Միջնորդների «սուփրան» եւ ընդդիմության «խմբերգը». Վրաստանում խորանում է քաղաքական ճգնաժամը

Փետրվարի 18-ին Վրաստանի կառավարության որոշմամբ ազգային նշանակության ավանդույթի կարգավիճակ տրվեց վրացական խմբերգերին (բազմաձայն երգեցողությանը) եւ սուփրային: Որոշումից մեկ շաբաթ անց արեւմտյան երկրների դիվանագետները որոշեցին օգտագործել արդեն պաշտոնապես հաստատված ավանդույթներից մեկը՝ սուփրան Վրաստանի կառավարության եւ ընդդիմության միջեւ երկխոսությանը նոր թափ տալու համար:

Նախ իշխանության եւ ընդդիմության ներկայացուցիչներին ճաշի հրավիրեց ԱՄՆ դեսպանը: Փետրվարի 27-ին քաղաքական գործիչներն արդեն նախաճաշում էին ԵՄ դեսպանի մոտ: Իսկ հաջորդ օրվա երեկոյան ոչ պաշտոնական հանդիպում տեղի ունեցավ արդեն Գերմանիայի դեսպանի նախաձեռնությամբ:

Վրաստանի իշխանություններն ու ընդդիմությունը չեն կարողանում ընդհանուր հայտարարի գալ խորհրդարանի մեծամասնական եւ համամասնական տեղերի քանակի շուրջ: Գործող օրենսդրությամբ Վրաստանի խորհրդարանի 150 տեղերից 73-ը ստանում են միամանդատ ընտրատարածքներում ընտրությունների հաղթողները: Մնացած 77 տեղերը բաշխվում են 3 տոկոսանոց շեմը հաղթահարած կուսակցությունների միջեւ:

Ընդդիմություն ներկայացուցիչները հանդես են գալիս ամբողջովին համամասնական ընտրակարգի օգտին: Նրանք մտավախություն ունեն, որ «Վրացական երազանքը» կօգտագործի իշխանական լծակները միամանդատ ընտրատարածքներում հաղթելու համար: Իշխանական ուժի պատգամավորներից շատերը դեմ են միայն համամասնական ընտրակարգին անցում կատարելուն՝ նշելով, որ դա կվտանգի երկրի կայունությունը:

Այդուհանդերձ, մինչեւ փետրվարի սկիզբը կողմերը հասել էին որոշակի համաձայնության: Մասնավորապես համաձայնեցվել էր Սահմանադրական նորմի ամրագրումը, որի շնորհիվ ընտրություններում 40 տոկոսից պակաս ձայն ստացած կուսակցությունը կամ դաշինքը չի կարողանա կառավարություն ձեւավորել: Իշխանությունը նաեւ առաջարկել էր ընդդիմությանը կրճատել միամանդատ ընտրատարածքներում ընտրվող պատգամավորների թիվը՝ 73-ից հասցնելով 50-ի: Սակայն փետրվարի 11-ին ընդդիմադիր «Եվրոպական Վրաստան» կուսակցության առաջնորդներից Գիգի Ուգուլավայի նկատմամբ դատավճիռը վտանգի տակ դրեց բանակցությունների ապագան։

Դիվանագետների նախաձեռնած հանդիպումները շոշափելի արդյունք չեն տվել: Հանդիպման մասնակիցները նշում են, որ դրանք անցել են ոչ ֆորմալ միջավայրում, տեղի է ունեցել մտքերի փոխանակում: Ընդ որում՝ իշխանության ներկայացուցիչները շարունակում են պնդել, որ ընդդիմությունը պետք է ընդունի իրենց առաջարկը, քանի որ իշխող թիմի կողմից մշակվել է «մտածված, համամասնականին մոտ եւ արդար համակարգ»: Խորհրդարանական մեծամասնության ղեկավար Մամուկա Մդինարաձեն էլ նշել է, որ եթե ընդդիմությունը «գոնե մի քիչ պատասխանատվություն ցուցաբերի», ապա կողմերը կարող են մինչեւ մարտի 9-ը հասնել համաձայնության:

