«Ընդհատումը վերջ չէ»․ կայացավ Յուրի Բախշյանին նվիրված ֆիլմի պրեմիերան

«Ընդհատումը միշտ չէ, որ վերջ է նշանակում»,- ասում էր հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին փոխխոսնակ, հոկտեմբերի 27-ին խորհրդարանում սպանված Յուրի Բախշյանը։

Երկու օրից լրանում է 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության 20-րդ տարելիցը։ Սրան ընդառաջ՝ այսօր «Մոսկվա» կինոթատրոնում տեղի ունեցավ «Ընդհատումը վերջ չէ» խորագրով վավերագրական ֆիլմի պրեմիերան, որն ընդհանուր առմամբ ներկայացնում էր Հոկտեմբերի 27-ի քաղաքական երեսը եւ ամփոփում  Յուրի Բախշյանի կենսագրությունը։ Պրեմիերային ներկա էին նաեւ Բախշյանի հարազատները, ընկերները, Հոկտեմբերի 27-ի մյուս զոհերի ընտանիքները։

Ֆիլմի հեղինակը լրագրող, կինոռեժիսոր Վարդ Սիմոնյանն է։ Նրա խոսքով՝ այս ֆիլմի ուղերձն այն է, որ ողբերգական իրադարձությունից քսան տարի անց թարմացնեն հիշողությունը, որոշակի առումով հասարակական դիմադրություն ձեւավորեն Հոկտեմբերի 27-ի շուրջ եւ, իհարկե, նշանավորեն Յուրի Բախշյանի հիշատակը։

Ֆիլմն սկսվում էր աբսուրդի ժանրի գրականության խոշորագույն դեմքերից մեկի՝ Ֆրանց Կաֆկայի մտքերով։ «Տրամաբանություն չփնտրել. այնտեղ, ուր թեւածում է կաֆկայականությունը, տրամաբանությունն անելիք չունի»,- ասվում էր ֆիլմում, եւ դրա ամբողջ ընթացքում կարմիր թելի պես հանդիսատեսին հետեւում էր մեկ աբսուրդը, մեկ՝ թախիծը, մեկ՝ հավատը, որ վերջապես մի օր Հայաստանի համար այս ամոթալի էջը կբացահայտվի ու կփակվի հավերժ։

Ֆիլմի հեղինակին աջակցել է նաեւ Յուրի Բախշյանի այրին՝ հասարակական-քաղաքական գործիչ, նախկին պատգամավոր Անահիտ Բախշյանը։ Ֆիլմում նա ներկայացրել է իր եւ ամուսնու նամակները, անկեղծորեն պատմել իրենց խոսակցությունների մասին։ Բախշյանը նշում է, որ 1999 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Յուրի Բախշյանի մոտ անհանգստություն է զգացել, Բախշյանն ասել է՝ արի խոսենք, իսկ ինքը չի ուզել լսել։ Տիկին Բախշյանը մինչ օրս խորապես ափսոսում է, որ այդ օրը չլսեց ամուսնուն։

Հանդիսատեսը հնարավորություն ունեցավ ծանոթանալ նաեւ Յուրի Բախշյանի որոշ գրառումներին, որտեղ նշված էին նաեւ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ ունեցած հանդիպումների մասին, Հայաստան՝ ինչ-ինչ պատճառներով չմտած գումարների մասին, Վազգեն Սարգսյանի հետ կապ հաստատել չկարողանալու մասին եւ այլն։ Դրվագներ կային նաեւ իր եւ տիկնոջ անձնական ու սրտառուչ նամակներից։

Ֆիլմի ավարտից հետո լրագրողների հետ զրույցում տիկին Բախշյանը դեռեւս հարցականով խոսեց գործող կառավարության կողմից այս ահաբեկչության բացահայտման ընթացքի մասին։ Նա այս պահին այդ ուղղությամբ գործնական քայլեր չի տեսնում։ Միեւնույն ժամանակ, մեր հարցին ի պատասխան, Բախշյանը նկատեց, որ «Իմ քայլի» նախընտրական ծրագրում հստակ նշված է, որ իրենց նպատակներից են Մարտի 1-ի եւ Հոկտեմբերի 27-ի բացահայտումները, եւ սա արդեն հիմք է՝ մտածելու, որ կառավարող ուժը պատրաստակամ է այս եղելությունների վրա լույս սփռելու առումով։

Լրագրողների հարցին՝ հավանական համարո՞ւմ է, որ Նաիրի Հունանյանը կարող է տալ Ռոբերտ Քոչարյանի անունը, Անահիտ Բախշյանն ասաց՝ չեմ կարող ասել. «Չգիտեմ՝ հավանական է դա, թե ոչ:

Բախշյանի խոսքով՝ տարբեր մարդիկ արդեն իսկ նոր հանգամանքների մասին են խոսել, տարբեր մարդիկ նոր փաստեր են ասել, այդ թվում՝ նախկին պատգամավոր Տարոն Սահակյանը, սակայն իր համար անհասկանալի է, թե ինչու դատախազությունը եւ ՀՔԾ-ն դրանով չեն զբաղվում: Նրա կարծիքով՝ իշխող քաղաքական ուժը դանդաղում է Հոկտեմբերի 27-ի բացահայտման հարցում, քանի որ այս պահին զուգահեռ ընթանում է նաեւ Մարտի 1-ի գործը։

Մեր հարցին՝ որպես տուժողի իրավահաջորդ՝ ինքը պատրաստվո՞ւմ է դիմել դատախազությանը՝ գործը վերաբացելու, Բախշյանը պատասխանեց, որ քանի դեռ անջատված մասով գործը կարճելու վերաբերյալ դատարանի որոշմանը ծանոթ չէ, չգիտի՝ ինչը բողոքարկել։

Մեր զրուցակիցը նշեց՝ ինքը եւ զոհերի բոլոր հարազատներն անպայման հետամուտ են լինելու այս գործի վերջնական բացահայտմանը։

1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ահաբեկչության զոհ դարձած ՀՀ խորհրդարանի նախագահ Կարեն Դեմիրճյանի որդին՝ Ստեփան Դեմիրճյանը, ֆիլմի ավարտից հետո լրագրողների հետ զրույցում նշեց, որ անհրաժեշտ է համարում գործի վերաբացումը:

«Հոկտեմբերի 27-ի գործի վերաբացման հասարակական պահանջ կա։ Ոճրագործությունից 20 տարի անց էլ այդ պահանջը է՛լ ավելի է ուժեղացել, այն պատճառով, որ ժողովուրդը տեսնում է՝ նոր իշխանությունները բացահայտում են պետության դեմ կատարված հանցագործությունները, եւ ակնկալում են, որ ամեն ինչ կարվի նաեւ Հոկտեմբերի 27-ի լիարժեք, ամբողջական բացահայտման համար»,- ասաց Ստեփան Դեմիրճյանը՝ եւս մեկ անգամ շեշտելով, որ սա պետության դեմ կատարված ծանրագույն հանցագործություն է, եւ բացահայտումը պետք է ոչ միայն զոհվածների հարազատներին, այլ հենց մեր պետությանը։ Նրա պնդմամբ՝ իշխանությունը պետք է ականջալուր լինի հանրությանը, եւ թեպետ Դեմիրճյանը գործնական քայլեր դեռ չի տեսնում, բայց հույս ունի, որ կառավարող ուժը ձեռնամուխ կլինի կատարվածի ամբողջական բացահայտմանը։

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 13։30-ին, ՀՀ Ազգային ժողովի այգում՝ Հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշակոթողի մոտ, տեղի կունենա հիշատակի արարողություն, որին կմասնակցի նաեւ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։