Ազգերը, ինչպես մարդիկ, հակված են փախչելու իրականությունից, եթե այն տխուր է. հոգեբանը՝ կանոններին չհետևելու մասին

09/06/2020 schedule17:02

Կովիդ 19-ի հիվանդացության ցուցանիշներով Հայաստանը հաճախ համեմատվում է Իտալիայի հետ, որտեղ հիվանդացության ու մահացության պատկերն ինչ-որ պահի իր վրա էր սևեռել աշխարհի ուշադրությունը: Գիտնականները նկատում էին, որ պատճառը իտալացիների ջերմ, հախուռն խառնվածքն էր: Ինչո՞ւ են հայաստանցիները խախտում համավարակի կանխարգելման կանոնները, արդյո՞ք այս պարագային ևս գործ ունենք ազգային հոգեկերտվածքի առանձնահատկությունների հետ:  Կորանավիրուսի հանդեպ հայերի հոգեբանական ռեակցիաների մասին  զրուցել ենք գործնական հոգեբան, ԵՊՀ հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ, հ.գ.թ. Մարինա Սահակյանի հետ:

- Ինչ-որ բացատրություն կա՞, թե ինչու է մեր ազգաբնակչությունն  այսքան անկարգապահ:

- Անշուշտ: Առաջին հերթին դա հարյուրամյակներով պետականություն չունենալու հետևանք է: Հայերը հետ են վարժվել պետական ինստիտուտներին, պետական կառավարմանը: Դրանց նկատմամբ հարգանք ավելացնելու առումով, ցավոք, արդյունավետ չէին նաև նախկին տասնամյակները: Շատ պետական հիմնարկներ այդ տարիներին վարկաբեկվեցին՝ իրենց վատ կատարած աշխատանքների պատճառով:

- Բայց արտերկրում, օրինակ՝ ԱՄՆ-ում, մեր հայրենակիցները «փոլիս, փոլիս» ասելով են ապրում, լավ ենթարկվում են այնտեղի օրենքներին:

- Այնտեղ չենք կարող մտերմաբար հարցեր լուծել, այո, դրսերում զգաստ ենք: Որովհետև մեր «փոլիսը» (ոստիկանությունը) որտեղ որ պետք է խիստ լինի, ընդհակառակը՝ լոյալ է:

- Ո՞րն է պատճառը, որ նախկինում Նիկոլ Փաշինյանի խոսքով աներեւակայելի քայլերի դիմած մեր բնակչությունն այժմ դժվարանում է համակերպվել դիմակ կրելու եւ սոցիալական հեռավորություն պահպանելու հորդորների հետ՝ չնայած դրա մասին բարձրաձայնվում է անընդհատ, ամեն քայլափոխի:

- ՀՀ վարչապետը հրաշալի դերակատարում է ստանձնել: Նա իրեն դրսևորում է շատ հոգատար՝ իրազեկում է, բացատրում է, ի վերջո՝ զրուցում է մարդկանց հետ: Բայց Փաշինյանը մենակ է այդ բեռը տանում, այնինչ պետք էր գրագետ մարդկանց՝ մտավորականներից, բժիշկներից, գիտնականներից բաղկացած հարթակ ձևավորել, որտեղ նրանք կկազմեին կոնցեպտ, ինչով էլ կարելի էր առաջնորդվել դժվարին այս պայքարում:

Համավարակը հաղթահարելու վրա խիստ բացասական է անդրադառնում նաև հակաքարոզչությունը: Հասարակության մի շերտ կա, որը հակված է հավատալու նույնիսկ ոչ գրագետ մեկնաբանությունների, և կարծում եմ՝ միտումնավոր այդպիսի տեղեկություններ տարածողները հենց նրանց վրա են հաշվարկել:

Իսկ գլխավոր պատճառը, անշուշտ, հոգեբանական է: Խնդիրն այն է, որ երկու տարի առաջ դրական ինֆորմացիա էր այդ ամենի հիմքում: Այսինքն՝ նախկին իշխանություններից հոգնած մարդիկ փոփոխությունների հնարավորություն տեսան, հույս արթնացավ, և դա նրանց մոտիվացրեց արտակարգ քայլերի: Կորոնավիրուսի մասին ինֆորմացիան, դրա փաստը բացասական է, ուստի գեներացնում է ռեակցիա, որը հոգեբանության մեջ կոչում ենք «մերժում» կամ «փախուստ իրականությունից»: Ազգերը, ինչպես մարդիկ,  չեն ուզում հավատալ իրականությանը, եթե այն տխուր է: Այդ է պատճառը, որ Հայաստանում հաճախ լսում ենք՝ այդպիսի բան չկա, սուտ է, կամ, առնվազն՝ դա մեզ հետ չի պատահի: Ցեղասպանություն ապրած ազգի գենետիկ հիշողությունը նույնպես նպաստում է այդ փախուստին. այնքան ցավ ենք ապրել, որ էլ չենք ուզում լսել հիվանդությունների, մահերի մասին:

- Լավ, ո՞րն է ելքը:

- Ելքը իրազեկումն է, կրթումը: Օրինակ՝ կարելի է ավելի շատ խոսեցնել բժիշկների, վարակակիրների, առողջացածների. պետք է վիզուալացնել տեղի ունեցողը՝ բայց որևէ պարագայում պետք չէ վախեցնել մարդկանց, սարսափազդու հայտարարություններ անել: Իրականությունը չընդունող անձի համար կարևոր է ստանալ փաստեր, բայց այդ փաստերը պետք է մատնանշեն ելք՝ դրական ելք: Մյուս կողմից, ճիշտ է տուգանքների նշանակման պրակտիկան. մարդիկ զգայուն են ֆինանսական կորուստների հանդեպ, ուստի թեկուզև նյութական շարժառիթներով՝ կկրեն դիմակներ և այլ զրկանքներ:

Եվ այնուամենայնիվ, կարևորը մասնագետներին խոսեցնելն է: Տեղեկատվական այս սարսափելի մարտահրավերների պարագայում, երբ անգամ միտումնավոր հակաքարոզչություն է տարվում, բացատրական աշխատանքները, ամենատարբեր մասնագիտական խորհուրդները միակ գրագետ և արդյունավետ միջոցն են հանրային՝ նույնիսկ գենետիկ հոգեախտաբանական վիճակները հաղթահարելու համար:

Բայց անհրաժեշտ է մասնագետների ճիշտ ընտրություն կատարել, թող որ շատ հայտնի չլինեն, թող շատ լեզուներ չիմանան, սակայն լինեն հմուտ և ազնիվ: Սա է հաջողության հասնելու նախապայմանը:

Զրույցը վարեց Նանե Մակուչյանը

Տպել
3288 դիտում

10 մլն դրամ, 20 հազար դոլար, «Lexus» ավտոմեքենա. ԱԱԾ նորանշանակ փոխտնօրենի ունեցվածքը

Հայ-ադրբեջանական շփման գծում միջադեպեր չեն արձանագրվել

ՍԴ նախագահը ու Ֆրանսիայի դեսպան Ժոնաթան Լաքոտը կարևորել են եկկողմ բարեկամական կապերի հետագա զարգացումը և ամրապնդումը

ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ. Լարսը բաց է

ԱԻՆ-ում անցկացվել է շարային ստուգատես (տեսանյութ)

Արաբական Միացյալ Էմիրությունները մարդասիրական օգնություն է տրամադրել Արագածոտնի մարզի կարիքավոր ընտանիքներին

ԱՀ Ազգային ժողովն արտահերթ նիստ է գումարել

Ադրբեջանը կմասնակցի՞ ԵԱՏՄ նիստին. փոխվարչապետը չի հերքում, որ Երեւանի նախապայմանը գերիների հարցն է

Մեկնարկում են ձյուդոյի և ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունները. հայ մարզիկների հնարավորություններն ու ակնկալիքները

Ծանրամարտի աշխարհի չեմպիոն Սիմոն Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել

ՊԲ-ն հրապարակել է հայրենիքի պաշտպանության համար մղված մարտերում նահատակված եւս 193 զինծառայողի անուն

Երդվել են կին զինծառայողները

Քննարկվել է Կապսի ջրամբարի կառուցման ծրագրի ընթացքը

ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետն ընդունել է ՌԴ դեսպանին. քննարկվել են հայ-ռուսական երկկողմ համագործակցությանն առնչվող հարցեր

Օնիկ Գասպարյանի հայտարարությունն ուշացած է. ստեղծե՞լ, թե չստեղծել պատերազմն ուսումնասիրող հանձնաժողով

«Կենդանիների պատվաստող» ծրագրի 6 մասնակից ստացել է գյուղկենդանիներ պատվաստողի հավաստագիր

Արմեն Սարգսյանն այցելել է Վիրահայոց թեմի առաջնորդանիստ Սուրբ Գևորգ եկեղեցի

ՀՀ ոստիկանություն է այցելել Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը (տեսանյութ)

«Սպուտնիկ V» պատվաստանյութով պատվաստումները Հայաստանում կսկսվեն ապրիլի 19-ից

Գերեզմանատեղերի տրամադրմանն առնչվող կոռուպցիոն ռիսկերը կկրճատվեն

«Բարդ անցյալներ, բազում ապագաներ». հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային օրը կանցկացվեն մի շարք միջոցառումներ

Վարդենիս քաղաքում հրդեհ է բռնկվել ավտոմեքենայում

Ադրբեջանցիները սպանել են գերեվարված հայ զինվորին. դին ճանաչվել է ԴՆԹ եռակի հետազոտության արդյունքում

ՊՆ վարչական համալիրում քննարկվել են հետպատերազմյան շրջանում զինված ուժերի առջև ծառացած հիմնական խնդիրները

Երկու օր փակ կլինեն Խանջյան փողոցի և Տիգրան Մեծի պողոտայի տրանսպորտային թունելի երթևեկելի ուղղությունները

Ռուստամ Բադասյանն ընդունել է Արցախի պետական մարմինների երկու տասնյակ աշխատակիցների

ՍԴ-ն որոշել է Գեւորգ Կոստանյանի դիմումի հիման վրա գործի վարույթը կարճել

Արցախցի դիմորդներին օժանդակելու և տարեցներին անվճար դեղերով ապահովելու խնդիրը դեռ լուծված չէ

Համոզված եմ՝ ոստիկանությունը կկարողանա ապահովել քաղաքացիների ազատ ընտրելու իրավունքը. վարչապետ (տեսանյութ, լուսանկարներ)

ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի և Ucom ընկերության համագործակցությունը

Օրը կարևոր է ոչ միայն տոնական տրամադրության, այլև խնդիրների քննարկման տեսանկյունից․ Արա Խզմալյան

Կինեմատոգրաֆիան մեր կյանքի ոչ միայն արտապատկերումն է, այլև իմաստավորումը․ ԿԳՄՍ նախարարի շնորհավորական ուղերձը

Հղիության 7-րդ ամսում մահացած կինը մի քանի օր առաջ ընկած է եղել. տեսողական խնդիրներ է ունեցել

«Դու անցար կարմիր գիծը». Մարուքյանի առաջարկը նախկիններին՝ Քոչարյանից սկսած, եւ Սուրեն Պապիկյանի «կոշտ» պատասխանը

ԵՊՀ ուսանողներն այսուհետև գործնական գիտելիքներ կստանան Առաջին ալիքում

Շաբաթօրյակով պայմանավորված՝ ապրիլի 17-ին փակ կլինեն Հրազդանի կիրճ տանող բոլոր ճանապարհները

Վարչապետի որոշմամբ՝ Նարեկ Տերյանը նշանակվել է էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ

Սպիտակ արագիլները հիմնականում խոցելի են մարդու գործունեության հետևանքով․ որո՞նք են նրանց սպառնացող վտանգները

Ես չեմ ուզում՝ կինս մահացած կամ խեղված երեխա լույս աշխարհ բերի. Լոռիում տապալեցին հանքի շահագործման թեմայով լսումները

Քաղաքապետարանի նախատեսած նոր աղբավայրի արժեքը 26 մլն եվրո է. այն կառուցվելու է Նուբարաշենի աղբավայրի հարակից հատվածում