Հայաստանը ներկայումս գտնվում է ցածր գնաճային ֆոն ունեցող երկրների շարքում, ինչը ինքնին դրական պրոցես է. Քթոյան

Վիճակագրական կոմիտեի՝ նախօրեին հրապարակած տվյալներով՝ 2020 թվականի հունվարին նախորդ տարվա հունվարի համեմատ գնաճը Հայաստանում կազմել է 0.2 տոկոս: Իսկ սննդամթերքի եւ ոչ ալկոհոլային խմիչքների ապրանքախմբի գծով անգամ արձանագրվել է գնանկում՝ 1.8 տոկոսի չափով:

2020 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանն անցել է ԵԱՏՄ ընդհանուր մաքսային դրույքաչափերի: Իսկ դա ենթադրում էր երրորդ երկրներից ներկրվող 700-ից ավելի ապրանքատեսակների մաքսատուրքի բարձրացում, ինչն էլ իր հերթին կբերեր դրանց գների բարձրացման: 2019-ի վերջին ամիսներին որոշները գուժում էին, որ 2020 թվականի հունվարի 1-ից մեծ գնաճ է սպասվում, բայց ինչպես երեւում է ՎԿ-ի հրապարակած տվյալներից՝ այդ «մեծ» գնաճը կազմել է 0.2 տոկոս:

«Հայկական ժամանակ»-ը թեմայի վերաբերյալ զրուցել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի Վիճակագրության ամբիոնի վարիչ Արմեն Քթոյանի հետ:

- Պարոն Քթոյան, ըստ Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալների, 2020-ի հունվարին՝ նախորդ տարվա հունվարի համեմատ, գնաճը կազմել է 0.2 տոկոս: Ինչպե՞ս եք գնահատում այս ցուցանիշը:

- Երկրները գնաճի առումով դասակարգվում են տարբեր խմբերի՝ հաշվի առնելով, թե այդ երկրներում ինչպիսին է գնաճի ֆոնը: Որպես կանոն, գնաճը եւ տնտեսության զարգացումն իրար հետ փոխկապակցված են: Եթե նայենք այն երկրները, որոնք թերզարգացած են կամ դեռեւս զարգացման ուղին են բռնել, այնտեղ գնաճի ֆոնն ավելի բարձր է: Այսինքն, գնաճային ճնշումները տնտեսությունում շատ ավելի ընդգծված է: Զարգացած երկրներն աչքի են ընկնում ավելի ցածր գնաճի ֆոնով: Այնտեղ գնաճը կարող է կազմել ենթադրենք մինչեւ 1 տոկոս. սա ներսում ակտիվ մրցակցային միջավայրի, ինստիտուցիոնալ զարգացման արդյունք է: Հայաստանը ներկայումս գտնվում է ցածր գնաճային ֆոն ունեցող երկրների շարքում, ինչը ինքնին դրական պրոցես է: Դա նշանակում է, որ ինստիտուցիոնալ զարգացումը շարունակվում է երկրում, ու մրցակցային միջավայրը բարելավվում է:

- Նախորդ տարվա վերջին շատ էր խոսվում, որ 2020-ի հունվարի 1-ից 700-ից ավելի ապրանքատեսակներ կթանկանան՝ այդ թվում սննդամթերքը: Այդ ապրանքատեսակների մաքսատուրքերի բարձրացման պարագայում «սարսափելի գնաճ» չեղավ: Ինչո՞վ եք սա բացատրում

-Նմանատիպ եզրակացությունները կամ մանիպուլյատիվ բնույթ ունեն՝ արհեստական աժիոտաժ առաջացնելու համար, կամ հիմնվում են զուտ տեսական դատողությունների վրա: Օրինակ՝ մաքսատուրքը եթե բարձրացավ՝ դա գնաճային ճնշումներ կստեղծի: Տեսականորեն այս դրույթը սխալ չէ, բայց գնաճը բարդ երեւույթ է: Գների վրա ազդում են բազում գործոններ: Նույն ժամանակահատվածում դու կարող ես քո մրցակցային վիճակը բարելավել, ինչը կբերի գնաճի ֆոնի թուլացման: Կարեւորն այն է, որ համակցության մեջ մենք ունենանք ցածր գնաճային ֆոն, ինչը եւ ունենք: Այդ տեսակի դատողությունները հիմնվում են տեսական՝ պարզ դատողությունների հիման վրա, որում հաշվի չեն առնվում այն գործոնները, որոնք գնաճի նվազման ուղղությամբ են լինում:

