Ամերիկյան հեղինակավոր գիտական հանդեսն առաջին անգամ ԱՄՆ-ի նախագահի թեկնածուին գովաբանող հոդված է հրապարակել

Ամերիկյան Scientific American հեղինակավոր գիտական ամսագիրն իր գոյության 175 տարիների ընթացքում առաջին անգամ իր ընթերցողներին խորհուրդ է տվել, թե ում օգտին է պետք քվեարկել ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններում: Խմբագրակազմը հորդորել է ամերիկացիներին ձայն տալ Բայդենի օգտին, քանի որ, ըստ հրապարակման, ԱՄՆ-ի գործող նախագահ եւ առաջիկա ընտրություններում թեկնածու Թրամփի քաղաքականությունը կործանիչ է գիտության, առողջապահության եւ շրջակա միջացայրի համար:

Ինչպես հայտնում է գերմանական Die Welt պարբերականը, սա քչերին է դուր եկել, քանի որ Scientific American ամսագիրը մինչեւ այսօր ձեռնպահ է մնացել ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրությունների թեկնածուների օգտին հոդվածներ հրապարակելուց, մինչդեռ Թրամփի պաշտոնավարման օրոք ընթերցողների առաջ պարտավորվել է հայտնել դիրքորոշում՝ այդ ընտրությունների եւ թեկնածուներից յուրաքանչյուրի մասին:

Ինչպես հաղորդվում է հոդվածում, Scientific American-ը իր 175 տարվա պատմության մեջ առաջին անգամ նաեւ բավական հիասթափեցրել է իր ընթերցողներին, քանի որ թեկնածուի մասին կարծիք հայտնելը կամ նրանցից որեւէ մեկին գովաբանելը երբեւէ չի հայտնվել ամսագրի էջերում: Հրապարակման մեջ նշվում է, որխմբագրակազմի մոտ ոչ մի հարց չի առաջացրել թեկնածուի առաջնահերթության վերաբերյալ. Դեմոկրատական Ջո Բայդենն այնտեղ աջակցություն է վայելում, ինչպես հայտարարել է ամսագրի գլխավոր խմբագիր Լաուրա Հելմուտը: Դոնալդ Թրամփի կառավարությունն ավելի վատ է անդրադարձել հետազոտական միջավայրի վրա,  քան կանխատեսել էր ամսագրի խմբագրակազմը:

Բայդենի օգտին քվեարկելու խորհուրդը տեղադրվել է Scientific American-ում երեքշաբթի օրը, այն բանից հետո, երբ Թրամփը կասկածի տակ է դրել Կալիֆոռնիայի հրդեհների պատճառով կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ գիտական հետազոտությունների ու տվյալների ճշգրտությունը: Այնուամենայնիվ, Հելմուտը հայտարարել է, որ հոդվածի ու Թրամփի ելույթի համընկնումը  զուտ պատահական է, իրենք համապատասխան հոդվածը պատրաստվում էին վերջին երկու ամիսների ընթացքում, ոչ թե նոր միայն:

«Ապացույցների ամբողջությունն ու գիտությունը ցույց է տալիս, որ Դոնալդ Թրամփը մեծ վնաս է հասցրել Միացյալ Նահանգներին եւ նրա ժողովրդին, քանի որ նա մերժում է տվյալներն ու հետազոտությունները», - հոդվածում գրել է է Scientific American- ի խմբագիր Ջոշ Ֆիշմանը: Նա նաեւ կոշտ քննադատության է ենթարկել նախագահ Դոնալդ Թրամփի կառավարումը ճգնաժամի եւ կորոնավիրուսի համաճարակի պայմաններում: Բացի այդ, Թրամփի օրոք, ըստ խմբագրի, գիտությանն աջակցող միջոցները կրճատվել են, իսկ նախագահն ինքը խոչընդոտել է այնպիսի միջոցառումների ընդունմանը, որոնք պետք է կանխեն կլիմայի փոփոխությունները:

