«Դուք չեք կարող այս գործով անաչառ դատավոր լինել». Քոչարյանի պաշտպանը միջնորդեց դատավորին ինքնաբացարկ հայտնել

Վերաքննիչ քրեական դատարանում Մարտի 1-ի գործի ամբողջ նյութերն ամբաստանյալ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպաններին տրամադրելու որոշման դեմ Դատախազության բողոքի քննության ժամանակ պաշտպանական կողմը հայտարարեց, որ ինքնաբացարկի միջնորդություն ունի նախագահող դատավոր Արմեն Դանիելյանին:

Հիշեցնենք՝ Դանիելյանն այն դատավորն է, որը նախորդ տարի՝ 2019 թվականի հունիսի 25-ին, բեկանեց Ռոբերտ Քոչարյանին անձնական երաշխավորությամբ ազատ արձակելու որոշումը եւ որոշեց նրան դարձյալ կալանավորել:

Նիստի սկզբում պաշտպան Հովհաննես Խուդոյանը նախ հետաքրքրվեց՝ արդյոք դատարանը միջոցներ ձեռնարկե՞լ է Քոչարյանի ներկայությունը նիստին ապահովելու համար: Ի պատասխան՝ նախագահող դատավորը հայտնեց, որ կազմակերպման առումով դատարանն այս ձեւաչափն է ընտրել՝ ելնելով նաեւ այն հանգամանքից, որ Առաջին ատյանի դատարանում վիճարկվող դատական ակտի քննությունն ընթացել է ամբաստանյալի բացակայությամբ: Դատավորը պարզաբանեց, որ պատրաստ է քննարկել ամբաստանյալի ներկայության հարցը, եթե պաշտպանները դրա անհրաժեշտությունը գտնում են:

Խուդոյանն ընդգծեց, որ բազմաթիվ մինչդատական նիստերից առաջ դատարանն իրենցից հետաքրքրվում է՝ արդյոք ամբաստանյալը ցանկանո՞ւմ է մասնակցել նիստին: Պաշտպանի գնահատմամբ՝ ի տարբերություն մյուս դեպքերի՝ այս դեպքում դատարանն առաջնորդվել է ի վնաս իր պաշտպանյալի շահերի, սակայն ինքնաբացարկի միջնորդության համար ինքն առավել լուրջ հիմքեր ունի:

Մեղադրող դատախազ Պետրոս Պետրոսյանն առարկեց պաշտպանական կողմի գործողությունների դեմ՝ դրանք որակելով ձեւականություն. նա նշեց՝ փորձ արվեց ստեղծել տպավորություն, թե դատարանի գործողությունները կարող են դեմ լինել մեղադրյալի իրավունքներին: Դատախազի խոսքով՝ եթե պաշտպանական կողմը գտնում էր, որ անհրաժեշտ է ամբաստանյալի ներկայությունը, ապա վերջիններս զրկված չէին նման միջնորդությամբ հանդես գալուց:

Այնուհետեւ պաշտպան Հովհաննես Խուդոյանը ներկայացրեց ինքնաբացարկի միջնորդությունը՝ նշելով, որ, իրենց գնահատմամբ, դատավոր Արմեն Դանիելյանն այս գործով չի կարող լինել անաչառ եւ անկողմնակալ դատավոր: Որպես ինքնաբացարկի հիմք պաշտպանը նշեց հինգ պատճառ:

Դիմելով դատարանին՝ պաշտպանն ասաց, որ առաջին պատճառը դատավորի անձն է. «Մեր նախորդ բողոքի քննության ընթացքում առանց պաշտպանական կողմի արտահայտվելու իրավունքն ապահովելու դուք վերացրել եք պարոն Քոչարյանի անձնական երաշխավորությունը եւ նախատեսել կալանք: Պաշտպանական կողմը դրա վերաբերյալ ԶԼՄ-ներով պարբերաբար արտահայտել է իր դիրքորոշումը՝ ձեզ քննադատության ենթարկելով: Անձամբ ես նշել եմ, որ ձեր կողմից կայացված դատական ակտը զուրկ է իրավական հիմքից, որ դուք սխալվել եք ձեր բոլոր գնահատականներում, որ ընդհանուր բան չունեք դատավորի կոչման հետ եւ ձեր գործելակերպը որակել եմ իբրեւ խայտառակություն: Պաշտպան Արամ Վարդեւանյանը նշել է, որ ձեր գործողությունները դուրս են քրեական դատավարությունից, Հայկ Ալումյանը գտել է, որ դուք արել եք ամեն բան, որպեսզի հնարավորինս շատ խախտվեն պարոն Ռոբերտ Քոչարյանի իրավունքները, իսկ Ռուբեն Սահակյանն էլ ասել է, որ ինքը ձեզ համարում է հանցագործ»: Հովհաննես Խուդոյանն արձանագրեց, որ փաստորեն բոլոր պաշտպանները կոշտ քննադատության են ենթարկել դատավորի անձը, ինչը, ըստ նրա, կարող է հանգեցնել դատավորի բացասական վերաբերմունքին՝ ինչպես իրենց, այնպես էլ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ:

Միջնորդության երկրորդ պատճառը դատավորի վերաբերմունքն է դատական գործի նկատմամբ եւ նրա գործողությունները, որոնք, պաշտպանական կողմի գնահատմամբ, ուղղված են եղել Քոչարյանի դեմ. «Դուք թույլ չեք տվել, որ մենք մասնակցենք խափանման միջոցի հարցի քննությանը եւ կարծիք հայտնենք: Ընդ որում, ֆիզիկական մասնակցությունը մենք չենք համարում մասնակցություն, մենք ակնկալում էինք կարծիքի հնարավորություն»: Պաշտպանն ընդգծեց նաեւ այն հանգամանքը, որ կալանավորման որոշում կայացնելուց հետո դատավորն առանց որեւէ իրավական հիմքի խափանման միջոցի վերաբերյալ գործի նյութերը չի վերադարձրել Առաջին ատյանի դատարան. «Ասել է թե՝ նյութերը պահել եք ձեզ մոտ, որպեսզի պարոն Քոչարյանը զրկվի ազատության հնարավորությունից»,- ասաց Խուդոյանը՝ հավելելով, որ երբ իրենք գրավոր դիմել են դատարանին, պատասխանը եղել է այն, որ նյութերը չեն կարող ուղարկվել Առաջին ատյան, քանի դեռ դատական ակտի բողոքարկման ժամկետը չի լրացել, որից հետո էլ գործն արդեն ուղարկվել է Վճռաբեկ դատարան: Խուդոյանի խոսքով՝ հետագայում Վճռաբեկ դատարանն ինքնուրույն գործը վերադարձրել է Առաջին ատյան, ինչը պաշտպանին առիթ է տալիս կարծելու, որ օրենսդրությունը նման հնարավորություն ընձեռել է, ուստի Վերաքննիչ դատարանը եւս իր որոշման հրապարակումից հետո գործը կարող էր հետ ուղարկել՝ շուրջ երկու ամիս այդ պրոցեսը չհետաձգելով:

Ինքնաբացարկի հիմք ներկայացվող երրորդ պատճառն այն է, որ պաշտպանական կողմը հաղորդում է ներկայացրել՝ դատավոր Արմեն Դանիելյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու, ինչը մերժվել է. «Վարույթի հարուցման մերժման որոշումը մենք բողոքարկել ենք, եւ այժմ Վարչական դատարանում քննություն է իրականացվում, այդ քննության ընթացքում դուք շահագրգիռ կողմ եք, կարող եք ծանուցվել, եւ ձեր նկատմամբ կարող է հարուցվել կարգապահական վարույթ»,- ասաց պաշտպանը:

Մյուս պատճառը դատավորի կողմից կայացված դատական ակտում եղած ենթադրյալ կեղծիքն է: Այդ դատական ակտում, ըստ պաշտպանների, եղել է արտահայտություն, որն իր ոճական առանձնահատկությամբ գրավել է իրենց ուշադրությունը: Խոսքը «հակառակ տեսակետի հետ չհամաձայնելու իրավական հիմքեր առկա չեն» ձեւակերպման մասին է. «Սա շատ պարզ եւ ոչինչ չասող արտահայտություն է, ես փորձեցի գտնել, թե «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգում նման արտահայտություն կա, թե ոչ, եւ հետաքրքիր էր, որ հայտնաբերեցի 11 դատական ակտ, որում այն առկա էր: Այդ ակտերից մեկը կայացրել եք դուք, մնացած տասը՝ դատավոր Ռուբիկ Մխիթարյանը»: Խուդոյանի խոսքով՝ այժմ իրենք ունեն առերեւույթ կասկած, որ դատական ակտը կայացնելիս դատավոր Արմեն Դանիելյանը կա՛մ խորհրդակցել է Ռուբիկ Մխիթարյանի հետ, որը նրան օգնել է, կա՛մ առհասարակ այդ դատական ակտը հեղինակել է այլ դատավոր: Պաշտպանը հիշեցրեց, որ դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի դեպքում եւս քննարկվեց այն ողջամիտ կասկածը, որ դատական ակտը կարող է նա հեղինակած չլինել, ինչը նախորդ դեպքերում հանդիսացավ ինքնաբացարկի հիմք Վերաքննիչ դատարանի այլ դատավորների համար. «Այդ արտահայտությունը չի համապատասխանում ձեր ոճային առանձնահատկություններին, ինչն առերեւույթ հիմք է, եւ քանի դեռ այդ կասկածը փարատված չէ, դուք չեք կարող այս գործով անաչառ դատավոր լինել»:

Ինքնաբացարկի վերջին պատճառն էլ Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ Ռուբեն Վարդազարյանի հարցազրույցներից մեկում արված արտահայտությունն էր. «Ձեր դատական ակտերի մասին խոսելիս Ռուբեն Վարդազարյանը նշել է՝ իշխանությունը ցանկանում է, որ բոլոր դատավորները լինեն Արմեն Դանիելյանի եւ Աննա Դանիբեկյանի նման, իսկ ընդդիմությունը, որ լինեն Դավիթ Գրիգորյանի եւ Ալեքսանդր Ազարյանի նման: Այսինքն՝ նա ձեզ բնորոշում է որպես իշխանությանը ցանկալի անձ եւ կասկածի տակ է դնում ձեր կողմնակալությունը: Այս գործն ունի հանրային մեծ հնչողություն, եւ գաղտնիք չէ, որ իշխանության համար ցանկալի որոշումը մոտ է ցանկությանը՝ Ռոբերտ Քոչարյանին անազատության մեջ տեսնելուն»,- ամփոփեց Խուդոյանը՝ կարեւորելով, որ դատավոր Արմեն Դանիելյանի գործելաոճը գնահատական է ստացել ոչ միայն դատավարության կողմերի, այլ նաեւ ԲԴԽ նախագահի կողմից: