտ»-ում եւ տարբեր հանդիպումներ եղավ, այդ թվում նաեւ այնպիսի հայերի հետ, ովքեր ՏՏ ոլորտում բավական բարձր դիրք ունեն, բայց Հայաստանում գործունեություն չեն ծավալել ի սկզբանե: Վարչապետը նրանց ասաց, որ պայման չէ Հայաստան տեղափոխվելը, բայց կարելի է Հայաստանում գործ սկսել՝ ե՛ւ մասամբ այստեղ, մասամբ այնտեղ գործունեություն ծավալելով կարող են իրենք իրենց էլ օգտակար լինել, Հայաստանին էլ օգտակար լինել:

- Այս համաժողովին մասնակցում են միջազգային տարբեր ընկերությունների ներկայացուցիչներ: Որքանո՞վ է նրանց հետաքրքրում Հայաստանի ՏՏ ոլորտը եւ այստեղ գործունեություն ծավալելու հեռանկարները:

- ՏՏ ոլորտը Հայաստանում շահութաբեր է, քանի որ մենք ոլորտում ունենք լավ հմտություններ: Այդ հմտությունները պետք է նրանք տեսնեն՝ սա լավ առիթ է, ու դա պետք է օգտագործեն: Այդ հմտությունները նրանք կարող են իրենց ընկերություններում փորձել: Արդյունքում՝ իրենք էլ կօգտվեն, Հայաստանն էլ կշահի:

- Այսինքն՝ Հայաստանը օտարերկրյա ՏՏ ոլորտի կազմակերպություններին տալու բան ունի՞:

- Անշուշտ ունի: Փաստ կա արդեն: Ես կարող եմ մեր ընկերության մասին խոսել. «Սինոփսիս»-ը միջազգային ընկերություն է, մենք 35 երկրներում ունենք մեր հետազոտության կենտրոնները: Հայաստանի մեր կենտրոնը 2-րդ ամենամեծ կենտրոնն է՝ «Սիլիկոնյան հովիտ»-ից հետո: Ինչո՞ւ ենք դա արել. դա չենք արել, քանի որ հայկական կապեր ունենք, արել ենք, քանի որ աշխատանքին էլ է օգտակար: Ամեն առիթով մենք պետք է փաստենք, որ շատ լավ արդյունք կտա մեր արտադրանքը, մեր մասնակցությունը շատ զորավոր է եւ տարի առ տարի մեր Հայաստանի թիմը մենք ընդլայնում ենք: Ամեն տարի տասնյակներով ավելանում է մեր աշխատակիցների թիվը, փաստն այն է, որ հաջող ենք աշխատում՝ դրա համար էլ ավելանում են: