«Մի բուռ ոսպով, առանց յուղի». նրանց կյանքը ուրիշ է

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի 2006 թվականի նոյեմբերի 14-ի համարում

Երեւի բնությունն ինքն էլ է հասկանում, որ փոքրամարմին այս կինն իրավունք չունի ծերանալու, եւ կյանքի 70 տարին բոլորելուց հետո նույնիսկ նրան առույգ ու կայտառ է պահում: Տիկինը համաձայնում է պատմել իր մասին, միայն թե չէր ցանկանա, որ իրեն ճանաչեին: Ուստի միասին որոշում ենք նրան այլ անունով ներկայացնել: Անունը հենց ինքն էլ առաջարկում է. «Երազիկ կգրես»: Եւ այսպես, տիկին Երազիկը չի կարող ծերանալ, որովհետեւ իր խնամքի տակ երկու հիվանդ որդի ունի, որոնք, ինչպես մայրն է ասում, անօգնական վիճակում են: Նրանք երկուսն էլ հոգեկան հիվանդություն ունեն: «Մեծի հիվանդությունը շիզոֆրենիա ա, երկրորդինն էլ համարյա դա ա, խոսալ չի լինում հետը»,- հայտնում է կինը, որի ամբողջ օրը պտտվում է հիվանդ տղաների առանցքի շուրջը: Նա բավականին լուրջ խնդիրներ ունի` դեղերի հետ կապված, որովհետեւ ասում է, թե դրանք չեն հերիքում:

Պետությունն ընդամենը 25 դեղահաբ է տալիս` համարելով, որ այդքանն էլ բավարար է: «Պիտի տան, բայց տարվա մեջ հազիվ մի չորս անգամ ձրի լինի, նրանից հետո նորից առնում ենք: Փողով առնում ենք, ի՞նչ անենք»,- ասում է հիվանդ տղամարդկանց մայրը, որը, սակայն, վստահ է, թե նրանց օրական երկու դեղահաբ է պետք, որպեսզի ինքնատիրապետումը չկորցնեն: Երկուսն են տվել նաեւ հոգեբուժական հիվանդանոցում եղած ժամանակ: Տիկին Երազիկի տղաները թեեւ փոքր չեն, սակայն հաճախ նա ստիպված է լինում նրանց հետ որպես փոքր երեխաների հետ վարվել: Փոքր տղան շուտով քառասուն տարեկան կլինի, իսկ մեծն էլ մի քանի տարի հետո հիսնամյակը կբոլորի: Վերջինս, սակայն, թեեւ գիտի իր հիվանդության մասին, բայց 25 տարի շարունակ կտրականապես հրաժարվում է դեղորայք ընդունելուց: Դա, իհարկե, չի նշանակում, թե իրականում էլ չի ընդունում:

«Մեծին 25 տարի ա` գաղտնի դեղով պահում եմ: Դեղ չի խմում: Խաբում եմ, սնունդի մեջ եմ գցում: Սոխը վերցնում եմ, մզում եմ, ասում եմ` էս սոխը քեզ կօգնի, սոխի մեջ գցում եմ մանրացրած: Հետքերը պիտի կորցնեմ, որ ինքը խմի: Ասում ա` մամա ջան, ես ինչի՞ եմ սենց լավ, ուրեմն, ասում ա, սոխն ա բուժել, ասում եմ` հա, տղա ջան: Բայց որ չտամ...»,- խոսքը կիսատ է թողնում մայրը:

«Բա, ըտենց պահում եմ, զարհուրելի տղերք են, է»,- մանրամասնում է կինը: Հաճախ էլ մեծ տղայի դեղից մյուսին է բաժին հանում, ինչը անհետեւանք չի մնում: «Հետո որ մեծը քայլում է, փոքրը ասում ա` քամի ես անում, շուտ-շուտ ես անցնում, լավ չի: Էդ տղային գաղտնի բերում եմ, ասում եմ` տղա ջան, չէ՞ որ նրա բաժին դեղը քեզ եմ տվել, բա նա էլ անհանգստություն պիտի պատճառի: Իսկ նրա դեմը հո չե՞մ կարա ասեմ` քո դեղը նրան եմ տվել: Էդ չի ստացվում»,- իր լարված վիճակն է ներկայացնում տասնյակ տարիներ առաջ ամուսնուն կորցրած կինը:

Մեծ տղան ընդհանրապես տնից դուրս չի գալիս: Փոքրի երբեմն դուրս գալն էլ մոր հետ հերթական վեճի պատճառ է դառնում: «Դուրս ա գալիս, ներս ա գալիս, մի նորություն բերում ա` մամա, ինձ ասում են` պսակվի: Տղա ջան, ո՞նց պսակվես, քեզ որ պսակենք, քո երեխան քեզ նման պիտի ծնվի: Կամ ո՞վ պետք ա քեզ առնի: Ոչ մեկը»,- իրեն ցավ պատճառելով հանդերձ` ստիպված է լինում դառը ճշմարտությունը բացահայտել տղայի առաջ: Բռնկվելուց, վիճաբանելուց հետո ամեն ինչ վերջանում է հաշտությամբ.

«Հա, մամա ջան, ուրեմն ճիշտ ես ասում»: Փոքր որդուն, ամուսնությունից բացի, հաճախ մտահոգում է նաեւ հետեւյալ հարցը. «Ո՞նց պետք ա լինի մեր հալը, մամա: Դու մեծացել ես, որ  մեռնես` բա մեզ ո՞վ ա խնամելու»: Այսպես նրանք մտահոգվում են իրենց հետագայի մասին: Իսկ հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելու հարցը դժվարություններ է հարուցում նույնիսկ մոր միջամտության դեպքում: Ընդամենը 24 օր են այնտեղ պահելու` դա էլ չեն ուզում արած լինեն: Իսկ կյանքում այս կարգի անտանելի բարդություններ ունենալու հետ մեկտեղ, այս ընտանիքը գոնե հացի խնդիր չունենար: Սակայն, փաստորեն, նրանք իրենց օրերի մեծ մասը կիսաքաղց են մթնեցնում, չնայած որ 70-ամյա կինը քիչումիչ նաեւ վաստակում է:

Նա խանութից ամսագրեր է վերցնում` վաճառելու եւ հետո դրանց դիմաց վճարելու համար: Յուրաքանչյուրի մեջ էլ իրեն 20-30 դրամ է մնում: Ամսագրերը լցրած պայուսակի մեջ` նա շրջում է փողոցներով` առաջարկելով գնել դրանք: «Օրական 4 ժամ ման եմ գալիս, ոտերս թափում ա, չեմ կարողանում: Կենտրոն տեղեր եմ գնում, հաճախորդ եմ գտնում, խնդրում եմ, փնտրում եմ, ճարում եմ, որ մշտական ինքը մնա հաճախորդ, որ ես նրա հետ կապ ունենամ, որ յոլա գնանք»,- իր աշխատանքային գործունեությունից մանրամասներ է ներկայացնում կինը, որը հաճախորդներին գրավելու մի հնար է գտել:

«Թերթը ես նախօրոք կարդում եմ, ասում եմ` եթե չես ուզում, կփոշմանես, էս թեման կա, էս հոդվածը կա, վերցնում ա»,- տեղեկացնում է շրջիկ ամսագրավաճառը: Թեեւ դա էլ փրկություն չէ: «Մսի երեսը չենք տեսնում, աղջիկ ջան»,- ասում է տիկին Երազիկը եւ մեր հարցին պատասխանելով` հայտնում, թե առավոտյան ինչ են կերել: «Օգնության ոսպ էին տվել, մի բուռ ոսպով, առանց յուղի, մի քիչ ձեթ ա եղել, նրանով յոլա եմ տարել, մի քիչ էլ ալյուր եմ գցել, կարտոշկա էլ չի եղել: Էդ ճաշն եմ արել, աղջիկ ջան»,- թերեւս չգիտի` ինչ անուն դնել այդ ճաշին: Հաց էլ ընդամենը մի փոքր կտոր է եղել: «Ամեն անգամ մենք հա՞ց ենք կարում առնենք, հա՜յ, մեր կյանքը ուրիշ ա, բալա ջան»,- եզրափակում է տիկին Երազիկը, որի կյանքը բոլորովին էլ երազի նման չէ:

Աննա Զախարյան