- Ի վերջո առաջիկա ամիսներին ԵԱՏՄ-ով պայմանավորված գնաճի սպասե՞լ, թե կունենանք այն արդյունքները, ինչ հունվարին:

- Կարծում եմ՝ ոչ: Մենք ունենք 8000 ապրանք ներկայացուցիչ կամ 750 ապրանքախումբ, եթե ԵԱՏՄ-ի 700 ապրանքատեսակների առումով նայենք, դրանք անվանացանկով տեսակարար կշիռ չեն կազմում զամբյուղի մեջ: Ընդհանրապես, եթե դու գտնվում ես ինչ-որ մաքսային գոտում եւ քեզ համար ստեղծված են արտոնյալ պայմաններ, դա ինքնին վատ է տնտեսության համար: Դա մենք տեսնում ենք, օրինակ՝ ավտոմեքենաների շուկայում: Հետեւաբար ասել, որ մաքսատուրքի բարձրացումը կբերի գնաճի, եւ դա բացասական է, սխալ է: Դա իր հետ բերում է նաեւ այլ դրական երեւույթներ՝ ինչի մասին չեն խոսում: Եթե դու մի ասպեկտը դիտարկում ես, մյուսը եւս պետք է հիշատակես: Արտոնությունների արհեստական պայմանների ստեղծումը միշտ վատ է տնտեսության համար:

- Շատ հաճախ տեսակետներ են հնչում, որ ցածր գնաճը տնտեսության վրա կարող է բացասական ազդել: Դա այդպե՞ս է, եթե այո, ապա արդյո՞ք առաջնայինը հանրության համար բեռը նվազագույնի հասցնելը չէ:

- Այդպիսի դատողություններ անողները սահմանափակ տեսանկյունից են մոտենում հարցին: Զարգացած երկրներում 0.5 տոկոս գնաճի միջին մակարդակ կա, հիմա ի՞նչ ասենք այնտեղ գնաճը ցածր է, ուրեմն վա՞տ է: Բնականաբար՝ ոչ: Կախված է նրանից, թե գնաճի ցածր տեմպը կամ տեմպերի նվազումը ինչով է պայմանավորված: Եթե դա արհեստական սահմանափակումների, տնտեսական հարաբերություններում պետության միջամտության եւ սուբսիդիաների արդյունք է՝ բնականաբար դա վատ է: Դրական է, երբ որ ցածր գնաճի հիմքում մրցակցությունն է, տնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացումն է: Եթե արդյունավետությունն է գների նվազման հիմքում՝ դա միայն ողջունելի է: Նշանակում է տնտեսության մեջ դու ստեղծել ես այնպիսի պայմաններ, որ սուբյեկտները մրցակցում են իրար հետ, նվազեցնում են ծախսերը, ու գները նվազում են: Գների բարձր մակարդակը նաեւ դրական կողմեր ունի, օրինակ՝ պետական բյուջեի տեսանկյունից գնաճի 1 տոկոսային կետով ավելացումը 10-15 մլրդ դրամի չափով հավելյալ եկամուտ է ստեղծում: Բայց խնդիրն այստեղ գնաճի բարձր կամ ցածր լինելը չէ, այլ դրա կանխատեսելի մակարդակը: Այսինքն, թե ինչպիսի գնաճ է սպասում հասարակությունը:

- Քաղաքացիների վրա գնաճի ազդեցությունն էակա՞ն է: Օրինակ կարո՞ղ է 0.2 տոկոս գնաճ լինել, բայց դա քաղաքացու վրա ֆինանսական առումով լուրջ ազդեցություն ունենա:

- Իհարկե. այդ 0.2 տոկոսը 450 խումբ ապրանքների միջինացված գինն է: Բայց սպառողական զամբյուղի կառուցվածքում մենք ունենք մեծ կշիռ ունեցող ապրանքների գների նվազման գործընթաց: Վերջին 1 տարվա ընթացքում վառելիքի շուկայում գնանկում է նկատվում՝ խոսքը շուրջ 15 տոկոսի մասին է: Դա մարդիկ իրենց ամենօրյա ծախսերի վրա զգում են:

