Մեծ աղմուկ Ինտերպոլի նոր ղեկավարի շուրջ. արաբ գեներալը հայտնի է բանտարկյալներին խոշտանգելով ու այլախոհներին հետապնդելով

Ինտերպոլի նոր նախագահ է ընտրվել Արաբական Միացյալ Էմիրությունների հատուկ ծառայությունների նախկին ղեկավար, գեներալ Ահմեդ Նասեր ալ-Ռաիսին։

Իրավապաշտպաններն ու Եվրախորհրդարանի պատգամավորները մտահոգություն են հայտնել նրա թեկնածության համար, քանի որ նա մի քանի երկրներում մեղադրվում է ԱՄԷ-ի բանտերում խոշտանգումները և բռնությունները խրախուսելու համար:

Մասնավորապես՝ նրա դեմ բողոքներ են ներկայացրել Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Թուրքիայի քաղաքացիներ: Ի դեպ, հենց Թուրքիայում այս շաբաթ տեղի կունենա Ինտերպոլի գլխավոր ասամբլեայի նիստը։

Երկու բրիտանացիներ՝ գիտնական Մեթյու Հեջեսը և ֆուտբոլային երկրպագու Ալի Իսա Ահմադը, մեղադրում են ալ-Ռաիսիին ԱՄԷ-ի բանտերում խոշտանգումները խրախուսելու համար:

Հեջեսը ձերբակալվել է լրտեսության կասկածանքով, 7 ամիս՝ անցկացրել բանտում, որից հետո նրան ներում են շնորհել և արտաքսել հայրենիք։ Նրա մեղքը այդպես էլ չի ապացուցվել:

Իսա Ահմադը ժամանել է ԱՄԷ 2019 թվականի հունվարին AFC Ասիայի գավաթի խաղարկության համար և ձերբակալվել Դուբայի փողոցներից մեկում՝ Քաթարի մարզաշապիկը կրելու համար:

Երկուսն էլ պնդում են, որ բանտում իրենց հետ վատ են վարվել և մարմինների վրա՝ սպիներ թողել: Ըստ Իսա Ահմադի՝ իրեն խոշտանգել են հոսանքահարելով, սիստեմատիկ ծեծի են ենթարկել և հարցաքննել Քաթարի հետ իր հնարավոր կապերի մասին: Նա ունեցել է այրվածքների հետքեր և կտրվածքներ։ 

^{Լուսանկարում՝ Ինտերպոլի նոր ղեկավար ալ-Ռաիսին}

Երբ հայտնի դարձավ, որ գեներալ ալ-Ռաիսին, որը վերահսկում էր ԱՄԷ-ի բանտերի աշխատանքը, հավակնում է լինել Ինտերպոլի ղեկավարը, տուժած բրիտանացիները արշավ են սկսել նրա դեմ։

«Խոշտանգումների պատասխանատվությունը նրա վրա է: Նրա առաջադրումն այս պաշտոնում ենթադրում է, որ հանցագործները ոչ միայն կարող են ազատվել, այլ նաև հնարավոր է՝ պարգևատրվեն»,- մեջբերում է The Guardian-ը Մեթյու Հեջեսի խոսքերը:

Շատերը նշում են, որ գեներալ ալ-Ռաիսիի նշանակումը հաջորդել է Աբու Դաբիից Ինտերպոլի հաշիվներին շատ առատաձեռն ֆինանսական հոսքերին:

Նոյեմբերի 11-ին Եվրախորհրդարանի անդամները նամակ են ուղարկել Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենին, որում զգուշացրել են, որ ալ-Ռաիսիի ընտրությունը Ինտերպոլի նախագահի պաշտոնում հարված կլինի կազմակերպության հեղինակությանը։

«Գեներալ ալ-Ռաիսիի ընտրությունը կխաթարի Ինտերպոլի հիմնարար սկզբունքները, կվնասի կառույցի հեղինակությանը և լրջորեն կազդի իր առաքելությունն արդյունավետ իրականացնելու կարողության վրա»,- ասված է նամակում։

Դեռևս 2020 թվականի հոկտեմբերին 19 միջազգային ՀԿ-ներ, ներառյալ՝ Human Rights Watch իրավապաշտպան կազմակերպությունը, ալ-Ռաիսիին անվանեցին անվտանգության ապարատի անբաժանելի մաս, որն իր հայրենիքում համակարգված կերպով հետապնդում է կառավարության խաղաղ քննադատներին:

Արաբ գեներալի ընտրության մասին Ինտերպոլի պաշտոնական թվիթերյան էջում արդեն ծանուցում է տեղադրվել:

ԱՄԷ-ի իշխանությունների հասցեին բազմիցս հնչել են մեղադրանքներ այն մասին, որ նրանք հաճախ են դիմում, այսպես կոչված, «կարմիր ծանուցագրերի»՝ արտերկրում հայտնված քաղաքական գործիչներին, ընդդիմադիրներին և լրագրողներին հետապնդելու համար՝ մեղադրելով նրանց կոռուպցիայի կամ ահաբեկչության համար:

Իրավապաշտպանների կարծիքով՝ ավտորիտար շատ երկրներ, օրինակ՝ Ռուսաստանը, Չինաստանը, Թուրքիան, Եգիպտոսը և Ադրբեջանը, օգտագործում են Ինտերպոլի համակարգը՝ իրենց սեփական նպատակների համար։ Ինտերպոլը բացառապես քրեական ոստիկանության միջազգային մարմին է, բայց այս երկրների իշխանությունները քրեական հանցագործություններ են վերագրում իրենց քաղաքական հակառակորդներին՝ Ինտերպոլին ներգրավելու համար նրանց հետախուզման մեջ։

Մասնավորապես՝ 2021 թվականի ապրիլին Բելառուսի ՊԱԿ-ը բելառուսական ընդդիմության առաջնորդ Սվետլանա Տիխանովսկայային ներառել է ահաբեկչական գործունեության մեջ ներգրավված անձանց ցուցակում և նրան ձերբակալելու խնդրանք է ներկայացրել Ինտերպոլին, սակայն Ինտերպոլը հրաժարվել է Տիխանովսկայայի միջազգային հետախուզումից։

Սա առաջին դեպքը չէ, երբ Ինտերպոլի նախագահ է նշանակվում մարդու իրավունքների ցածր վարկանիշ ունեցող երկրի ներկայացուցիչ։

2016 թվականի նոյեմբերին կազմակերպությունը գլխավորել է Չինաստանից ժամանած պաշտոնյան՝ Մեն Հոնգվեյը։ Նրա լիազորությունների ժամկետը պետք է ավարտվեր 2020 թվականին, սակայն 2018 թվականին նա հանկարծակի անհետացավ։ Շուտով պարզվեց, որ նա ձերբակալվել էր Չինաստանի հակակոռուպցիոն վարչության աշխատակիցների կողմից, իսկ 2020 թվականին Չինաստանում դատապարտվեց 13,5 տարվա ազատազրկման՝ տնտեսական հանցագործությունների մեղադրանքով։

2018 թվականին Մեն Հոնգվեյի անսպասելի հրաժարականից հետո Ռուսաստանի ՆԳՆ գեներալ Ալեքսանդր Պրոկոպչուկը նշանակվել է նրա պաշտոնի հավանական թեկնածուներից մեկը։

Հետո որոշ երկրներ, օրինակ՝ Լիտվան և Ուկրաինան, հասկացրին, որ կարող են լքել Ինտերպոլը, եթե ռուս գեներալի նշանակումը կայանա։ Բայց ռուս գեներալին փոխարինել է հարավկորեացի Կիմ Ջոնյանը, որին էլ այնուհետ՝ Ահմեդ Նասեր ալ-Ռաիսին։

Ինտերպոլի նախագահի պաշտոնը հիմնականում զուտ արարողակարգային է։ Կազմակերպության ղեկավարի հիմնական պարտականությունները կրում է գլխավոր քարտուղարը, որն ընտրվում է հինգ տարին մեկ անգամ։

Այս պաշտոնը ներկայումս զբաղեցնում է գերմանացի նախկին ոստիկան և պետական գործիչ Յուրգեն Ստոկը։ Նա Ինտերպոլին միացել է 2005 թվականին, 2014 թվականին դարձել նրա գլխավոր քարտուղարը, իսկ 2019 թվականին վերընտրվել է այդ պաշտոնում։

Ինտերպոլի շտաբ-բնակարանը գտնվում է Ֆրանսիայի Լիոն քաղաքում։