Տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները տարածվում են շահութահարկի, ԱԱՀ-ի եւ ռոյալթիի նկատմամբ․ Ավետիսյան

2020 թ. հունվարի 1-ից Հայաստանի հարկային համակարգում կիրառվում են տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները: Այս գործիքը հարկային վարչարարության համար է եւ լայն տարածում ունի աշխարհում: Սրանով ՊԵԿ-ը կկարողանա իրար փոխկապակցված տնտեսվարող սուբյեկտների միջեւ կնքված գործարքների գինը որոշել։ 

Թե ինչ է կարգավորումն իրենից ենթադրում եւ ինչպես է այն գործում՝ ՀԺ-ի հետ զրույցում մանրամասնել է ՀՀ ՊԵԿ տրանսֆերային գնագոյացման եւ հարկային համագործակցության բաժնի պետ Նաիրուհի Ավետիսյանը։

- Տիկի՛ն Ավետիսյան, ի՞նչ է տրանսֆերային գնագոյացումը, ո՞րն է այդ կարգավորումը ներդնելու նպատակը։

- Տրանսֆերային գնագոյացումը հարկային վարչարարության գործիք է։ Այսինքն՝ այն ավելի շատ հարկային վարչարարություն է եւ ոչ թե հարկային քաղաքականություն։ Գլոբալիզացիայի արդյունքում ստեղծվեցին բազմազգ կազմակերպություններ եւ նրանց գործունեության արդյունքում տնտեսական գործունեությունը սահմաններ չի ճանաչում։ Զարգացած երկրները հասկացան, որ իրենց շահույթը գնում է դուրս՝ դեպի այնպիսի երկրներ, որտեղ ռեսուրսներն ավելի էժան են, կան ֆինանսական օֆշորներ։ Օրինակ՝ «Ֆեյսբուք»-ի, «Ամազոն»-ի ֆինանսական կենտրոնները Իռլանդիայում են, ինչո՞ւ, որովհետեւ Իռլանդիայում հարկային դաշտը ֆինանսական ակտիվների հետ կապված ավելի բարենպաստ է։ Արտադրությունները գնում են Չինաստան, Եթովպիա, Քենիա, քանի որ այնտեղ թույլ հարկային վարչարարություն կա։ Որտեղ ցածր է շահութահարկը, գնում են այնտեղ։

Զարգացած երկրները որպեսզի դրա դեմն առնեն՝ մշակեցին գործիք, որի հիմնական նպատակն է պարզել՝ արդյո՞ք փոխկապացված անձինք այս գործարքը կանեին նույն պայմաններով, եթե չլինեին փոխկապակցված։

Տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումների հիմքում ընկած է «պարզած ձեռքի» հեռավորության սկզբունքը: Այսինքն, փոխկապակցված կողմերի միջեւ կատարված գործարքների պայմանները պետք է համապատասխան լինեն փոխկապակցված չհամարվող կողմերի միջեւ կատարվող գործարքների պայմաններին:

- Ինչքանո՞վ է բիզնեսը տեղեկացված տրանսֆերային գնագոյացումից։

- 2016-ին, երբ Հարկային օրենսգիրքն ընդունվեց եւ 2018-ից արդեն պետք է ուժի մեջ մտներ՝ այդ խնդիրը կար, թե ինչպես է ներդրվելու, ինչպես է կիրառվելու, քանի որ այն բարդ կատեգորիա է վարչարարության մեջ։ Ընդ որում, սա թե՛ հարկ վճարողի, թե՛ հարկային մարմնի համար ժամանակատար է։ Դրա համար 2 տարի հետաձգվեց։ Վերջին 2 տարվա մեջ լայնամասշտաբ իրազեկման աշխատանքներ են իրականացվել, թե՛ ոլորտային, թե՛ անհատական քննարկումներ են եղել հարկ վճարողների հետ։ Կառավարության ցանկացած որոշում մենք անպայման քննարկել ենք հարկ վճարողների հետ եւ փորձել ենք նրանց արձագանքը ստանալ։

Ինձ համար տրանսֆերային գնագոյացումը հարկային կարգապահության բարձր մակարդակ է։ Կարծում եմ, բոլոր հարկ վճարողները՝ հիմնականում խոշոր կազմակերպությունները, որոնք միջսահմանային գործարքներ շատ են անում, պատրաստ են սրան։

- Խոսքը ո՞ր տեսակի հարկ վճարողների մասին է,։

- Տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները տարածվում են շահութահարկի, ավելացված արժեքի հարկի եւ մետաղական օգտակար հանածոների օգտագործման համար սահմանված բնօգտագործման վճարի՝ ռոյալթիի նկատմամբ։

Եկեք ֆիքսենք, որ սա վերաբերում է բացառապես փոխկապակցված կազմակերպություններին։ Փոխկապակցվածության չափանիշներն էլ Հարկային օրենսգրքով հստակ ամրագրված է։ Փոխկապակցված են այն հարկ վճարողները, որոնցից մեկը ուղղակի կամ անուղղակի կերպով մասնակցում է մյուս հարկ վճարողի կառավարմանը, վերահսկմանը, կամ որոշակի ազդեցություն ունի գործարար որոշումների վրա:

Երբ փոխկապակցված կողմերի միջեւ գործարքները կգերազանցեն տարվա կտրվածքով 200 մլն դրամը՝ նրանց նկատմամբ կկիրառվի տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները։

Դրանից հետո հարկատուն մինչեւ հարկային տարվան հաջորդող տարվա ապրիլի 20-ը ՊԵԿ նախագահի հրամանով հաստատված «Վերահսկվող գործարքների մասին ծանուցման ձեւ»-ով հարկային մարմին է ներկայացնում գործարքների մանրամասները։

- Մի քանի ամիս է՝ համակարգը ներդրվել է Հայաստանում. ինչպիսի՞ն է ընթացքը։

- Հունվարի 1-ին ներդրվել է, բայց առաջին ծանուցման ձեւը մենք ստանալու ենք 2021 թ. մինչեւ ապրիլի 20-ը ներառյալ։ Այսինքն՝ միգուցե անգամ մյուս տարի վաղ լինի կոնկրետ գնահատական տալ։ Բայց կարող եմ ասել, որ շատ են հարցադրումները, հանդիպումների առաջարկները, երբ մեր ուսումնական կենտրոնում դասընթացներ են լինում՝ հարկ վճարողներն ակտիվ մասնակցում են։ Բոլոր երկրները, որոնք հաջողության են հասել՝ ճիշտ համագործակցության շնորհիվ է եղել եւ հույս ունեմ, որ մեզ մոտ էլ այդպես կստացվի։

- Ի՞նչ մեխանիզմներ կան, որպեսզի բացահայտվեն հնարավոր խախտումները։

- Առաջին տարում երեւի մի քիչ սահմանափակ կլինի մեր գործիքակազմը։ Երբ հարկ վճարողները կներկայացնեն իրենց ծանուցման ձեւը, դրանից հետո վեր կհանվեն ռիսկերը։ Մենք սկզբից հիմնվելու ենք հարկ վճարողի ներկայացրած տեղեկատվությանը, որովհետեւ սա ինքնահայտարարագրում է ենթադրում։ Վերջին հաշվով մենք լավ գործիք ունենք՝ տեղեկությունների փոխանակում այլ երկրների հետ, որը շատ ինտենսիվ ձեւով կարող է իրականացվել՝ հատկապես տրանսֆերային գնագոյացման շրջանակներում։

- Ո՞ր երկրների փորձն է ուսումնասիրվել համակարգը ներդնելիս եւ որքանո՞վ է այդ երկրների հարկային համակարգը համադրելի մեր հարկային համակարգի հետ։

- Գոյություն ունի Տնտեսական համագործակցության եւ զարգացման կազմակերպություն, որի անդամները, որպես կանոն, աշխարհի ամենազարգացած երկրներն են։ Նրանք ունիվերսալ միջազգային ստանդարտ ունեն, որը ֆիքսում է տրանսֆերային գնագոյացման մոտեցումները եւ տալիս է դրանից բխող կարգավորումները։ Սկզբնական շրջանում բոլոր երկրները փորձել են ուղղակի ստանդարտը ներդնել։ Դու չես կարող այդ պահին ինչ-որ առանձնահատկություն գնահատել՝ քո երկրի առանձնահատկություններից ելնելով՝ մինչեւ համակարգը գոնե 2 տարի չաշխատի։ Օրինակ՝ հնարավոր է Վրաստանի, Ղազախստանի կամ Ռուսաստանի փորձը համահունչ չէ մեր երկրի հետ։ Դրա համար ուրախությամբ պետք է նշեմ, որ մեզ մոտ միջազգային ստանդարտն է եւ ոչ մի երկրի փորձից վերցված չէ։ Այսպես ասած ակադեմիական մոտեցումներ են տրանսֆերային գնագոյացման վերաբերյալ։

- Հանրության մեջ կարծիք կա, թե Հարկային օրենսգրքում կատարվող փոփոխությունները հարկային բեռի ավելացում են ենթադրում։ Սա այդպիսին կարելի՞ է համարել։ 

- Սա որպես այդպիսին հարկային բեռ չէ։ Տրանսֆերային գնագոյացումը բարձր մակարդակի կարգապահության հաստատում է։ Սա պատժիչ մեխանիզմ չէ։ Սա հարկ վճարողի համար լրացուցիչ ծախս կարող է լինել համապատասխան փաստաթղթերը վարելու եւ պահպանելու առումով։ 

Մեր կարեւորագույն առաջադրանքն այն է, որ մեր մատուցած ծառայությունները հարկ վճարողներին՝ լինի բարձր մակարդակի, եւ այս փոփոխությունները միտված են դրան, որպեսզի մեր տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները հնարավորինս ստանդարտ լինեն, մոտ լինեն միջազգային լավագույն չափանիշներին։ 

Տպել
6559 դիտում

Անհայտ անձինք ՄԻՊ-ի անունից մոտենում են մարդկանց՝ հարցերով, թե քաղաքական որ ուժին կամ անձին են ձայն տալու

Նուբարաշենի աղբավայրում շարունակվում են հրդեհաշիջման աշխատանքները (տեսանյութ)

Հրդեհ է բռնկվել Զաքյան փողոցում

Կոտայքի և Արագածոտնի մարզերում մեկնարկել է անտառային վնասատուների և հիվանդությունների դեմ ավիացիոն-քիմիական պայքարը

Կապանի քաղաքապետարանի մշակույթի կենտրոնի տնօրենը viber-ում աշխատակիցներին հրահանգել է մասնակցել Քոչարյանի քարոզարշավին

«Ոչ մի բախում». ըստ քաղաքագետի, «եթե ոմանք ընտրություններից հետո իրենց տեղը հանգիստ չնստեն, ուրիշ տեղ կնստեցնեն»

Ուզում ենք տեսնել առաջընթաց գրանցող Հայաստան․ Անահիտ Ավանեսյանը հանդիպել է Լին Թրեյսիի հետ

Ինչո՞վ ենք մենք երախտապարտ ցեղասպան Ռուսաստանին, քա՞ղցր է սպանողի ձեռքը. Վարուժան Ավետիսյան

Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության՝ ԿԸՀ-ին հասցեագրված գրության վերաբերյալ Հանաձնաժողովը դիրքորոշում է հրապարակել

Հեղափոխությունից հետո ես բերել եմ 20 մլրդ դոլար վարկ 1 տոկոսով, որը չեն ընդունել. Ծառուկյան

Քավոր-սանիկ լինելու փաստը շատ է շահարկվում, բայց մոռանում են՝ որպես թիմ ինչ հալածանքներ ենք կրել. Տավուշի մարզպետ

Բաքուն ինքնահաստատվում է ֆուտբոլի հաշվին. անպատժելիության հետևանքները

Մարտունու շրջանում չոր խոտատարածկ է այրվել․ կրակը տարածվել և մասնակի այրել է նաեւ բնակիչներից մեկի գարու արտը

Աստված ինձ երեք անգամ է կյանք տվել.19-ամյա Էրիկ Խաչատրյանն 8 ամսվա գերությունից հետո Հայաստան վերադարձածներից մեկն է

5 անշարժ գույք, «Niva-2121». ընտրակաշառքի գործով կալանավորված ԲՀԿ պատգամավորի թեկնածուի ունեցվածքը

Կառավարման համակարգը թևակոխել է թվայնացման նոր փուլ․ Տիգրան Ավինյան

ՀՀ ոստիկանության պետն իրավունք ունի պարգևատրելու բացառապես ոստիկանության ծառայողներին․ ոստիկանության պարզաբանումը

ԱԻ նախարարի մոտ քննարկվել են պետական ֆինանսավորմամբ հոգեբանական աջակցության ծրագրի առաջին փուլի արդյունքները

Արտակ Բեգլարյանը ԿԽՄԿ առաքելության ղեկավարի հետ քննարկել է Արցախում իրականացվող մարդասիրական ծրագրերը

Ընտրակաշառքի գործով կալանավորված Արմավիրի նախկին քաղաքապետը 55 հազար դոլար եւ 4 մլն դրամ ունի

Մարտունի ԲԿ-ից Ինֆեկցիոն հիվանդանոց տեղափոխվածների թիվը ավելացել է. նրանց վիճակը գնահատվում է թեթև և միջին ծանրության

Տեղի է ունեցել «Ա. Սպենդիարյան-150» հոբելյանական նամականիշի մարման հանդիսավոր արարողություն

Վազգենի արածն անելն այս փուլում եւ ընդհանրապես շատ դժվար գործ է. Արամ Սարգսյան

67-ամյա տղամարդը ձերբակալվել է 7-ամյա աղջնակի նկատմամբ սեքսուալ բնույթի բռնի գործողություններ կատարելու կասկածանքով․ ՔԿ

Հանքավանի հանգստյան գոտիներից մեկում՝ փոքր, կեղտոտ վանդակում, բանտարկված արջ է պահվում. ահազանգ (լուսանկար)

Առուշան Առուշանյանի վերաբերյալ գործի նախաքննությունն ավարտվել է (տեսանյութեր)

Ուսումնական հաստատություններում արգելվում է իրականացնել քաղաքական գործունեություն կամ քարոզչություն. ԿԳՄՍՆ

Վարդենիս-Մեծ Մասրիկ ավտոճանապարհին ավտոմեքենա է այրվել․ տուժածը տարբեր աստիճանի այրվածքներով հոսպիտալացվել է

Կրթական հաստատությունների ավարտական փաստաթղթերը շուտով այլեւս թղթային տարբերակով չեն լինի. Արտակ Պողոսյան

Երևանի կենդանաբանական այգում ծնվել է եվրոպական արու եղնիկ

Հունիսի 15-ին ՔՊ-ի քարոզարշավը կշարունակվի Սյունիքում․ Հանրապետության հրապարակից նախատեսվում է ավտոերթ

Քաղաքացիներն իրենց քվեարկությամբ կարող են ստիպել «Հոկտեմբերի 27-ի» գործի կազմակերպիչներին պատասխան տալ. Փաշինյան

ՏԻՄ ներկայացուցիչներն այցելել են դիրքեր (լուսանկարներ)

Երևանի տրանսպորտային բոլոր թունելների լուսավորությունն արդիականացվել է

Վաղը 3751 դիմորդ միասնական քննություն կհանձնի «Հայոց լեզու» առարկայից

Մայր Աթոռն արձագանքել է Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարություններին

Ինչու են ընտրությունները կենաց-մահու կռվի վերածվել. քաղաքագետը՝ 2-րդ փուլի հավանականության, հնարավոր բախումների մասին

ԵՄ-ն կոչ է արել Հայաստանին և Ադրբեջանին շարունակել բանակցությունները Մինսկի խմբի համանախագահների հովանու ներքո

12 մլն 500 հազար դրամ, 120 հազար դոլար. Արա Զոհրաբյանի ունեցվածքը

Սյունիքի բնակավայրերի միջև ճանապարհներին առկա են ադրբեջանցի զինծառայողներ՝ զենքի բացահայտ ցուցադրումով. ՄԻՊ