- Տարվա վերջում Ձեր կանխատեսմամբ առավելագույնը մինչեւ ինչքա՞ն կկազմի գնաճը, եթե անվերահսկելի իրավիճակներ չլինեն:

- Ես կարծում եմ, որ 2020 թվականին գնաճը չի կարող ավելի մեծ լինել, քան 2019-ին: Նախորդ տարի մենք ունեցանք սպառողական գների մոտավորապես 1.8 տոկոս աճ: Իմ գնահատմամբ 2019-ի մակարդակից բարձր չի լինի: Վատագույն դեպքում՝ 2-2.2 տոկոսի սահմաններում կլինի: Տնտեսության երկարաժամկետ գնաճը կամ վերջին մի քանի տարիների գնաճի միջին մակարդակը գնալով նվազում է, բայց կոնկրետ կանխատեսումներ անելը ավելի բարդ գործ է:

Տպել
904 դիտում

Արիաննե Կաոլիի հոգեհանգիստը տեղի կունենա ապրիլի 1-ին, հուղարկավորությունը՝ ապրիլի 2-ին

Միջադեպ Շուշիի ընտրատեղամասում. ընտրողը լուսանկարել է քվեաթերթիկը, հանձնաժողովի անդամները պահանջել են ջնջել (տեսանյութ)

Մհեր Գրիգորյանը ռուսական կողմին առաջարկում է սահմանին գազի գնի նվազեցման շուրջ բանակցություններ սկսել

«Atlantis European Airways»-ի չվերթով Հնդկաստանից Հայաստան են վերադարձել մեր 68 հայրենակիցները

Չարենցավանում սահմանափակումներ մտցնելու որոշում այս պահին չկա, պարետի որոշումը պատահաբար է հրապարակվել․ խոսնակ

Ստուգման արդյունքները մարտի 31-ի ժամը 9-ից 12-ի դրությամբ. 96 անձի նկատմամբ կազմվել է արձանագրություն

ԱԺ-ն չընդունեց զանգերի և տեղաշարժի մասին տեղեկությունները ֆիքսելու նախագիծը

Ոչ թե ճգնաժամ, այլ աղետ է սպասվում. Արայիկ Հարությունյանը ընտրատարածք է գնացել կնոջ եւ դստեր հետ (լուսանկար)

Մինչեւ ապրիլի 5-ը կարգելվի մարդկանց եւ տրանսպորտային միջոցների մուտքն ու ելքը Չարենցավան. պարետի նոր որոշումը

ՀԿԵ-ն շարունակում է ապահովել երկաթուղային բեռնափոխադրումների իրականացումը

Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների ընդհանուր թիվը հասել է 532-ի

Պարո՛ն նախարար, եթե ձեր սխալները դնեմ ֆեյսբուքյան քվեարկության, հետեւանքները ձեզ հաճույք չեն պարգեւի. Լուսինե Բադալյան

Պաշտոնական տվյալներով՝ մինչ այս Իտալիայում գտնվող մեկ հայ է վարակվել կորոնավիրուսով․ փոխնախարար

Հայաստան վերադառնալու համար կան 3 օբյեկտիվ դժվարություններ․ Ավետ Ադոնց

Ոստիկանները թույլ չեն տալիս, որ 3 հոգուց ավելի ընտրողներ մուտք գործեն Արցախի ընտրատեղամասեր. ՀՀ ԱԺ պատգամավորներ

Մնա տանը, վճարիր և փոխացիր անհպում. Idram-ի և IDBank-ի համատեղ թվային հարթակն արդեն իրականություն է

Սիրիայում հայ առաքելության բժիշկները բուժօգնություն են ցուցաբերել 1169 սիրիացու. ականազերծվել է 19697 քմ տարածք

Հայտնի է Հրայր Թովմասյանի եւ նրա սանիկ Նորայր Փանոսյանի գործով առաջին դատական նիստի օրը

Նա Հայաստանի լավ բարեկամն էր, մեր երկրի զարգացման բազմաթիվ նախաձեռնությունների հեղինակ. վարչապետը՝ Կաոլիի մասին

Կառավարության փաթեթը ոնց որ «ֆորդ բոյար»-ը լինի՝ 10 փուլ պետք է անցնես, որ հասնես բարիքի․ Էդմոն Մարուքյան