«Բայդենն էլ, ընդհակառակը, ինչպես հայնի է, մշտապես հիմնվում է գիտության տվյալների ու թվերի վրա»,-նշված է հոդվածում: Die Welt-ը գրում է, որ հենց այս հատվածն է քննարկումների ու քննադատությունների պատճառ դարձել: Գիտական ամսագրի գլխավոր խմբագիր Լորի Հելմուտի խոսքերով, իրենք այս հոդվածի հրապարակումից հետո մեծ քանակությամբ դիմումներ են ստացել՝ ամսագրի բաժանորդագրությունը դադարեցնելու համար:

Scientific American- ի ընթերցողներից ոմանք էլ սոցիալական ցանցերում գրել են, որ համաձայն են խմբագիրների հետ եւ պատրաստվում են քվեարկել նաեւ Բայդենի օգտին, բայց ամսագրի ղեկավարության որոշումն իրենց մոտ խառնաշփոթ զգացումներ է առաջացնում եւ կասկածներ հարուցում այն մասին, թե արդյո՞ք հոդվածը գիտական ազդեցության արժանի կիրառում է, կամ առհասարակ պե՞տք էր, արդյոք նման հոդվածի հրապարակումը:

Ամերիկացի հայտնի հոգեբան Ջեֆրի Միլլերն իր քննադատությունն է արտահայտել բաց ու հրապարակին կերպով: Նրա կարծիքով, գիտական հանդեսը «դավաճանում է 175 տարվա հավատարմություն անկողմնակալության սկզբունքին ՝ հանուն էժան, կարճատես, օպորտունիստական բարոյական արժեքների բացահայտման»: Twitter- ի իր միկրոբլոգում Միլլերը գրել է. «Ես այնքան մեծ եմ, որ կարող եմ հիշել այն ժամանակները, երբ ձեր ամսագիրն առանձնանում էր որոշակի անաչառությամբ»:

Այնուամենայնիվ, գլխավոր խմբագիր Հելմուտը առարկում է, որ իր ամսագիրը երբեք չի խուսափել քաղաքականության հետ առճակատումից: 1950-ականներին Ատոմային էներգիայի նախկին հանձնաժողովը այրել է  3000 ամերիկյան Scientific American հանդես, քանի որ խմբագրությունը դիրքորոշում է հայտնել ջրածնային ռումբի դեմ: 2016-ին էլ, հրատարակություններից մեկի գլխավոր հոդվածը կասկածի տակ էր առնում Թրամփի ՝ նախագահի պարտականությունները կատարելու համար պիտանի լինելը, չնայած այդ ժամանակ ամսագիրն ուղղակիորեն չէր աջակցում ընտրություններում նրա մրցակից Հիլարի Քլինթոնին, հիշում է Հելմուտը:

«Մենք եկանք այն եզրակացության, որ մեր առաքելության շրջանակներում մենք պարտավոր ենք նախազգուշացնել մարդկանց, որ Թրամփը կործանարար է հետազոտության, գիտության, առողջության եւ շրջակա միջավայրի համար: Ամսագիրը հույս ունի, որ այլեւս ստիպված չի լինի առաջարկություններ ներկայացնել նախագահի թեկնածուների ընտրության վերաբերյալ»,- ասել է Հելմուտը:

Երկուշաբթի օրը անտառային աղետալի հրդեհներից տուժած Կալիֆորնիա կատարած այցի ժամանակ Դոնալդ Թրամփը պատասխանել է շրջակա միջավայրը պաշտպանելու գործողությունների կոչերին ՝ ասելով, թե թող չշտապեն, երկիրը դեռ կհասցնի սառչել: Կալիֆորնիայի բնապահպանության ներկայացուցիչ ներկաներից նշել է, որ կցանկանար, որ գիտությունը համաձայն լիներ նախագահի խոսքերի հետ, ինչին Թրամփը պատասխանել է, թե գիտությունը դժվար թե իմանա իր ասածի իմաստը: