Հումանիտար օրակարգի շուրջ. Մնացականյան-Մամեդյարով հանդիպմանն ընդառաջ

Հունվարի 29-ին եւ 30-ին ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը Ժնեւում հանդիպումներ կունենա ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների եւ վերջիններիս միջնորդությամբ եւ մասնակցությամբ՝ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարի հետ։

Նախորդ տարվա դեկտեմբերին Բրատիսլավայում կայացած հանդիպումից հետո ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներն իրենց ամփոփիչ հայտարարության մեջ նշել էին, որ կողմերը պատրաստակամություն են հայտնել հանդիպել 2020 թ. սկզբին: Դրանից հետո Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը շտապել էր տեղեկացնել, որ հանդիպումը կկայանա հունվարի 20-ին: Ինչպես ցույց տվեց ժամանակը, հունվարի 20-ին հանդիպում տեղի չունեցավ, իսկ Մամեդյարովի նման վարքագիծը քննադատության ենթարկվեց պաշտոնական Երեւանի կողմից:

Ընդհանրապես սա առաջին դեպքը չէր, երբ Մամեդյարովը «գերազանցիկի ջանասիրությամբ» շտապում է տեղեկացնել բոլորին հաջորդ հանդիպման կամ արդեն կայացած հանդիպման «մանրամասների» մասին: Այդպես է եղել նախորդ տարվա ապրիլին Մոսկվայում կայացած հանդիպումից առաջ եւ հետո, երբ Մամեդյարովը նախ՝ տեղեկացրեց կայանալիք հանդիպման մասին, ապա՝ հայտարարեց, թե իբր Մոսկվայում քննարկման առարկա է եղել 2016 թ. «Լավրովի պլանը»:

Ադրբեջանի արտգործնախարարի նման գործելաոճը միտված է՝ պատրանք ստեղծելու, թե իբր ադրբեջանական կողմն ավելի լավ հարաբերություններ ունի համանախագահների հետ, ինչն ավելացնում է բանակցային գործընթացում իրենց «հաղթելու» շանսերը: Այլ կերպ ասած՝ Մամեդյարովը փորձում է ներկայացնել, թե բանակցությունների օրակարգը թելադրում է Ադրբեջանը: Այսինքն՝ ադրբեջանական կողմին չի հաջողվում հաղթահարել բանակցություններում «հաղթող-պարտվող» ձեւաչափի բարդույթը, ինչը դրական ազդեցություն չի կարող ունենալ ո՛չ բանակցությունների ընթացքի, ո՛չ էլ ընդհանուր առմամբ խնդրի կարգավորման վրա:

Ինչ վերաբերում է առաջիկա հանդիպմանը, ապա էական տեղաշարժերը քիչ հավանական են ոչ միայն վերոնշյալ պատճառներով: Հայկական կողմի հայտարարությունները եւս խոսում են դրա մասին: ՀՀ ԱԳՆ խոսնակ Աննա Նաղդալյանի խոսքով՝ «անդրադարձ է կատարվելու ԼՂ խաղաղ կարգավորմանն առնչվող հարցերի լայն շրջանակի»: Հարցերի շրջանակն ընդհանուր առմամբ հայտնի է, եւ նախորդ շաբաթ Ազգային ժողովում հարցուպատասխանի ընթացքում ՀՀ արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացականյանը եւս մեկ անգամ անդրադարձավ դրանց.

«Մշտապես ընդգծել ենք խաղաղությանը նպաստող միջավայրի կարեւոր բաղադրիչը բանակցային փաթեթում։ Դա վերաբերում է նաեւ էսկալացիայի ռիսկերի նվազեցման գործառույթներին, որի մեջ մտնում են ե՛ւ զինադադարի ամրապնդման պահանջները, ե՛ւ ԵԱՀԿ նախագահի անձնական ներկայացուցչի գրասենյակի ընդլայնման, ե՛ւ տարբեր այլ գործառույթներ, որոնք ամրապնդում են այն կարեւոր նպատակը, որ վերաբերում է էսկալացիայի ռիսկերի նվազեցմանը»,- ասել էր նախարարը:

Առաջիկա հանդիպումն ուշագրավ է նաեւ նրանով, որ տեղի է ունենալու հակամարտող կողմերի ներքաղաքական բուռն շրջանում: Եվ եթե ՀՀ ներքաղաքական զարգացումներն ընդհանուր առմամբ տեղավորվում են հետհեղափոխական շրջանի տրամաբանության մեջ եւ ինչ-որ առումով սովորական են դարձել, ապա Արցախի եւ Ադրբեջանի նախընտրական իրավիճակը որոշակի ազդեցություն կարող է ունենալ հանդիպման տրամաբանության վրա: Այլ կերպ ասած՝ հանդիպումը միտված է լինելու արձանագրել ներկա հարաբերական անդորրը եւ քննարկել դրա երկարաձգման պայմանները: Ուստի կողմերը, ամենայն հավանականությամբ, կշարունակեն քննարկել հումանիտար օրակարգը:

Բացի Ադրբեջանի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից, որոնք դժվար թե լուրջ վերադասավորումների պատճառ դառնան Ադրբեջանում, հումանիտար օրակարգի օգտին է խոսում նաեւ ՀՀ ԶՈՒ վերջին համալրումը: Ադրբեջանին ժամանակ է պետք նախ՝ հասկանալու՝ ինչպես արձագանքել հայկական Cy-30CM կործանիչներին, ապա, ըստ այդմ, վերադասավորումներ կատարելու սեփական օրակարգում: Իսկ հումանիտար հարցերի քննարկումը, ինչու ոչ, նաեւ որոշակի պայմանավորվածությունների ձեռքբերումը, ունիվերսալ է. Ադրբեջանին այն թույլ կտա ժամանակ շահել, իսկ հայկական կողմին եւս մեկ քայլ կատարել խաղաղության նախապատրաստման ուղղությամբ:

Չի բացառվում նաեւ, որ արտգործնախարարներն անդրադառնան փետրվարին Մյունխենում կայանալիք Անվտանգության համաժողովին, որին մասնակցելու են ՀՀ եւ Ադրբեջանի ղեկավարները: Ավելի վաղ Նիկոլ Փաշինյանը չէր բացառել Մյունխենում Իլհամ Ալիեւի հետ հանդիպելու հնարավորությունը: Մյուս կողմից, սակայն, կարգավորման գործընթացի ներկայիս տրամաբանությունը երկրների ղեկավարների լիարժեք հանդիպում չի պահանջում, ուստի հումանիտար օրակարգն առաջիկա հանդիպման անհրաժեշտ նվազագույն պայմանն է: