Քովիդի «օմիկրոն» նոր շտամն ու աշխարհի նոր սահմանափակումները. արդյոք այն արդեն տարածված է նաև Հայաստանում

Մինչ աշխարհը փորձում է հաղթահարել կորոնավիրուսային հիվանդությունը դրա դեմ առկա պատվաստանյութերով, վարակը գնալով մուտացվում և ի հայտ է բերում նոր շտամեր, որն էլ ավելի է բարդացնում և դժվարացնում մարդկանց բնականոն կյանքը: Նոյեմբերի 26-ին աշխարհն սկսեց խոսել քովիդի նոր շտամի մասին, որն արդեն անվանել են «օմիկրոն»: Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա վոն դեռ Լեյեն արդեն հայտարարել է՝ աշխարհը «ժամանակի դեմ մրցավազքի» մեջ է կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամի պատճառով։

Ի՞նչ է Օմիկրոնը և որտե՞ղ է այն առաջին անգամ հայտնաբերվել

Այս նոր շտամը հայտնաբերվել է Հարավային Աֆրիկայում այս տարվա նոյեմբերի 24-ին: Աֆրիկայում հիմա քովիդի երրորդ ալիքն է, վերջինը պայմանավորված է «դելտա» շտամով: Այստեղ նոր շտամը հայտնաբերվել է վարակված անձանց հետազոտություններն ուսումնասիրելու ժամանակ: Նոր շտամը վարակի ավելի քան 50 մուտացիաների հետևանք է, որոնցից մի քանիսը համարվում են խիստ մտահոգիչ: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հասանելի տվյալները ցույց են տալիս կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամով վարակվելու բարձր ռիսկ այն մարդկանց մոտ, որոնք նախկինում վարակվել են կորոնավիրուսով: ԱՀԿ-ն կարծում է՝ «օմիկրոն» շտամի հայտնվելը վկայում Է, թե որքան վտանգավոր Է համավարակը, եւ այժմ որքան բարդ իրավիճակում Է գտնվում մարդկությունը: ԱՀԿ-ի ղեկավարի՝ Թեդրոս Ադհանոմ Հեբրեյեսուսի խոսքով՝ այս շտամի հայտնվելն ընդգծում Է երկրների կողմից «համավարակների շուրջը նոր համաձայնագրի» կնքման անհրաժեշտությունը: Նա նշել Է, որ «հարկավոր Է շնորհակալություն հայտնել Հարավային Աֆրիկային այդ տարբերակի հայտնաբերման, սեքվենացման եւ դրա մասին տեղեկացման համար, այլ ոչ թե պատժել նրան»:

Հայտնաբերված նոր շտամի դեպքերի թիվը կարծես թե աճում է Հարավային Աֆրիկայի գրեթե բոլոր նահանգներում: Կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամը կարող է փոխանցվել ամբողջությամբ պատվաստված մարդկանց շփման արդյունքում անգամ։ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնն ասել է՝ դեռևս պարզ չէ՝ արդյոք «օմիկրոնն» ավելի՞ փոխանցելի է, (այսինքն՝ ավելի հեշտությա՞մբ է տարածվում մարդուց մարդ)՝ համեմատած այլ տարբերակների, այդ թվում՝ «դելտայի» հետ։

Դրական թեստ ստացած մարդկանց թիվն աճել է Հարավային Աֆրիկայի այն տարածքներում, որոնք տուժել են այս տարբերակից, բայց համաճարակաբանական ուսումնասիրություններ են իրականացվում՝ հասկանալու համար՝ արդյոք դա «օմիկրոնի՞», թե՞ այլ գործոնների պատճառով է: Դեռևս պարզ չէ՝ արդյոք «օմիկրոն»-ով վարակումն ավելի ծա՞նր հիվանդություններ է առաջացնում՝ համեմատած այլ տարբերակների, այդ թվում՝ «դելտայի» հետ, թե՞ ոչ:

Նախնական տվյալները ցույց են տալիս, որ Հարավային Աֆրիկայում աճում են հոսպիտալացման տեմպերը, բայց դա կարող է պայմանավորված լինել վարակվողների ընդհանուր թվի աճով, այլ ոչ թե «օմիկրոնի» հետևանքով: Ներկայումս չկան նաև տվյալներ, թե «օմիրկոնի» ախտանիշները տարբերվո՞ւմ են այլ տարբերակներից, թե՞ ոչ: Նախնական հաղորդված դեպքերը եղել են համալսարանի ուսանողների շրջանում՝ ավելի երիտասարդ անհատների, որոնք հակված են ավելի մեղմ հիվանդություն ունենալ, սակայն նոր շտամի ծանրության մակարդակը հասկանալու համար կպահանջվի մի քանի շաբաթ:

Արդյոք կորոնավիրուսային հիվանդության դեմ կիրառվող պատվաստանյութերն արդյունավե՞տ են նոր շտամի դեմ

ԱՀԿ-ն այժմ ուսումնասիրություններ է իրականացնում՝ հասկանալու՝ այս տարբերակի պոտենցիալ ազդեցությունը հակահամաճարակային անվտանգության կանոնների, այդ թվում՝ պատվաստանյութերի վրա: Պատվաստանյութերը շարունակում են կարևոր մնալ ծանր հիվանդությունների և մահացության դեպքերի կանխարգելման հարցում, ներառյալ շրջանառվող տարբերակի՝ «դելտայի» դեմ: Ներկայիս պատվաստանյութերը շարունակում են արդյունավետ մնալ ծանր հիվանդությունների և մահվան դեմ:

Ո՞ր երկրներում է տարածված նոր շտամն ու ի՞նչ քայլեր են ձեռնարկում այդ պետությունները

«Օմիրկոն» շտամն այս պահին հայտնաբերվել է հետևյալ երկրներում՝ Բելգիա, Բոթսվանա, Իսրայել, Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն, Հոնկոնգ (Չինաստան), Կանադա:

Նոյեմբերի 30-ից Ճապոնիան չեղարկել է օտարերկրյա գործարարների, ուսանողների և տեխնիկական ուսուցման նպատակով երկիր ժամանող անձանց մուտքի մեկ ամսից պակաս տրամադրված արտոնությունները։ Ճապոնիան կրկին կասեցրել է նոր վիզաների տրամադրումը բոլոր երկրների քաղաքացիների համար կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամի հետ կապված իրավիճակի պատճառով: Այսօրվանից կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամի տարածման կանխարգելման նպատակով Նիդեռլանդներում երեկոյան խիստ սահմանափակումներ են մտցվում։ Երկրի վարչապետը դիմել է քաղաքացիներին, որում շատ հակիրճ նշել է՝ ժամը 17:00-ից հետո «հիմնականում ամեն ինչ» ամեն օր փակ կլինի։ Իսրայելը, որտեղ պատվաստված է բնակչության ճնշող մեծամասնությունը, 2 շաբաթով փակում է սահմանները բոլոր օտարերկրացիների համար՝ «օմիկրոնի» հայտնաբերման և տարածման կանխարգելման նպատակով։ Բացի Բելգիայից, Գերմանիայից, Իտալիայից և Նիդեռլանդներից, «օմիկրոն» շտամով վարակման առաջին դեպքերը գրանցվել են նաև Չեխիայում և Ավստրիայում։

Հնարավո՞ր է՝ նոր շտամն արդեն առկա է Հայաստանում

Հայաստանում կորոնավիրուսի նոր՝ «oմիկրոն» շտամի դեպք այս պահի դրությամբ չի գրանցվել: Այս մասին այսօր ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը: ՀՀ առողջապահական գերատեսչության ղեկավարի խոսքով՝ արդեն որոշ նմուշներ ուղարկվել են լաբորատորիա՝ սեկվենավորման: Վիրուսի շտամերը նույնականացվում են ոչ թե ՊՇՌ թեստավորման արդյունքում, այլ դրանց սեկվենավորման արդյունքում: Այդ աշխատանքները Հայաստանում ևս իրականացվում են:

«Եվ մենք այսօր էլ արդեն որոշակի նմուշներ ուղարկել ենք լաբորատորիա՝ նման հետազոտություններ անցկացնելու: Այդ հետազոտությունները պարբերական բնույթ են կրում: Այս պահին չունենք նման բան գրանցված»,- պարզաբանել է Ավանեսյանն ու հավելել, որ եթե Հայաստանում հայտնաբերվի «օմիկրոն» շտամ, հանրությունը կտեղեկանա այդ մասին:

Արդյոք առկա պատվաստանյութերը արդյունավե՞տ են նոր շտամի նկատմամբ, դեռ պետք է պարզվի հետազոտության արդյունքում: Մտահոգություններ կան, սակայն, որ երբ շտամը փոխվում է, մշտապես հետազոտվում է, թե նոր շտամի նկատմամբ պատվաստանյութերն ինչ արդյունավետություն ունեն:

Առողջապահության նախարարն ասուլիսի ընթացքում հայտնել է նաև՝ կորոնավիրուսի նոր՝ «օմիկրոն» շտամի տարածումը նվազեցնելու համար Հայաստանում մի շարք սահմանափակումներ են նախատեսվում: Նրա խոսքով՝ այսօր նախատեսվում է միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստ անցկացնել, քննարկել բոլոր առաջարկները, և մինչեւ օրվա վերջ սահմանափակումների հստակ ցուցակը հավանաբար արդեն պատրաստ կլինի: Մասնավորապես՝ նախատեսվում է որոշ սահմանափակումներ կիրառել տվյալ երկրներից եկող քաղաքացիների համար. Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն, Բոդսվանայի Հանրապետություն, Լեսոտոյի Թագավորություն, Նամիբիաայի Հանրապետություն, Զիմբաբվեի հանրապետություն, Մոզամբիկ, Մադագասկար, Տանզանիա:

Մերի Խաչատրյան