Արտակարգ դրության հետ ավարտվեց քաղաքական զինադադարը. Վրաստանի ընդդիմությունը գրոհում է

Վրաստանում մայիսի 22-ին ավարտված արտակարգ դրությանն ընդառաջ ավարտին էր մոտենում նաեւ սահմանափակումներով պայմանավորված դադարը ներքաղաքական դաշտում: Քաղաքական նոր սկանդալը զարգանում էր իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցության եւ միացյալ ընդդիմության՝ փոխադարձ մեղադրանքների եւ արտաքին ուժերի հայտարարությունների ֆոնին:

Պայմանականորեն սա կարելի է համարել Վրաստանի ներքաղաքական հակամարտության երրորդ փուլ: Առաջինը տեղի էր ունեցել նախորդ տարվա հունիսին, երբ Թբիլիսիում անցնում էր Ուղղափառության միջխորհրդարանական վեհաժողովի 26-րդ նստաշրջանը: Այն ժամանակ ռուսաստանցի պատգամավոր Սերգեյ Գավրիլովի՝ խորհրդարանի խոսնակի աթոռը զբաղեցնելուց եւ ռուսերեն ելույթ ունենալուց հետո ընդդիմությունը վիճաբանություն սկսեց խորհրդարանի դահլիճում, ապա քաղաքացիներին հրավիրեց «արժանապատվության ցույցի»: Միասնական ընդդիմությունն արդեն իսկ հայտարարել է, որ հունիսի 20-ին՝ «Գավրիլովի գիշերվա» տարելիցին պատրաստվում է նորից բողոքի ցույց անցկացնել:

Նախորդ տարվա ամառային ցույցերի ընթացքում ցուցարարները պահանջում էին մի շարք պաշտոնյաների, այդ թվում ուժային կառույցների ղեկավարների հրաժարականներ: Շուրջ երկու ամիս տեւած բողոքի ցույցերի արդյունքում Բիձինա Իվանիշվիլին խոստացավ փոփոխություններ մտցնել Սահմանադրության մեջ եւ հրաժարվել խառը ընտրական համակարգից՝ 2020թ. անցում կատարելով ամբողջովին համամասնական համակարգի:

Նոյեմբերին ընտրական համակարգի փոփոխությունները տապալվեցին «Վրացական երազանքի» մեծամասնական ընտրակարգով ընտրված պատգամավորների բոյկոտի պատճառով, եւ բողոքի ակցիաները վերսկսեցին: Դա երկրորդ փուլն էր, որն ավարտվեց Վրաստանի իշխանությունների ու ընդդիմության միջեւ դեկտեմբերին սկսված բանակցություններով: Բանակցությունները, որոնք ընթանում էին արտասսահմանցի դիվանագետների ակտիվ միջնորդությամբ, ավարտվեցին 2020թ. մարտի 8-ին, երբ «Վրացական երազանքը» եւ ընդդիմադիր կուսակցությունների ներկայացուցիչները համաձայնության եկան 2020թ. խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման համար ընտրական համակարգում փոփոխություններ կատարելու պայմանների շուրջ:

Ըստ կողմերի ստորագրած հուշագրի՝ ընտրությունները պետք է անցկացվեն 120/30 մոդելով (120 համամասնական, 30 մեծամասնական) ներկայիս 77/73-ի փոխարեն, պետք է սահմանվի 1 տոկոս անցողիկ եւ մեծամասնություն կազմելու համար անհրաժեշտ 40 տոկոսի շեմ: Հուշագրում նշվում էր նաեւ, որ կողմերից ոչ մեկը չպետք է քաղաքական նպատակներով օգտագործի արդարադատության համակարգը:

Մայիսի 11-ին ընդդիմությունն ու իշխանությունները սկսեցին համաձայնագրի կետերի խեղաթյուրման փոխադարձ մեղադրանքներ հնչեցնել: Ընդդիմությունը հայտարարում էր, որ իշխանությունները չեն կատարում ստանձնած պարտավորությունները եւ քաղբանտարկյալներին ազատ չեն արձակում, իսկ իշխող կուսակցությունից պատասխանում էին, որ հուշագրում կալանավորների ազատման կետ չի եղել, եւ «Վրացական երազանքը» չի խոստացել ազատ արձակել ընդդիմության  Գիգի Ուգուլավային, Իրակլի Օկրուաշվիլիին եւ Գեորգի Ռուրուային:

Ճգնաժամի ներկայիս փուլի զարգացման վրա զգալի ազդեցություն ունեցավ Արեւմուտքը: Վրաստանում ԱՄՆ դեսպանատունն ու Եվրամիության ներկայացուցչությունը հայտարարություն տարածեցին, որում ասվում էր, որ «հուշագիրը բաղկացած է երկու մասից, որոնցից մեկը նվիրված է ընտրական համակարգին, իսկ մյուսը՝ դատական համակարգում քաղաքական միջամտության խնդրի լուծմանը»: Այս հայտարարությունը, իհարկե, քողարկված աջակցություն էր ընդդիմությանը, սակայն այս փուլում որոշիչ ազդեցություն ունեցավ սենատորներ Թեդ Քրուզի եւ Ջոն Քորնինի ու կոնգրեսականներ Ջուդի Արինգթոնի եւ Մարկվեյն Մալինի հեղինակած նամակը, որը նրանք մայիսի 15-ին հղել էին պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյին եւ գանձապետարանի ղեկավար Սթիվեն Մնուչինին՝ կոչ անելով վերջիններիս «պաշտպանել Վրաստանում ամերիկյան բիզնեսի շահերը եւ գնահատել Բիձինա Իվանիշվիլիի կապերը Ռուսաստանի եւ Իրանի հետ»:

Նույն երեկոյան Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին ներում շնորհեց ընդդիմադիր կուսակցությունների առաջնորդներից Գիգի Ուգուլավային եւ Իրակլի Օկրուաշվիլիին՝ հատուկ ընդգծելով, որ ներում չի շնորհել քաբանտարկյալներին, քանի որ այդպիսիք Վրաստանում չկան: «Վրացական երազանքը» հայտնել է, որ թեեւ հավատում է, որ Զուրաբիշվիլին որոշումը կայացրել է բարի նպատակներով, սակայն չի կիսում այն կարծիքը, թե նրանց բանտում գտնվելը կարող էր երկրի համար որեւէ խնդիր ստեղծել:

Ստեղծված իրավիճակը եւս մեկ անգամ փաստում է, որ Վրաստանի ներքաղաքական կյանքը, եթե ոչ որոշիչ, ապա առնվազն զգալի կախում ունի արտաքին քաղաքականությունից, կամ, ավելի ստույգ, արտաքին խաղացողների բիզնես հետաքրքրություններից: Պոմպեոյին եւ Մնուչինին ուղղված նամակում սենատորներն ու կոնգրեսականներն առանձին անդրադարձ էին կատարել ամերիկյան Frontera նավթային ընկերությանը, որի հետ Վրաստանի կառավարությունը ապրիլի 30-ին սկսվել է պայմանագիրը խզելու գործընթացը, եւ Անակլիայի նավահանգստի կառուցման աշխատանքներից Conti International ընկերության դուրս գալուն: Հեղինակների խոսքով՝ ԱՄՆ-ի եւ Վրաստանի միջեւ հուսալի գործընկերությունը կարեւոր նշանակություն ունի ԱՄՆ-ի շահերի համար, ինչն իր հերթին պահանջում է, որ «Վրաստանը վերադառնա պատշաճ կառավարման»:

«Պատշաճ կառավարման» սեփական պատկերացումները հարմարեցնելով ամերիկյան գործընկերների բիզնես շահերին՝ վրացական միացյալ ընդդիմությունը եւ դրա կորիզը հանդիսացող «Միացյալ ժողովրդական շարժումն» ու «Եվրոպական Վրաստանը» գործնականում շարունակում են նախորդ տարվա աշնանից սկսած «քարոզարշավը»: Վերոնշյալ երկու կուսակցություններին գործնականում չի էլ հետաքրքրում մարտի 8-ի պայմանավորվածությունների կատարումը: Նրանք ցանկացած առիթ օգտագործելու են իշխող «Վրացական երազանքի» վրա ներքին եւ արտաքին ճնշումն ուժեղացնելու համար: