Շատ կարեւոր էր, որ Արամ Խաչատրյանին մարմնավորող դերասանը հայ լինի. կայացավ «Սուսերով պար» ֆիլմի պրեմիերան

Դեկտեմբերի 11-ին տեղի ունեցավ կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի մասին պատմող «Սուսերով պար» ֆիլմի երեւանյան պրեմիերան։

Ֆիլմում ներկայացված է կոմպոզիտորի գլուխգործոցի՝ «Սուսերով պար»-ի ստեղծման պատմությունը։ Արամ Խաչատրյանի մասին լավագույն սցենարի մրցույթում հաղթել է ռեժիսոր եւ սցենարիստ Յուսուպ Ռազիկովի աշխատանքը: Նա էլ նկարահանել է ֆիլմը:

Արամ Խաչատրյանի կերպարը մարմնավորում է ռուսաստանաբնակ դերասան Համբարձում Քաբանյանը: Ֆիլմի դիտումից հետո Յուսուպ Ռազիկովը եւ Համբարձում Քաբանյանը լրագրողների հետ զրույցում մանրամասնեցին, թե ինչպես է կատարվել գլխավոր դերակատարի ընտրությունը: Ռազիկովը կատակով բացեց դերասանի գաղտնիքը՝ ասելով, որ նա անընդհատ «ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցի միջոցով գրել է իրեն եւ առաջարկել նկարահանվել:

Քասթինգի ավարտին ընտրությունը կանգ է առել երեք հայ դերասանների վրա՝ մեկը ԱՄՆ-ում ապրող, մյուս երկուսը՝ ՌԴ տարբեր քաղաքներում: Ի վերջո ընտրվել է Սոչիում բնակվող Համբարձում Քաբանյանը: Յուսուպ Ռազիկովը նկատեց, որ սկզբունքորեն նպատակադրված է եղել՝ Արամ Խաչատրյանի կերպարը մարմնավորող դերասանը անպայման պետք է հայ լինի: «Ես հայերին տարբերում եմ՝ անկախ ամեն ինչից»,- կատակեց նա:

Դերասան Համբարձում Քաբանյանը նկատեց՝ ինչ-որ ներքին մղում է եղել՝ նկարահանվել այդ ֆիլմում: «Դերասանի համար չափազանց հետաքրքիր է մարմնավորել կենդանի մարդու, տաղանդի եւ իհարկե՝ միաժամանակ շատ դժվար է: Երբ ես գրեցի ռեժիսորին, մեծ վախ ունեի, մտածում էի՝ կկարողանա՞մ արդյոք, բայց ինչպես ասում են՝ մինչեւ չփորձես չես իմանա: Քանի որ ես շատ զբաղված էի նաեւ թատրոնում, կինս ինձ համար գնել էր Խաչատյանի մասին գրքեր: Շուտով հասկացա, որ գրեքերով ոչինչ էլ չի ստացվի, հարկավոր է խորանալ ֆիլմի սցենարի մեջ եւ հասկանալ, թե ինչ է ուզում ռեժիսորը»,- պատեմց Քաբանյանը:

Ռեժիսորը նկատեց, որ «Սուսերով պար» ֆիլմում Խաչատրյանի կյանքից միայն երկու շաբաթ է, որոշ դրվագներ եւ անձինք մտացածին են: Դրանցից մեկն էլ ֆիլմում գլխավոր հերոսի կողքին գտնվող, սակայն կոմպոզիտորի կյանքում երբեւէ գոյություն չունեցած անձինք են: Այդպիսք էին օրինակ Թբիլիսիից Ռուսաստան գնացած Գեորգի անունով Խաչատրյանի անբաժան ընկերը, որն ամեն կերպ ջանում էր նվագել սովորել: Ի դեպ, սաքսոֆոն նվագող Գեորգիի կերպարում հանդես է գալիս Համազգային թատրոնի տնօրեն, դերասան Արման Նավասարդյանը:

