Փլուզվում է աշխարհի խոշորագույն տնտեսությունը. ԱՄՆ-ի 10-ամյա տնտեսական վերականգնման փուլը տապալվել է

Աշխարհի ամենահարուստ պետությունը դադարել է հարստանալ. պատճառը կորնավիրուսն է: Դեռ ԱՄՆ-ում լայնածավալ կարանտինային միջոցառումների մեկնարկից առաջ աշխարհի խոշորագույն տնտեսությունը սայթաքեց, եւ ավարտվեց նրա պատմության մեջ տեւողությամբ ամենաերկար՝ տասնամյա տնտեսական վերականգնման փուլը:

Առաջին եռամսյակում ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ն ընկել է տարեկան կտրվածքով 4,8 տոկոսով: Այս ցուցանիշն է ցույց տվել այսօր հրապարակված առաջին եռամսյակային գնահատականը: Տնտեսագետները կասկած չունեն, որ դա միանգամյա ձախողում չէ, եւ ԱՄՆ տնտեսությունն ապահովված է առնվազն տարվա կիսամյակի անկումով: Չէ՞ որ կարանտինից հիմնական վնասները սպասվում են տարվա երկրորդ եռամսյակում՝ ապրիլ, մայիս, հունիս ամիսների համար: Այդ տվյալները հայտնի կդառնան նոյեմբերին Միացյալ Նահանգներում սպասվող նախագահական ընտրությունների նախընտրական պայքարի ամենաթեժ հատվածում՝ ամռանը:

Դոնալդ Թրամփն այդ ընտրություններում ակնկալում է վերընտրվել երկրորդ ժամկետով, իսկ մինչ այժմ նա իր հիմնական խաղաքարն էր համարում  ուժեղ տնտեսությունը: Կորոնավիրուսը խառնեց բոլոր խաղաքարտերը:

ԱՄՆ-ը տնտեսական ահռելի փլուզումների հետ մենակ չէ աշխարհում: Մեծությամբ երրորդ խոշոր տնտեսությունը՝ չինականը, 50 տարի անընդմեջ, տարեկան 15% աճ գրանցելուց հետո, առաջին եռամսյակում ՀՆԱ-ի նվազում է ունեցել է 6,8 տոկոսով: Իսկ աշխարհի երկրորդ խոշորագույն տնտեսությունը՝ Եվրամիությունը սպասում է ավելի մեծ նյութական անկման:

Աղքատ երկրների համար առավել բարդ է: Հարուստները հանում են երկրներից իրենց կապիտալը՝ զրկելով նրանց զարգացման համար միջոցներից, իսկ հինական արտադրանքը `հումքն ու տարատեսակ բաղադրիչները ավելի են էժանանում՝ զարգացած շուկաներում պահանջարկի անկման ֆոնին: Միայն նավթի շուկայի մեկ փլուզումը ծնկի բերեց մի շարք երկրների, որոնք հումք էին արտադրում:

Չինաստանի տնտեսական ակտիվության առաջին եռամսյակի  արդյունքները պատկերացում են տալիս ԱՄՆ-ին այն մասին, թե ինչ կարելի է սպասել իրենց երկրի համար. համաճարակը նրանց հանդիպեց Չինաստանում բռնկումից մի քանի շաբաթ անց: Այժմ Միացյալ Նահանգները վարակվածության եւ մահվան դեպքերի քանակով վստահորեն գրավում են առաջին տեղն աշխարհում:

Տնտեսագետները տարվա երկրորդ կեսին ակնկալում են հետընթաց, բայց նրանք վստահ են, որ այն լիովին չի ցույց տալու ամերիկյան տնտեսական անկումը: Բացի այդ, վերականգնումը ուղղակիորեն կախված է նրանից, թե որքան է տեւելու կարանտինը եւ որքան արագ է ԱՄՆ-ը վերադառնալու բնականոն կյանքին: Իսկ այստեղհնարավոր է առողջապահական եւ քաղաքական հայացքների բախում: Բանն այն է, որ կարանտինը մեղմելու  որոշումը քաղաքական գործիչները կայացնելու են ընտրական տարում, երբ վարակը մեծ հարված է հացրել Թրամփի նախընտրական արշավին եւ նա չի համբերում, թե երբ է կրկին տնտեսությունը վերադարձնելու նախկին տեսքին:

Նախորդ շաբաթ Թրամփն իր ելույթներից մեկում խոստացավ «աներեւակայելի տնտեսական վերականգնում՝ մեծ անկումից հետո», բայց  խոստովանեց, որ այդ վերականգնումը հնարավոր կլինի սպասել ոչ շուտ, քան տարվա վերջին եռամսյակում: Այսինքն՝ ըստ ԱՄՆ-ի նախագահի, ընտրություններից անմիջապես հետո Միացյալ Նահանգների ՀՆԱ-ի առաջին դրական գնահատականը կհրապարակվի եկող տարվա հունվարի վերջին:

Հարկ է նշել, որ Թրամփի եւ տնտեսագետների բոլոր այս կանխատեսումները արված են կորոնավիրուսի արագ եւ սեղմ ժամկետներում հաղթահարման պարագայում եւ չեն ներառում վարակի հնարավոր երկրորդ ալիքի բռնկման վտանգը ներառող ժամկետները: Եթե դա տեղի ունենա, արտադրության ծավալների եւ միջոցների վերականգնման մասին խոսք անգամ լինել չի կարող:

Աշնանն ու ձմռանը համաճարակի կրկնակի բռնկման դեպքում տնտեսական անկման աստիճանը կարելի է գնահատել Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) վերջին կանխատեսման ուսումնասիրությամբ:

ԱՄՀ-ն ենթադրում է, որ համաշխարհային տնտեսությունը, որի ծավալները նախորդ տարի կազմել էին 87 տրիլիոն դոլար, կպակասի  առնվազն 9 տրիլիոն դոլարով, եթե անգամ վերադառնա աճի տեմպերին հաջորդ տարում: Իսկ բռնկման երկրորդ ալիքը մի քանի տասնյակ տրիլիոնով կավելացի վնասները:

Վիրուսի դեմ պայքարելու և կարանտինի պայմաններում տուժած բիզնեսին ու բնակչությանն աջակցելու համար ԱՄՆ-ն արդեն հատկացրել է մոտ 3 տրիլիոն դոլար: Այս ամենը ֆինանսավորելու համար աշխարհի ամենամեծ պարտապանը ստիպված կլինի ավելացնել բյուջեի դեֆիցիտը եւ ակտիվ փոխառություններ վերցնել: