ԿԳՄՍՆ-ն չի սպասում ՍԴ որոշմանը. նախաձեռնել է կրճատել բուհերի խորհրդի կազմն ու փոփոխել ներկայացուցիչների համամասնությունը

Կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը որոշել է չսպասել ՀՀ նախագահի կողմից Սահմանադրական դատարան ուղարկված «Բարձրագույն կրթության եւ գիտության մասին» նոր օրենքի քննության ավարտին. հանրային քննարկման է ներկայացրել կառավարության որոշման մի նախագիծ, որով նախատեսվում է փոփոխության ենթարկել բուհերի հոգաբարձուների խորհրդի ձեւավորման կարգը՝ թվակազմը կրճատելով եւ 32-ից կամ 24-ից դարձնելով 20:

Առաջարկվող նոր կարգով բուհի հոգաբարձուների խորհրդի 20 հոգանոց կազմում Կառավարության կողմից կապահովվի 11 անդամ (55%), ԿԳՄՍ նախարարության կողմից՝ 2 անդամ (10%), հաստատության պրոֆեսորադասախոսական կազմից՝ 2 անդամ (10%), ուսանողական համակազմից՝ 5 անդամ (25%) ։

Նշենք, որ բուհերի կանոնադրություններում այժմ սահմանված են խորհուրդների տարբեր թվաքանակներ՝ 32 կամ 24 հոգի: Իսկ առայժմ գործող որոշման համաձայն՝ կառավարության, նախարարության, պրոֆեսորադասախոսական եւ ուսանողական կազմի ներկայացուցիչները խորհրդում ընդգրկվում են համամասնորեն՝ 25-ական տոկոս:

Փոփոխություններ առաջարկող նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ ներկայացվածության նման բաշխվածությունը բացասաբար է անդրադառնում հոգաբարձուների խորհուրդների՝ կառավարչական որոշումներ կայացնելու օպերատիվության վրա, որոշ դեպքերում հանգեցնում խորհուրդների նախագահների և ռեկտորների ընտրության գործընթացի արգելափակմանը՝ տարբեր բուհերում խորհուրդները դարձնելով խմբային շահերի հակամարտության հարթակ և փաստացի կաթվածահար անելով հաստատության բնականոն գործունեությունը։

«Պետք է նշել նաև, որ գործող համամասնությունները որոշակիորեն սահմանափակում են կառավարության՝ որպես պետական հիմնադրամների հիմնադրի հնարավորությունները համակարգում իրականացվելիք բարեփոխումների ընթացքը կառավարելու առումով»,- նշված է հանրային քննարկման դրված նախագծում:

Նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է նաեւ, որ առաջարկվող փոփոխությունների նպատակն է համակարգի կայունությունն ապահովելու միջոցով բարեփոխումներին նպաստող միջավայր ձևավորելը։ Որպես այդ նպատակի ապահովման միջոց առաջարկվում է միասնականացնել հոգաբարձուների բոլոր խորհուրդների թվակազմը՝ սահմանելով այն «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» օրենքի 15-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նվազագույն շեմին (20 հոգի) համապատասխան: Իսկ Հիմնադրամի կանոնադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու նորմը բխում է «Հիմնադրամների մասին», «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» օրենքներից:

Նկատենք, որ ներկայացվածության առաջարկված բաշխվածության մեջ պահպանվել է միայն ուսանողական համակազմի բաշխվածությունը՝ 25 տոկոս, քանի որ, այդ թիվը հստակ սահմանվում է «Կրթության մասին» օրենքով, եւ այս դեպքում Կառավարությունը՝ որպես հիմնադիր, իրավասություն չունի փոփոխության ենթարկելու այն:

Սահմանադրական դատարանի մամուլի քարտուղար Եվա Թովմասյանը, մեր զրույցում անդրադառնալով Սահմանադրության հետ համապատասխանությունը որոշելու նպատակով ՍԴ ուղարկված «Բարձրագույն կրթության եւ գիտության մասին» օրենքին, ասաց, որ նախագահի դիմումն արդեն նախնական ուսումնասիրման փուլում է: 20-օրյա ժամկետում որոշում կկայացվի՝ այն կմտնի՞ դատաքննության փուլ, թե՝ ոչ:

Նախագահը դիմումը ՍԴ է ուղարկել ապրիլի 22-ին:

Բայց մինչ Սահմանադրական դատարանը կորոշի՝ նոր օրենքում Մայր օրենքին հակասող դրույթներ կան թե չէ, կրթության ոլորտի պատասխանատուները, փաստորեն, որոշել են չսպասել ու միջանկյալ լուծումներ առաջարկել՝ թերեւս Երեւանի պետական համալսարանում ստեղծված իրավիճակը հաշվի առնելով: Հայտնի է, որ ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնակատարը ազատման դիմում է գրել, եւ նրա պաշտոնավարումը կդադարի մայիսի 17-ին: Բուհը չունի նաեւ հոգաբարձուների խորհուրդ, որը պետք է ռեկտոր ընտրի: Բարձրագույն կառավարման այդ մարմինը լուծարվեց օրեր առաջ, երբ մեկը մյուսի ետեւից խորհրդի կազմից հեռացան անդամների կեսը:

Կառավարության որոշման այս նոր նախագծի հանրային քննարկման ավարտը սահմանված է մինչեւ մայիսի 14-ը, որը եւ համընկնում է Կառավարության նիստի օրվա հետ: Կառավարության նիստում ընդունվելու դեպքում որոշումն ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից, եւ ըստ այդմ՝ կկազմվի հոգաբարձուների նոր խորհուրդ, եւ ռեկտորի ընտրության հարցը կկարգավորվի նոր ձեւավորվելիք հոգաբարձուների խորհրդի որոշումներով:

Իսկ եթե ՍԴ քննությունից հետո «Բարձրագույն կրթության եւ գիտության մասին» նոր ընդունված օրենքն ուժի մեջ մտնի, կստացվի կառավարության նոր ընդունած որոշումն էլ կարճատեւ կյանք կունենա, որովհետեւ այդ օրենքով ամրագրված է բուհի հոգաբարձուների խորհրդի անդամների թիվն ու համամասնությունը: Նշվում է, որ խորհրդի անդամները կլինեն 9-ը, որից 5-ը կներկայացնեն հիմնադիրն ու լիազոր մարմինը, 4-ը՝ բուհը: Իսկ օրենքն ավելի բարձր իրավական ուժ ունի, քան որոշումը:

Մարիամ Գեւորգյան