Ռեժիսորը ներկայացնում է «Սուսերով պար»-ի ստեղծման պատմությունը՝ Խաչատրյանի կյանքի մի փոքր հատվածը, որտեղ փորձել են տեղավորել այն խնդիրներն ու ԽՍՀՄ տարիների երեւույթները, որոնք շրջապատում էին կոմպոզիտորին։ «Շատ կարեւոր էր, որպեսզի կարողանայինք պատասխանել գլխավոր հարցին՝ ինչ պետք է ապրի կոմպոզիտորը, որպեսզի 8 ժամվա ընթացքում ստեղծի նման նշանավոր գործ»,- նկատեց Ռազիկովը։ Կարեւորագույն փաստը, որի վրա հիմնվել է ռեժիսորը, եղել է այն, որ «Սուսերով պար»-ը գրվել է հրաման ստանալուց հետո։

Ֆիլմում ներկայացվում է 1942 թվականին Մոլոտովում (Պերմ) կատարվող իրադարձությունները, ուր էլ տարհանվել էր Լենինգրադի «Կիրովի անվան օպերայի եւ բալետի ակադեմիական թատրոնը»: Ցուցադրվում է այն իրավիճակը, երբ «Գայանե» բալետը ստեղծելու ջանքերը համընկնում են 2-րդ սիմֆոնիայի հետ: Վերջին փորձից առաջ Խաչատրյանը տնօրինությունից հրաման է ստանում ստեղծել եւս մեկ պար բալետի վերջին հատվածում եւ ընդամենը ութ ժամ անց ծնվում է «Սուսերով պար»-ը:

««Պար»-ը պլանավորված չէր ո՛չ լիբրետիստի կողմից, ո՛չ բալետմեյստերի եւ ոչ անձամբ Խաչատրյանի կողմից։ Դա հրաման էր «վերեւից»: Սկզբում Թատրոնի տնօրինության հրամանը զայրացնում է կոմպոզիտորին, ոը ստիպված էր պատրաստի ներկայացման մեջ ավելացնել եւս մեկ պար՝ թվով հինգերորդը, սակայն ծնվում է այն, ինչ այսօր ունենք եւ հպարտանում ենք»,- պատմեց ֆիլմի հեղինակը:

Ֆիլմում ակնհայտ ցույց է տրված, թե ինչպիսի բացասական գնահատանքի է արժանացնում կոմպոզիտորը մարդկային նման աննրբանկատ վերաբերմունքը երաժշտության հանդեպ: Այդ կերպ ճնշման տակ գրվում է աշխարհի ամենահայտնի գործերից մեկը:

«Սուսերով պար»-ի նկարահանումներն իրականացվել են ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ Հայաստանում: Մոլոտովի տարհանման տեսարանները նկարահանվել են Յարոսլավլում։ Այնտեղ նախօրոք կառուցվել են հյուրանոցի եւ շուկայի բոլոր դեկորացիաները։ Բալետային տեսարանները, թատրոնի ներսի, պաշտոնյա Պուշկովի այցի եւ մյուս էպիզոդիկ մասերը նկարահանվել են Երեւանում՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում:

Դերերում հանդես են գալիս՝ Ալեքսանդր Կուզնեցովը, Ալեքսանդր Իլյին կրտսերը, Սերգեյ Յուշկեւիչը, Վերոնիկա Կուզնեցովան, Իննա Ստեպանովան, Իվան Ռիժիկովը,  Վադիմ Սկվիրսկիյը: Օպերատորն է Յուրի Միխայլիշինը: Գլխավոր պրոդյուսերն է Ռուբեն Դիշդիշյանը: 

Ֆիլմն այս տարի մասնակցել է Շանհայի 22-րդ միջազգային կինոփառատոնին, Ռուսական կինոյի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» 28-րդ փառատոնին, «Ոսկե Ծիրան» 16-րդ Միջազգային կինոփառատոնին, երաժշտության եւ կինոյի միջազգային փառատոնին Հարավային Կորեայում: «Սուսերով պար»-ը «Մարս Մեդիա» կինոընկերության արտադրանքն է ՌԴ Մշակույթի նախարարության աջակցությամբ: