Ուկրաինայում նոր նախտընտրական եռուզեռ է մեկնարկում. կհաղթահարի՞ Զելենսկին քննությունը

Վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում Ուկրաինան մտնում է արդեն երրորդ նախընտրական արշավի փուլ: Հոկտեմբերի 25-ին այստեղ տեղի կունենան տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ, որոնք ոչ միայն կթարմացնեն քաղաքային եւ  շրջանային խորհուրդները, այլեւ կդառնան ներկայիս կառավարության եւ Նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիի  «Ժողովրդի ծառա» կուսակցության վստահության քննություն:

Ուկրաինացիները կընտրեն 22 շրջանային խորհուրդ 24-ից (բացառությամբ Դոնեցկի ու Լուգանսկի մարզերի), 119 շրջանային խորհուրդներ, ինչպես նաեւ գրեթե 1500 միավորված տարածքային վարչական միավորների խորհուրդներ:

Այս ընտրությունները առաջինը կլինեն Ուկրաինայում ապակենտրոնացման բարեփոխումների առաջին փուլից հետո: Այս բարեփոխման շրջանակներում Կիեւը հսկայական լիազորություններ եւ ռեսուրսներ փոխանցեց տեղական ինքնակառավարման մարմիններին:

Ըստ Ուկրաինայի կառավարության փոխանցած  տվյալների, 2014-2019 թվականներին տեղական բյուջեների ընդհանուր ծավալը քառապատկվել է: Նույն ժամանակահատվածի տարածաշրջանային զարգացման պետական ծրագրի ծախսերն ավելացել են քառասուն անգամ: 2018 թվականին տարածքային համայնքները ստացել են գրեթե 1,5 միլիոն հեկտար գյուղատնտեսական նշանակության հողերի սեփականություն, որոնք նախկինում պատկանում էին պետությանը: Հետեւաբար, այս ընտրություններից հետո քաղաքապետի կամ տեղական խորհրդականի աթոռի կշիռն ու կարեւորությունը շատ մեծ կլինի:

Այս ընտրությունները կարեւոր են ոչ միայն այն պատճառով, որ նորընտիր պատգամավորները զգալիորեն ավելի շատ գումարներ կտնօրինեն եւ ավելի մեծ լիազորություններ կունենան, քան իրենց նախորդները:

Ուկրաինայում այս քարոզարշավը հաճախ անվանում են «նախագահական ընտրությունների չորրորդ փուլ»: Առաջին երկուսը ՝ անցած գարնանը, դարձան երկրի ամենահայտնի հումորիստ Վլադիմիր Զելենսկիի հաղթանակը, որն արդյունքում հայտնվեց պետության ղեկավարի աթոռին: «Երրորդ փուլը» անցյալ ամառ կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ են, որոնցում, Զելենսկիի հաջողության ֆոնին, աննախադեպ կերպով հաղթեց նրա «Ժողովրդի ծառա» կուսակցությունը:

Տեղական ընտրությունները փորձություն կլինեն Զելենսկիի թիմի համար. Նրանք պետք է կարողանան ցույց տալ՝ արդյո՞ք ստացվել է պահպանել վստահության հսկայական չափը,  ստացան անցյալ տարի ուկրաինացիներից:

Դատելով վերջին կարծիքի հարցումների արդյունքներից ՝ «Ժողովրդի ծառա»-ն անհանգստանալու տեղ ունի: Կուսակցության վարկանիշը, որը նախորդ տարվա դեկտեմբերին Ուկրաինայի համար աննախադեպ էր՝ 47,8%, այժմ տատանվում է շուրջ 30% -ի սահմաններում:

Եվ սրա պատճառը ոչ միայն ընտրողների բնական հիասթափությունն է «նոր դեմքերից», որոնք անհապաղ չեն բերել ուկրաինացիներին բարեկեցության աճ, նաեւ ոչ միայն սկանդալկները, որոնց կենտրոնում են հայտնվել խորհրդարանում եւ դրանից դուրս գտնվող «ծառաները»: Հարցումները ցույց են տալիս, որ ուկրաինացիները կարծում են, թե «հին դեմքերը», ինչպիսիք են խոշոր քաղաքների քաղաքապետերը, ավելի արդյունավետ են պայքարում կորոնավիրուսի համաճարակի դեմ, քան «թարմ կադրերը»՝ ի դեմս կենտրոնական իշխանության:

Իշխող կուսակցությունը Կիեւը մտցրել է ոչ ստանդարտ կարանտին, որը մարդկանցից փող ու աշխատանք է խլել: Չերկասիի, Տերնոպոլի, Իվանո-Ֆրանկովսկիի քաղաքապետերը ակտիվորեն դիմադրում էին իրենց քաղաքները փակելու փորձերին, հրաժարվում էին դադարեցնել հասարակական տրանսպորտը եւ, ընդհանուր առմամբ, ասում էին, որ պաշտպանում են հասարակ մարդկանց շահերը:

Ուրեմն զարմանալի չէ, որ Ուկրաինայի խոշոր քաղաքների մեծ մասում ներկայիս գործող քաղաքապետերը հաղթելու ամենամեծ շանսերն ունեն: Իսկ Կիեւում, որտեղ անցյալ տարի առաջադրված թեկնածուն խորհրդարանական ընտրություններում ստացավ մեծամասնական ընտրատարածքների բոլոր 13 մանդատները, մոտ 10% վարկանիշ ունի:  Սա գրեթե 3 անգամ պակաս է, քան Վիտալի Կլիչկոյի կուսակցությանը:

Ընդհանրապես, այս ընտրությունների ֆենոմեններից մեկը կարող է լինել քաղաքապետների՝ շատ լավ արդյունքներ գրանցած անվանական նախագծերը իրենց հայրենի քաղաքներում: Բացի արդեն նշված Կլիչկոյի կուսակցությունից, խոսքը, նաեւ Խարկովի քաղաքապետ Գենադի Կեռնեսի, Օդեսայի քաղաքապետ Գենադի Տրուխանովի տարբեր կուսակցությունների մասին է: Այս կուսակցությունների գործունեությունը, որպես կանոն, սահմանափակվում է մեկ քաղաքում:

Ամենավատ սցենարը, որ կարելի է լսել Կիեւի քաղաքական վերին շրջանակներում այն է, որ վերջին պահին, ուժեղ պարտության սպառնալիքի ներքո, կառավարությունը պարզապես չեղյալ կհայտարարի ընտրությունները ՝ բացատրելով այս քայլը երկրում անբարենպաստ համաճարակային իրավիճակով: Նման սպառնալիքի մասին, օրինակ, անցյալ շաբաթ BBC- ին տված հարցազրույցում հայտարարել է գործարար եւ հեռուստահաղորդավար Անդրեյ Պալչեւսկին, որը, ըստ նախնական տեղեկությունների, Կիեւի քաղաքապետի երկրորդ ամենահավանական թեկնածուն է:

Իշխանությունները ասում են, որ իրենք դեռ չեն քննարկում այս հնարավորությունը: Սակայն օգոստոսին Ուկրաինայի գլխավոր համաճարակային բժիշկ Վիկտոր Լյաշկոն նշել է, որ եթե երկրի տարածքի կեսից ավելին հայտնվի «կարմիր» կարանտինի գոտում, «դա հիմք կհանդիսանա լրջորեն մտածել զանգվածային միջոցառումներ անցկացնելու նպատակահարմարության մասին՝ ներառյալ ընտրություններ»:

Ընտրությունները տեղի չեն ունենա ամբողջ Ուկրաինայի տարածքում: Քվեարկություն չի լինի ոչ ուկրաիանկան իշխանության տակ գտնվող Դոնբասում եւ հարակից շրջաններում, ինչպես նաեւ Դոնեցկի եւ Լուգանսկի մարզերում, ինչպես նաեւ վիճահարույց Ղրիմում:

Փոքր քաղաքների եւ գյուղական համայնքների ղեկավարներն ու համայնքապետերը կընտրվեն մեկ փուլով, այսինքն ՝ կհաղթի այն թեկնածուն, ով կստանա ավելի շատ ձայն, քան իր մրցակիցները: Ավելի քան 75 հազար ընտրող ունեցող քաղաքներում քաղաքապետի ընտրությունները կանցկացվեն երկու փուլով:

Գյուղերում և փոքր քաղաքներում տեղական պատգամավորներն ընտրվելու են մեծամասնական ընտրակարգով:  

Ընտրողները համայնքներում կկարողանան քվեարկել ոչ միայն կուսակցության, այլեւ դրա առանձին անդամի օգտին: