Կորոնավիրուսի ազդեցությունը համաշխարհային տնտեսության վրա առավելագույնը կարող է լինել 1-ից 1.1 տրլն դոլար. տնտեսագետ

Այժմ կորոնավիրուսն ազդում է հիմնականում տուրիզմի ոլորտի եւ մանրածախ առեւտրի, հատկապես էլեկտրոնային առեւտրի ոլորտի վրա: ՀԺ-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց ՀՀ պետական տնտեսագիտական համալսարանի Վիճակագրության ամբիոնի վարիչ Արմեն Քթոյանը:

Նշենք, որ կորոնավիրուսի տարածմամբ պայմանավորված՝ աշխարհում կտրուկ նվազումներ են նկատվել արդյունաբերական ձեռնարկությունների արտադրանքի թողարկման ծավալներում: Կորոնավիրուսի տարածման երկիրը՝ Չինաստանը, աշխարհի արդյունաբերական արտադրանքի ավելի քան 1/5-րդ մասն է արտահանում, բայց նույն Չինաստանում մեծ թվով արդյունաբերական ձեռնարկություններ այս պահին չեն աշխատում:

Թեմայի վերաբերյալ մեր մի քանի հարցերին պատասխանել է տնտեսագետ Արմեն Քթոյանը:

- Պարո՛ն Քթոյան, ի՞նչ ազդեցություն է ունեցել կորոնավիրուսը համաշխարհային տնտեսության վրա:

- Ընդհանրապես բոլոր այն գնահատականները, որոնք այս պահին կան, ավելի շատ կապված են սպառողական վարքագծի փոփոխության հետ: Այսինքն՝ խնդիրներից մեկն այն է, որ սպառողը փոխում է իր վարքագիծը: Իսկ թե ապագայում ինչ զարգացումներ կլինեն, կախված է նրանից, թե կորոնավիրուսն ինչ հետագծով կընթանա: Ընդհանուր առավելագույն վնասի գնահատականը, որն այսօր հնչեցվել է, 1-ից 1.1 տրլն դոլարի հնարավոր ազդեցությունն է համաշխարհային տնտեսության վրա: Սա այն սցենարի դեպքում, երբ կորոնավիրուսը ճանաչվի՝ որպես պանդեմիա, բայց այդ հեռանկարն այս պահին դեռեւս շատ հեռու է իրականությունից: Պանդեմիան համատարած վարակումն է՝ գլոբալ մասշտաբով: Եթե սովորական տարբեր հիվանդությունների դեպքում 1-5 տոկոս հիվանդացությունն է որպես շեմ ընդունվում, ապա պանդեմիան դրանից մի կարգ բարձր է: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) դեռեւս չի շտապում՝ որպես պանդեմիա հայտարարել, քանի որ կորոնավիրուսն այդպիսին չէ: Ուղղակի անհայտ վիրուսի տարածում է, որի իմունիտետ եւ պատվաստանյութ չկա:

Իսկ կոնկրետ այս պահին վնասի գնահատականը հետեւյալ կերպ է հաշվվում. ասենք, ֆոնդային շուկայում տեղի է ունենում արժեթղթերի գնանկման պրոցես, ու եթե այդ գնանկման չափը բազմապատկենք արժեթղթերի քանակով, հնարավոր է՝ 1 շաբաթվա ընթացքում որոշակի կորուստ արձանագրվի: Նույն հաջողությամբ ասում են՝ աշխարհի միլիարդատերերը 400 մլրդ դոլար են կորցրել, այսինքն՝ նրանց կարողությունն այդ պահի դրությամբ նվազել է: Բայց հաջորդ պահին, երբ այս խուճապային տրամադրությունները վերանան, այդ ֆոնդային շուկայի ինդեքսները կարող են վերականգնվել: Այսինքն՝ սա ռեալ կորուստ չէ:

- Եթե համեմատենք նախկինում եղած համաճարակների հետ, այս պահին հասցված վնասնե՞րն են ավելի շատ, թե՞ նախկինում:

- Այս պահին ավելի մեծ է, քանի որ ավելի մեծ է խուճապը: Եթե համեմատենք նախկին վիրուսների հետ, մահացության մակարդակը նախորդների դեպքում ավելի բարձր է եղել: Հիվանդների, հիվանդացածների եւ մահացածների հարաբերակցությունն ավելի մեծ է եղել, քան հիմա է: Բայց խնդիրն այն է, որ հիմա վիրուսի տարածման շրջանակն ավելի լայն է: Օրինակ՝ ֆոնդային շուկաների վրա այդ խուճապը շատ մեծ անդրադարձ ունեցավ, հանքահումքային արտադրանքի գներն են նվազում արձանագրում: 2008 թ. գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամից ի վեր առաջին անգամ արձանագրվեց ամենամեծ անկման շաբաթը: 1 շաբաթվա ընթացքում առանձին ֆոնդային շուկաներում արժեթղթերի գինն ամենամեծ անկումն ունեցավ: Բոլոր այն երկրներն ու ընկերությունները, որոնք Չինաստանի հետ հարաբերություններ ունեն, խնդրի առաջ են կանգնում, նույնիսկ՝ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում, էլեկտրոնիկայի ոլորտում: Չինական գործարանները շատ դեպքերում աշխատում են իրենց հնարավորության 20-30 տոկոսի չափով, քանի որ մարդիկ պարզապես հրաժարվում են դուրս գալ աշխատանքի: Տուրիզմի վնասը գլոբալ մասշտաբով գնահատվում է 20 մլրդ դոլարի չափով: Ոմանք սա համեմատում են 100 տարի առաջ տեղի ունեցած իսպանական գրիպի հետ, բայց 100 տարի առաջ եւ հիմա երկրների առողջապահության համակարգերը տարբեր են: Չնայած հայտարարվում է, որ 80 երկրում կա վիրուսը, բայց Չինաստանից դուրս 3 երկիր է, որտեղ դեպքերի քանակը 2000-ից ավելի է՝ Հարավային Կորեան, Իտալիան եւ Իրանը: ԱՀԿ-ի գնահատականներով՝ աշխարհում ամեն տարի 250-500 հազար մարդ միջինում գրիպից է մահանում, բայց սա մենք չենք դիտարկում որպես խուճապի առիթ: Այստեղ, բնականաբար, կա այդ խուճապի տարրը, բայց եթե առաջիկա 2 ամիսներին իրավիճակը նորմալ գնա, սրա տնտեսական հետեւանքն այդքան մեծ չի լինի, ինչպես որ գնահատվում է:

Բայց եթե լավատեսական առումով նայենք, վարակի ակտիվ դեպքերի քանակի աճը փետրվար ամսվա սկզբին ավելի շատ է եղել, քան հիմա: Մենք ասում ենք վիրուսակիրներն 90 հազարից ավելի են, բայց կա նաեւ առողջացածների նշանակալի թիվ, որը եթե հանենք այդ թվից, կստանանք ակտիվ վիրուսակիրների թիվը: Այն միջոցառումները, որոնք ձեռնարկվում են տարբեր երկրների կողմից, գերապահովագրության համար են ու նույնիսկ ավելին են, քան անհրաժեշտ է:

- Կա՞ն երկրներ, որոնց վրա ազդեցություն չի ունեցել կորոնավիրուսը:

-  Որպեսզի չտարածվի վիրուսը մի երկրի վրա, ուրեմն այդ երկրի տնտեսությունը պետք է լինի մեկուսացված, չեմ կարծում, թե մեկուսացված տնտեսություն ունենալը լավ հեռանկար է: Եթե առաջիկա 2 ամիսների ընթացքում պատվաստանյութի փորձարկումները մեկնարկեն, ինչպես Չինաստանում են նախատեսում, ապա կանխատեսվում է, որ այս խուճապային տրամադրությունները որոշակի անկում կունենան:

- Այլ երկրների համեմատ Հայաստանի տնտեսության վրա ինչպե՞ս է ազդել կորոնավիրուսը:

- Դեռեւս վաղ է գնահատել այդ ազդեցությունները: Եթե հնարավոր ուղղություններով նայենք, ասեմ՝ մետաղական հանքանյութի գները նվազում են աշխարհում, իսկ Հայաստանը մետաղական հանքաքար արտահանող երկիր է, այս առումով մեզ վրա բացասական ազդեցություն կունենա: Զբոսաշրջության ոլորտը, կացության կազմակերպումը, սննդի ոլորտն անցած տարի ամենամեծ աճ արձանագրած ոլորտներից են, եւ սա խոցելի ոլորտ է: Եթե նայենք, այն երկրները, որոնց հետ Հայաստանը առեւտրային հարաբերությունների մեջ է, այդտեղ կան երկրներ, որոնք կորոնավիրուսի լուրջ ռիսկային գոտում են: Չինաստանից ՀՀ ներմուծումը գերազանցում է 600 մլն դոլարը, Իրանի պարագայում եւս նշանակալի ներմուծում ունենք, այս առումով որոշակի նվազում կլինի եւ տնտեսության վրա գնաճային ճնշումներ առաջ կբերի: Բայց կան նաեւ այլ գործոններ, որոնք կնպաստեն գնաճային ճնշումների թուլացմանը. ներքին արտադրության մասով կարող են որոշակի ակտիվություններ լինել:

- Աշխարհում կա՞ն տնտեսության ոլորտներ, որոնց վրա չի ազդել:

- Քանի որ այս երեւույթը կապված է մարդու հետ, սպառողի հետ, դժվար է գտնել մի ոլորտ, որ ազդեցություն չունենա: Այսինքն, եթե հանրությունը ենթարկվեց խուճապի, այդ խուճապային տրամադրությունը ցանկացած ոլորտի վրա կազդի: Օրինակ՝ մշակույթի ոլորտում. մարդը պիտի գնար թատրոն՝ ներկայացում նայելու, չի գնա:

Տպել
713 դիտում

Առանձնացվել են տարբեր վայրեր, որոնք կարող են արդյունավետ ծառայել քաղաքացիների մեկուսացման համար

Միայն «մենք» չենք կարող կոտրել այս տեմպը, դա կարող ենք անել «մենք բոլորս»․ Արսեն Թորոսյան

Ինչու է ԱՄՆ-ը ցանկանում արդիականացնել Գերմանիայում գտնվող իր միջուկային զինանոցը

ԱԺ-ն ամբողջությամբ ընդունեց մարդկանց տեղաշարժն ու հեռախոսազանգերը ֆիքսելու մասին օրինագիծը

Անցկացվել է Լոռու կորոնավիրուսի վարակի տարածման, կանխարգելման եւ արձագանքման շտաբի հերթական նիստը

Հավաք-պարապմունքներ են անցկացվել 5-րդ զորամիավորումում․ ՊՆ

ԱԺ նախագահը 3 ժամ առաջ հայտարարել էր, որ 21։30-ից հետո նիստ է լինելու, սակայն ընդդիմությունն էլի չկա․ Ռուբեն Ռուբինյան

Բյուրեղավանի ոստիկանները գողության դեպքեր են բացահայտել

Կրակային պատրաստության պարապմունք է անցկացվել 4-րդ զորամիավորումում․ ՊՆ

Անելու եմ ամեն ինչ, որ իրավապահ մարմինները պատշաճ կերպով ընթացքավորեն բոլոր առերևույթ իրավախախտումները. ԱՀ ՄԻՊ

Կորոնավիրուսից մինչեւ նավթի շուկայում տիրող իրավիճակ. Պուտինն ու Թրամփը հեռախոսազրույց են ունեցել

Ես պատրաստ եմ ընդունել Արցախի բնակչության քվեարկության ցանկացած արդյունք. Արայիկ Հարությունյան

Ոստիկանության Նաիրիի բաժնի ծառայողները բնակարանային գողության դեպք են բացահայտել

Զոհրաբ Մնացականյանը երախտագիտություն է հայտնել ԱՄՆ-ին կորոնավիրուսի դեմ պայքարում աջակցության համար

Արցախի ընտրություններին մասնակցել է ընտրողների 72.7 տոկոսը. ամենացածր մասնակցությունը գրանցվել է Երեւանի տեղամասում

Ժամը 18:30-ի դրությամբ գանձապետարանում բացված ֆինանսական աջակցության հաշվի մուտքերը կազմել են 813 մլն 144 հազար դրամ

Կորոնավիրուսի հաստատված դեպքով եւս մեկ քաղաքացի այսօր վերակենդանացման բաժանմունքից տեղափոխվել է բուժական բաժանմունք

Փոխվարչապետը միջազգային գործընկերներին ներկայացրել է ՀՀ կառավարության կողմից նախաձեռնված աջակցության ծրագրերը

ԱՀ ընտրությունների ընթացքում անձնագրային ծառայություններ է դիմել 101 քաղաքացի

Արցախի հանրապետության բուժհաստատություններում նոր կորոնավիրուսի կասկածով մեկուսացված քաղաքացիներ չկան