Ընդդիմությունը շարունակում է անընդունելի համարել մեծամասնական մանդատների մասնակի նվազեցման առաջարկը եւ պնդում է ամբողջովին համամասնական համակարգին անցնելու պահանջը: Բացի այդ, ընդդիմադիրները պահանջում են ազատ արձակել իրենց բոլոր կողմնակիցներին ու ակտիվիստներին, որոնց նրանք համարում են քաղբանտարկյալներ։ «Վրացական երազանքը», բնականաբար, հայտարարում է, որ երկրում քաղբանտարկյալներ չկան եւ հրաժարվում է անգամ քննարկել այդ թեման:

Ընդդիմությունն, ըստ ամենայնի, գնում է առճակատման: Խոշոր հաշվով այն վերջնագիր է ներկայացրել կառավարությանը եւ վերջինիս կողմից այդ պայմանները մերժելու դեպքում պատրաստվում է բողոքի եւ անհնազանդության լայնածավալ ակցիաներ անցկացնել: Միավորված ընդդիմության վստահության աղբյուրը հանրության բացասական տրամադրվածությունն է իշխող կուսակցության նկատմամբ: Համաձայն հանրային կարծիքի վերջին հարցումների՝ «Վրացական երազանքը» զգալիորեն զիջել է իր դիրքերը: Ամենաթարմ հարցման արդյունքներով՝ ընտրողների 55 տոկոսը քվեարկելու է միավորված ընդդիմության օգտին եւ միայն 39 տոկոսը՝ իշխող կուսակցության: Հատկանշական է, որ, ըստ հարցման, ընդդիմադիր ուժերի առանձին մասնակցության պարագայում «Վրացական երազանքը» կստանա 34 տոկոսը (հաշվի առնելով 3 տոկոսի շեմը չհաղթահարած կուսակցությունների ձայների փոշիացումը՝ ավելին) եւ կզբաղեցնի առաջին տեղը:

Ողջ հարցը նրանում է՝ արդյո՞ք ընդդիմությանը կհաջողվի միացյալ մնալ մինչեւ նոյեմբեր: Իշխանությունը, թերեւս, հույս ունի, որ միջկուսակցական պայքարը եւ անձնական ամբիցիաներն ի վերջո կհաղթեն միասնական ճակատով հանդես գալու ձգտմանը:

Ընդդիմության միացյալ ճակատը ձեւավորվել էր նախորդ տարվա նոյեմբերին, երբ իշխող խմբակցության մեծամասնական պատգամավորները տապալեցին ընտրական բարեփոխումները: Այն բաղկացած է քաղաքական եւ գաղափարական տարբեր ուղղվածության 38 կուսակցություններից: Ապրիլի 4-ին միացյալ ընդդիմությունը նախատեսում է մեծ հանրահավաքի ընթացքում ներկայացնել միամանդատ ընտրատարածքների թեկնածուներին: Սակայն մամուլում արդեն իսկ հայտնվում է տեղեկատվություն, որը սպառնում է ընդդիմության միասնությանը:

Վրացական ԶԼՄ-ներով սկսել են շրջանառվել թեկնածուների ոչ պաշտոնական ցուցակներ, որոնցում մեծ մասը հատկացված է Միխայիլ Սահակաշվիլիի «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության ներկայացուցիչներին: Թեեւ կուսակցությունների կողմից հերքվեց առհասարակ որեւէ ցուցակի առկայության փաստը՝ այդ տեղեկություններն իրենց բացասական ազդեցությունն ունեցան:

Այդպիսով, անգամ մի կողմ թողնելով այն, որ իշխանությունների հետ համաձայնության չգալու պարագայում ընդդիմությունը ստիպված է լինելու համաձայնեցնել 73 թեկնածուի հարցը, ինչը, բնականաբար, ավելի բարդ է քան 50 կամ 40 թեկնածուի դեպքում եւ հավելյալ սպառնալիք է ընդդիմության միասնությանը՝ ընդդիմությունն ապահովագրված չէ նմանատիպ ապատեղեկատվության տարածումից, որը, թիրախային եւ պարբերական լինելու դեպքում զգալիորեն կնվազեցնի «ընդդիմադիր խմբերգի» հնարավորությունները: