Ֆիրդուսի կառուցապատման ծրագիրն իրականացնելու ժամանակ որեւէ հուշարձան չի քանդվելու, ամրակայում գուցե լինի

Երեւանի ամենահայտնի եւ հին թաղամասերից մեկի՝ Ֆիրդուսի շուրջ կրկին աղմուկ է սկսվել: Այս անգամ վրդովմունքի պատճառը Հանրապետության 46 հասցեի պատմամշակութային արժեք ունեցող շենքի քանդման մասին լուրերն են:

Երեկվանից որոշ խմբեր ահազանգում են, որ Ֆիրդուսի տարածքը կառուցապատողը քանդելու է նաեւ այդ շենքը: Մարդիկ մտահոգված են, որ թաղամասի հին շինությունները, որոնք քաղաքի կոլորիտը արտացոլող հատուկենտ կառույցներից են, աստիճանաբար քանդվում են: «Երեւանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեն» էլ հայտարարություն էր տարածել, թե ըստ իրենց հասած տեղեկությունների երկուշաբթի օրը (այսօր) նախատեսվում է շենքի ապամոնտաժումը՝ բացառությամբ ֆասադի:

«Հայկական ժամանակը» այցելեց Հանրապետության 46 հասցե: Առնվազն երեկոյան կողմ շենքն ամբողջությամբ կանգուն էր, տարածքում աշխատող որեւէ տեխնիկա չկար:

Շենքը նախկինում բնակելի է եղել, սակայն ներսի կողմից մեղմ ասած վատ վիճակում էր գտնվում. տեղ- տեղ թերմացք էր լցրած, որոնց մոտ կատուներ էին հավաքված, անտանելի գարշահոտ էր տիրում, ամենուր աղբ էր, հնոտի, չնայած ընդամենը մի քանի քայլ այն կողմ նոր աղբամաններ էին տեղադրված:

Շենքը ճաքճքված էր, խարխուլ տեսք ուներ, բայց այնտեղ գտնվող որոշ մարդիկ մեզ հայտնեցին, որ ընդամենը կարճ ժամանակ առաջ այդտեղ մարդիկ են ապրել, որոնց հիմա այլ տեղերում են կացարաններ հատկացրել:

Կառուցապատման ենթակա տարածքի դեպի արդեն քանդված հատված տանող ճանապարհը փակած էր գունավոր ժապավեններով, եւ պահակը մեզ թույլ չտվեց առաջ գնալ:

Մեր այցելության ժամանակ այդտեղ էր «Թուֆենկյան ավանդական Երեւան» հյուրանոցի գործադիր տնօրեն Հակոբ Հակոբյանը իր աշխատակիցներից մեկի հետ: Նրանք քայլում էին, ինչ-որ չափագրումներ անում: «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում Հակոբ Հակոբյանն ասաց, որ դեռ փորձում են հասկանալ, թե պատմամշակութային շենքի վերակառուցման դեպքում արդյո՞ք վնաս չի կրի կից գտնվող իրենց հյուրանոցը:

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության պատմության  եւ մշակույթի հուշարձանների պահպանության վարչության պետ Հարություն Վանյանը՝ անդրադառնալով Ֆիրդուսի թաղամասում առկա հուշարձանների շուրջ բարձրացված աղմուկին՝ «Հայկական ժամանակին» ասաց. «Ֆիրդուսի կառուցապատման ծրագիրն իրականացնելու ժամանակ որեւէ հուշարձան չի քանդվելու»: 

Խոսելով Հանրապետության 46 հասցելում գտնվող շենքի մասին Վանյանը նկատեց. «Դա միակ հուշարձան շենքն է, որն ուղիղ կառուցապատման ազդեցության գոտում է գտնվում: Նախագիծ կա, որը ներկայացվել է լիազոր մարմին, այն քննարկվել է գիտամեթոդական խորհրդում, հայեցակարգն արդեն հավանության է արժանացել: Որոշվել է նախագիծը քննարկման ներկայացնել լիազոր մարմին: Այդ փուլում արդեն կքննարկվեն, թե ինչպիսի մեթոդներով է շենքը պահպանվելու, որ հատվածն ինչպես է վերականգնվելու եւ առաջիկայում դրա մասին կետեղկացվի նաեւ հանրությունը»: 

Ըստ Վանյանի՝ ամեն դեպքում, եթե անգամ Հանրապետություն 46 հասցեի շենքի վրա միջամտություններ լինեն, միեւնույնն է՝ ճակատային հատվածը միանշանակ չի քանդվելու, պահպանվելու է ամբողջությամբ:

«Այնտեղ, եթե ներսից նայեք, կտեսնեք կան փայտից պատշգամբներ, որոնք շատ վատ վիճակում են, մի մասը քանդման եզրին են, մի մասն էլ քանդված են: Առաջադրանք կա, որ այդ պատշգամբները նույնությամբ վերականգվեն»,-ասաց նա:

Վանյանը հայտնեց, որ Կառավարության կողմից հաստատված ցուցակում այդ տարածքի պատմամշակութային հուշարձան հանդիսացող 11 շինություն կա ընգրկված, գումարած 1-ը. այն գտնվում է Ֆիրդուսի 80 հասցեում, որը նախորդ տարի է արժեւորվել ու ստացել նորահայտ հուշարձանի կարգավիճակ: «Դեռ պետական ցուցակում ընդգրկված չէ, բայց համապատասխան օրենսդրության համաձայն այդ կառույցն էլ պիտի պահպանվի նույն կերպ ինչպես այն 11-ը»,-ասաց Վանյանը:

Դիտարկմանը, թե լուրեր են շրջանառվում, որ Ֆիրդուսի տարածքում որոշ պատմամշակութային արժեք ունեցող շինությունների ընդամենը որոշ հատվածներ են պահպանվելու, Վանյանն ասաց. «Հուշարձան շենքն արժեքավոր է ամբողջությամբ եւ դրա մի մասը առանձին հուշարձան չի կարող ճանաչվել: Ամբողջությամբ քանդելու մասին ընդհանրապես խոսք լինել չի կարող: Բայց օրինակ՝ Տիգրան Մեծի պողոտայում 1հուշարձանների ներքին բակերի հատվածների մասով պայմանավորվածություն կա ձեռք բերած կառուցապատող ընկերությունների հետ, որ դրանք պիտի վերականգնվեն: Հուշարձանների հատվածներում կան կցակառույցներ, որոնք անհատների կողմից են ավելացվել չհամաձայնեցնելով լիազոր մարմնի հետ, կամ ինքնակամ կառուցվել, որոնք խաթարում են հուշարձանների տեսքը եւ զգալի վնաս են հասցրել տարիների ընթացքում. մեր կողմից կա առաջադրանք, որ այդ հատվածներում ավելի ուշ շրջանի կցակառույցները վերացվեն եւ այդ հուշարձանները վերադառնան իրենց նախկին տեսքին»:

Հիշեցնենք՝ դեռեւս 2018 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ կառավարության N 332-Ն որոշմամբ «Երեւան քաղաքի 33-րդ թաղամասի (Ֆիրդուսի ) նկատմամբ ճանաչվել է բացառիկ` գերակա հանրային շահ»: Ըստ այդ որոշման՝ նշված տարածքներում քաղաքաշինական ծրագրի իրականացմամբ Երեւանի կենտրոնից վերանալու է ներկայումս առկա խառը, անկանոն կառուցապատումը` տարերայնորեն տեղակայված հին եւ խարխուլ շինություններով: Համաձայն Երեւան քաղաքի գլխավոր հատակագծի եւ Կենտրոն վարչական շրջանի համաձայնեցված գոտեւորման նախագծի` տարածքները հանդիսանալու են որպես ճարտարապետական մեկ համալիր` պահպանելով ներդաշնակ կառուցապատում, ժամանակակից պահանջներին համապատասխան մայթերով եւ փողոցներով: Որոշման մեջ նաեւ նշված է, որ նախատեսվում է առկա բնակարանային ֆոնդին մի քանի անգամ գերազանցող նոր բնակարանային ֆոնդի կառուցում:

Ավելի վաղ «Հայկական ժամանակի» հետ զրուցում կառուցապատումն իրականացնող «Սիթի սենթր դիվելփմենթ» ՓԲԸ-ի պատասանատու Էդուրադ Մելիքյանը մանրամասնել էր, որ ծրագիրը սկսվել է դեռեւս 2007 թվականից: Մելիքյանը հայտնել էր՝ կառուցապատման հեղինակն է ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանը: Նախագծի գլխավոր ճարտարապետը՝ ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ Հովհաննես Մութաֆյանը:

Հիշեցնենք նաեւ, որ սույն թվականի հուլիսի 9-ին ՀՀ փոխվարչապետի պաշտոնակատար Տիգրան Ավինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի 33-րդ թաղամասի (Ֆիրդուսի) կառուցապատման ծրագրի շրջանակներում իրականացվող աշխատանքները համակարգող աշխատանքային խմբի նիստը: Նիստի ընթացքում բազմաթիվ մանրամասներից զատ նաեւ հայտարարվել էր՝ Ֆիրդուսի բնակիչների գույքերի փոխհատուցման գումարը 1 քառակուսի մետրի համար 600-700 ԱՄՆ դոլարից դարձել է 1700-2000 ԱՄՆ դոլար: