Երևան
17 °C
Սեպտեմբերին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի (ՏԱՑ) անկման տեմպերը դանդաղել են. նախորդ տարվա համեմատ այն նվազել է 7.5 տոկոսով: Չնայած սրան, որոշ ոլորտներում նախորդ ամիսների համեմատ անկում չի եղել։ Վիճակագրական կոմիտեի ներկայացրած տվյալների համաձայն՝ 2020-ի սեպտեմբերին նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ շինարարության ծավալը, ի տարբերություն նախորդ մի քանի ամիսների անկման՝ աճել է 0.6 %-ով: Արդյունաբերական արտադրանքի ծավալը եւս աճել է՝ 1.8 %-ով։ Աճ է արձանագրել միջին ամսական անվանական աշխատավարձը՝ 3.9 1.8 %-ով, սպառողական գնաճը կազմել է 1.4 %, իսկ արդյունաբերական արտադրանքի գնաճը՝ 3.9 %:
Արտաքին առեւտրաշրջանառության ծավալները 2020-ի սեպտեմբերին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել են 12.4 %-ով: Սա պայմանավորված է ներմուծման նվազմամբ, քանի որ արտահանումը աճել է 4.6 %-ով, իսկ ներմուծումը նվազել է 20.4 %-ով: Ծառայությունների ծավալը (առանց առեւտրի) նվազել է 18.3 %-ով, առեւտրի շրջանառությունը՝ 10.8 %-ով: Հրապարակված տվյալների համաձայն՝ էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը նվազել է 1.7 %-ով։ Ընդհանուր առմամբ հունվար-սեպտեմբերին 2019-ի հունվար-սեպտեմբերի համեմատ ՏԱՑ-ը նվազել է 6.6 %-ով։
Թեմայի վերաբերյալ ՀԺ-ն զրուցել է տնտեսագետ Հայկազ Ֆանյանի հետ։
- Պարո՛ն Ֆանյան, սեպտեմբերին Հայաստանի ՏԱՑ-ը նվազել է 7.5 տոկոսով, հաշվի առնելով ստեղծված իրավիճակը, ինչպե՞ս եք գնահատում այս ցուցանիշը։
- Հարկ է նշել, որ վերջին 2 ամսվա ընթացքում նկատվում էր տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի անկման տեմպի նվազում։ Այդ առումով կարող ենք ասել, որ որոշակիորեն սպասելի էր սա, հատկապես հաշվի առնելով, որ տնտեսությունն արդեն կամաց-կամաց փորձում էր հարմարվել Covid-19-ի իրողություններին եւ միեւնույն ժամանակ սեպտեմբերին բավականին ցածր էր կորոնավիրուսի տարածման ցուցանիշը։
- Հատկապես ո՞ր ուղղությունում արձանագրված փոփոխությունն եք կարեւորում նախորդ ամսվա վիճակագրության մեջ։
- Ես ուշադրություն եմ դարձնում հատկապես ներմուծմանը։ Ներմուծման անկումը նպաստելու է, որ ՀՆԱ-ի ցուցանիշը որոշակի բարելավվի։ Ենթադրում եմ, որ սա պայմանավորված է ավտոմեքենաների ներկրումների դադարեցման հետ։ Նախորդ տարվա սեպտեմբերին մեծ ծավալով ներմուծում էր իրականացվում, որը բնականաբար այս պահին չկա։ Այսպիսի մի քանի ցուցանիշներ կան, որը կարելի է դրական համարել։
- Կորոնավիրուսի պատճառով պետությունը մի շարք միջոցառումներ իրականացրեց տնտեսության վիճակը փոխելու համար, այս թվերի մեջ դրանց ազդեցությունը նկատո՞ւմ եք։
- Ես դրա ազդեցությունը չեմ նկատում։ Դրա համար լրացուցիչ ուսումնասիրության անհրաժեշտություն կա, որ հասկանանք, թե միջոցառումներն ինչպես են ազդել տնտեսական ցուցանիշի անկման մեղմմանը։ Ենթադրաբար դրանք որոշակի դրական ազդեցություն ունեցել են, բայց թե կոնկրետ որ ոլորտների վրա, ինչ չափով, այդպիսի հրապարակային տվյալներ չկան։
- Սեպտեմբերի վերջին 4 օրերին Արցախում պատերազմ էր, որքանո՞վ է այն ազդել տվյալ ամսվա վիճակագրության վրա։
- Այդ 4 օրը, ինչքան էլ նոր իրողություն լինի տնտեսության համար, միգուցե ընդհանուր ցուցանիշի վրա ազդած լինի, բայց կարծում եմ պատերազմի ազդեցությունն ավելի ռեալ կերեւա հոկտեմբեր ամսից սկսված։ Մեր խոշորագույն ձեռնարկություններից մեկը՝ Սոթքի գործող հանքավայրը, որքանով տեղյակ եմ, հոկտեմբերի սկզբից չի գործում։ Սա արդեն էական ազդեցություն կունենա տնտեսական ցուցանիշի վրա։ Կարծում եմ՝ բացի Սոթքից, մնացած ձեռնարկություններում որեւէ խնդիր չի եղել։ Առանձին գուցե փոքր ձեռնարկություններ լինեն, օրինակ՝ ես տեղյակ եմ, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում մի քանի հոգու զորակոչել են, ու քանի որ նրանք համարվում էին այդ պրոյեկտի հիմնական աշխատակիցները, հիմա այդ պրոյեկտը կանգնած է կա՛մ փակվելու, կա՛մ հետաձգելու խնդրի առաջ։ Այսպիսի մասնավոր դեպքեր կարող են լինել եւ ըստ երեւույթին եղել են, բայց մակրո մակարդակում գնահատել, թե առաջին 4 օրերի ազդեցությունն ինչպես է եղել՝ կարծում եմ վաղ է։
- Հունվար-սեպտեմբերի ՏԱՑ-ը նվազել է 6.6 տոկոսով, տարեվերջին այս թիվը ավելի՞ կաճի, թե վերջին եռամսյակում կկարողանանք իրավիճակը մեղմել։
- Կարծում եմ՝ անկման տեմպն ավելի կաճի, բայց թե կոնկրետ ինչ չափով՝ կդժվարանամ ասել։ Մյուս կողմից, համապատասխան ապրանքերի նկատմամբ որոշակի պահանջարկ է ստեղծվում։ Մեր տեքստիլի ձեռնարկությունները սկսել են թողարկել զինվորական հագուստ, պարագաներ՝ քնապարկեր, անձրեւանոցներ եւ այլն։ Բայց, ինչպես տեսնում ենք, շատերը դա կամավորական հիմունքով են իրականացնում։ Մենք չգիտենք այս պահին այդ թվերը պաշտոնապես ձեռնարկությունների թողարկման մեջ երեւում է, թե ոչ։ Եթե երեւա՝ այդ առումով բնականաբար մենք աճ կունենանք։ Բայց ես կարծում եմ, այդ ցուցանիշները ամենայն հավանականությամբ չեն ներառվի իրենց հաշվետվությունների մեջ, որոնք իրենք ներկայացնում ենք վիճակագրական կոմիտեին։
- Հոկտեմբերի ամբողջ ամիսն ըստ էության պատերազմական իրավիճակում ենք, տնտեսության վրա ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ սա։
- Ես կարծում եմ, որ սեպտեմբերի ցուցանիշից ավելի մեծ անկում կլինի՝ նկատի ունենալով Սոթքի հանգամանքը։ Որովհետեւ դա մշակվում եւ իր տեղն է գտնում մշակող արդյունաբերության մեջ։ Իրականում մի քանի սցենարներ կան՝ հասկանալու, թե մինչեւ տարեվերջ կամ որոշակի ժամանակահատվածի համար ինչպես կազդի պատերազմը տնտեսության վրա։ Առաջինը ժամանակահատվածն է, թե որքան կտեւի, եւ երկրորդը՝ թե որտեղ կընթանան այդ գործողությունները։ Օրինակ, Աստված մի արասցե, եթե լինի գործողություններ Սյունիքում, Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը կկանգնի՞, թե՞ ոչ։ Երկրորդը՝ հյուսիսարեւելյան սահմանին մոտ կլինե՞ն ռազմական գործողություններ, թե՞ ոչ։ Այս պահին շատ դժվար է կանխատեսում անել, պետք է ավելի շուտ սցենարների շրջանակում փորձել դա հասկանալ։
- Պարո՛ն Ֆանյան, մեր դեմ պատերազմող Թուրքիայում էլ լիրան հասել է պատմական մինիմումի։ Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի տնտեսություններն ի՞նչ վիճակում են։
- Տնտեսական իրավիճակը ավելի մտահոգիչ կարելի է համարել Թուրքիայի պարագայում՝ հաշվի առնելով, որ առանձին երկրներ բոյկոտի քաղաքականություն են հայտարարում թուրքական ապրանքների նկատմամբ։ Դա կարող է որոշակի ազդեցություն ունենալ Թուրքիայի տնտեսության վրա, բայց այդ ազդեցությունը առանձին պետք է գնահատվի։ Լիրայի առումով միակ ռիսկը կախված է պետական պարտքի մարումից։ Եթե կուրսը բարձրանում է, բնականաբար պետական պարտքի բեռը ավելի է մեծանում, քանի որ երկրի ներսում հարկերը հավաքվում են լիրայով։
Նշենք, որ երեկ թուրքական լիրան կրկին անկում է գրանցել եւ հասել պատմական մինիմումի` 1 դոլարի նկատմամբ հասնելով 8-ի։
Հայաստանի հավաքականը 4։1 հաշվով հաղթեց Լատվիայի ընտրանուն
Ոստիկանությունը հրապարակել է ոստիկանին սպանած ու վիրավորած անձի նկարը. նրան որոնում են
Արմավիրում զինված անձը կրակել է ոստիկանների ուղղությամբ. մեկ ծառայող զոհվել է, մյուսը՝ տեղափոխվել հիվանդանոց
«Տելեգրամ»-ը սպառնալիք է Ուկրաինայի ազգային անվտանգության համար. Կիրիլ Բուդանով
ՌԴ-ն արգելված պահանջներ է առաջադրում ՀՀ-ին, փորձում է անտեսել Իրանի դիրքորոշումը, ճնշել նրան. Խալաթյան
Ֆրանսիայում բողոքի ցույցեր են. հազարավոր ակտիվիստներ դեմ են նոր վարչապետի նշանակմանը
Ոտքը վնասած քաղաքացուն փրկարարները սարալանջից ամենագնացով իջեցրել, մոտեցրել են շտապօգնության մեքենային
Նիդերլանդների նորանշանակ դեսպանն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր
Գնդակոծվել է Դոնեցկի շրջանի մանկական հիվանդանոցը. վիրավորների թվում երեխա կա
Փարիզ-2024. գյումրեցի պարածանրորդ Գրետա Վարդանյանը 3 անձնական ռեկորդ է սահմանել, նա 6-րդ հորիզոնականում է
Հայաստան է ժամանել Իրաքի Դաշնային գերագույն դատարանի բարձրաստիճան պատվիրակությունը
Հրդեհ Բայանդուրում. գազի բալոնից արտահոսք է տեղի ունեցել
Օդինցովոյում ավտոկանգառ է հրդեհվել. կան զոհեր
Արգենտինան Միջազգային քրեական դատարանից Նիկոլաս Մադուրոյին ձերբակալելու օրդեր է խնդրել
Հայաստան կայցելի Հունգարիայի արտաքին գործերի և առևտրի նախարար Պետեր Սիյարտոն
Համոզված եմ, որ մեր կառավարությունները կշարունակեն սերտորեն համագործակցել. Նիկոլ Փաշինյանի ուղերձը Ֆրանսիայի վարչապետին
Կայացել է Ժողովրդավարության դպրոցի 2-րդ հոսքի բացումը
ՀՀ օրգանական և դեղագործական քիմիայի գիտահետազոտական կենտրոնի հարակից շինարարությունը ժամանակավորապես դադարեցվել է
2024 թվականին երեխաների ստացիոնար բուժման համար բյուջետային հատկացումները 2019-ի համեմատ 23 տոկոսով աճել են. փոխնախարար
Հաստատվել է մշակութային արժեքների փորձաքննություն անցկացնող մասնագետների ցանկը
Որ դեպքում Արևմտյան Նեղոսի տենդը կարող է փոխանցվել մարդուց մարդուն. վարակված և բուժված մայրը կարո՞ղ է կրծքով կերակրել
Նոր Նորք վարչական շրջանի նոր զբոսայգում շների համար առանձնացված տարածք կկառուցվի (տեսանյութ)
Ավարտվել է ԱԺ «Ամառային դպրոց» 3-րդ ծրագիրը. մասնակիցները հավաստագրեր են ստացել
Հերհերի ջրամբարի մոտ մեքենաներ են բախվել. վարորդներից մեկը մահացել է
Հրապարակվել է Հայաստանի ազգային հավաքականի վերջնական հայտացուցակը Լատվիայի դեմ խաղում. ովքեր են դուրս մնացել
Ազգային փոքրամասնությունները ՀՀ կառավարության և խորհրդարանի ուշադրության կենտրոնում են. ինչ խնդիրներ կան համայնքներում
Գնել Սանոսյանը դժգոհել է Դիլիջան-Վանաձոր հատվածում իրականացվող աշխատանքների տեմպից
Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-4 աստիճանով. առանձին շրջաններում կարճատև անձրև կտեղա
SMS-ով խախտման մասին ծանուցումը չի փոխարինում էլեկտրոնայինին. ինչպես օգտվել 20 տոկոսի բոնուսային համակարգից
Պաշտոնական այցով Հայաստան կժամանի Լյուքսեմբուրգի Մեծ Դքսության փոխվարչապետ Քսավյե Բետելը
«Զանգեզուրի միջանցքը» կեղծ է, նման պատրանքներին հետևողների համար հետևանքները ծանր կլինեն. Էբրահիմ Ազիզի
Լոռիում մեքենաներ են բախվել. ընտանիքի 4 անդամ, այդ թվում՝ անչափահասներ, տեղափոխվել են հիվանդանոց
Կոչեր Ադրբեջանին, միջազգային հանրությանը. Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցությունը ԼՂ-ի վերաբերյալ բանաձև է ընդունել
Հայաստանը կարևորում է բազմաբնույթ հարաբերությունների զարգացումը. վարչապետը շնորհավորել է Բրազիլիայի նախագահին
7 միլիոն վաղաժամ մահ աշխարհում. մոլորակի բնակչության 99%-ը աղտոտված օդ է շնչում
Թեհրանը կշարունակի աշխատել Ռուսաստանից գազ ստանալու ուղղությամբ. Ջալալի
Վրաստանում 4,1 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել
Բանվորները պահեստից հեռահաղորդակցության մարտկոցներ են գողացել․ ընկերությանը պատճառվել է խոշոր չափի նյութական վնաս
Քննարկվել է արտահանման և ներմուծման նոր ուղիներ գտնելու հնարավորությունը. Լատվիայում հանդիպել են Պապոյանն ու Վալայնիսը
Մեր քաղաքին պետք են մարդիկ, որոնք ընկեր են Երևանին ու գրքին. Տիգրան Ավինյան
© 2024 Հայկական ժամանակ