«Օմիկրոն» շտամն արդեն տարածված է 70 երկրում. այն ավելի արագ է փոխանցվում, քան քովիդի նախորդ տարբերակները

Հայաստանում երեկվա դրությամբ կորոնավիրուսային հիվանդության նոր՝ «օմիկրոն» շտամով վարակվածության դեպք չի հայտնաբերվել: Այս մասին «Հայկական Ժամանակի» հետ զրույցում ասաց առողջապահության նախարարի մամուլի խոսնակ Հռիփսիմե Խաչատրյանը:

Դեռ մի քանի շաբաթ առաջ էր, որ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը հայտնել էր՝ որոշ նմուշներ ուղարկվել են լաբորատորիա՝ սեկվենավորման, որպեսզի պարզվի՝ արդյոք «օմիկրոն»-ը տարածվա՞ծ է նաև Հայաստանում: Նախարարը նշել էր՝ այդ հետազոտությունները պարբերական բնույթ են կրում:

«Օմիկրոն» շտամն արդեն տարածված է աշխարհի 70-ից ավելի երկրներում: Այն մարդուց մարդ ավելի արագ է փոխանցվում, քան քովիդի նախորդ տարբերակները: Չնայած նոր շտամի մասին դեռևս ամբողջական ինֆորմացիա չկա, սակայն, ըստ որոշ հետազոտությունների, «օմիկրոն» շտամով վարակվելու դեպքում թոքերը զգալիորեն քիչ են ախտահարվում, քան բուն վիրուսի և այլ շտամերի դեպքում է: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ղեկավար Թեդրոս Գեբրեյեսուսի խոսքով՝ «օմիկրոն» շտամը տարածված է աշխարհի շատ երկրներում, նույնիսկ, եթե այն դեռ պաշտոնապես չի հայտնաբերվել: Կազմակերպությունն իր անհանգստությունն է հայտնել՝ նշելով, որ տարածվածության ռիսկը բավական բարձր է, քան նախորդ շտամերի դեպքում էր:

Ամերիկյան «Մոդեռնա» դեղագործական ընկերության մասնագետ Մոդեռնա Պոլ Բետոն էլ հայտարարել է՝ «օմիկրոն»-ով կարող են վարակվել նաև այն մարդիկ, որոնք տվյալ պահին վարակված են քովիդի «դելտա» շտամով և քովիդով: Այս պարագայում երկու շտամերի մուտացիաների հետևանքով կառաջանա նոր շտամ, որն ավելի վտանգավոր կլինի մարդկության համար:

Բետոնը նշել է, որ միանգամից երկու շտամով կարող են վարակվել ցածր իմունիտետ ունեցող անձինք, և հենց այդ ցածր իմունիտետն է, որ հնարավորություն կտա միաձուլվելու երկու շտամերին: Ենթադրաբար, այն զարգացել է թուլացած իմունային համակարգով, օրինակ՝ ՄԻԱՎ-ով վարակված մարդու մոտ։

«Առաջիկա ամիսներին այս երկու վիրուսները կմիաձուլվեն իրար, և դրա ֆոնին կունենանք բարդ իրավիճակ: Այս վիրուսների մուտացիան նոր մտահոգություններ է առաջացնում: Իրականում ես չեմ կարծում, որ «օմիկրոն»-ը ներկայիս վիրուսի ավելի թեթև, ավելի քիչ ծանր տարբերակն է»,- ասել է նա: Նրա խոսքով՝ առաջնային տվյալները վկայում են հոսպիտալացման բարձր մակարդակի մասին և համեմատելի են վերակենդանացման բաժանմունքներում այս շտամով հիվանդների «դելտա» թվի հետ։

Ի՞նչ է «Օմիկրոն»-ը և որտե՞ղ է այն առաջին անգամ հայտնաբերվել

Այս նոր շտամը հայտնաբերվել է Հարավային Աֆրիկայում այս տարվա նոյեմբերի 24-ին: Աֆրիկայում հիմա քովիդի երրորդ ալիքն է, վերջինը պայմանավորված է «դելտա» շտամով: Այստեղ նոր շտամը հայտնաբերվել է վարակված անձանց հետազոտություններն ուսումնասիրելու ժամանակ: Նոր շտամը վարակի ավելի քան 50 մուտացիաների հետևանք է, որոնցից մի քանիսը համարվում են խիստ մտահոգիչ: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հասանելի տվյալները ցույց են տալիս կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամով վարակվելու բարձր ռիսկ այն մարդկանց մոտ, որոնք նախկինում վարակվել են կորոնավիրուսով: ԱՀԿ-ն կարծում է՝ «օմիկրոն» շտամի հայտնվելը վկայում Է, թե որքան վտանգավոր Է համավարակը եւ այժմ որքան բարդ իրավիճակում Է գտնվում մարդկությունը:

ԱՀԿ ղեկավարի՝ Թեդրոս Ադհանոմ Հեբրեյեսուսի խոսքով՝ այս շտամի հայտնվելն ընդգծում Է երկրների կողմից «համավարակների շուրջը նոր համաձայնագրի» կնքման անհրաժեշտությունը: Նա նշել Է՝ «հարկավոր Է շնորհակալություն հայտնել Հարավային Աֆրիկային այդ տարբերակի հայտնաբերման եւ դրա մասին տեղեկացման համար, այլ ոչ թե պատժել նրան»:

Հայտնաբերված նոր շտամի դեպքերի թիվը կարծես թե աճում է Հարավային Աֆրիկայի գրեթե բոլոր նահանգներում: Կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամը շփման արդյունքում կարող է փոխանցվել անգամ ամբողջությամբ պատվաստված մարդկանց։ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնն ասել է՝ դեռևս պարզ չէ՝ արդյոք «օմիկրոնն» ավելի՞ փոխանցելի է, (այսինքն՝ ավելի հեշտությա՞մբ է տարածվում մարդուց մարդ)՝ համեմատած այլ տարբերակների, այդ թվում՝ «դելտա»-ի հետ։

Դրական թեստ ստացած մարդկանց թիվն աճել է Հարավային Աֆրիկայի այն տարածքներում, որոնք տուժել են այս տարբերակից, բայց համաճարակաբանական ուսումնասիրություններ են իրականացվում՝ հասկանալու համար՝ արդյոք դա «օմիկրոնի՞», թե՞ այլ գործոնների պատճառով է: Դեռևս պարզ չէ՝ արդյոք «օմիկրոն»-ով վարակումն ավելի ծա՞նր հիվանդություններ է առաջացնում՝ համեմատած այլ տարբերակների, այդ թվում՝ «դելտա»-ի հետ, թե՞ ոչ:

Նախնական տվյալները ցույց են տալիս, որ Հարավային Աֆրիկայում աճում են հոսպիտալացման տեմպերը, բայց դա կարող է պայմանավորված լինել վարակվողների ընդհանուր թվի աճով, այլ ոչ թե «օմիկրոն»-ի հետևանքով: Ներկայումս չկան նաև տվյալներ՝ «օմիրկոն»-ի ախտանիշները տարբերվո՞ւմ են այլ տարբերակներից, թե՞ ոչ: Նախնական հաղորդված դեպքերը եղել են համալսարանի ուսանողների շրջանում՝ ավելի երիտասարդ անհատների, որոնք հակված են ավելի մեղմ հիվանդություն ունենալ, սակայն նոր շտամի ծանրության մակարդակը հասկանալու համար կպահանջվի մի քանի շաբաթ:

Արդյոք կորոնավիրուսային հիվանդության դեմ կիրառվող պատվաստանյութերն արդյունավե՞տ են նոր շտամի դեմ

ԱՀԿ-ն այժմ ուսումնասիրություններ է իրականացնում՝ հասկանալու՝ այս տարբերակի պոտենցիալ ազդեցությունը հակահամաճարակային անվտանգության կանոնների, այդ թվում՝ պատվաստանյութերի վրա: Պատվաստանյութերը շարունակում են կարևոր մնալ ծանր հիվանդությունների և մահացության դեպքերի կանխարգելման հարցում, ներառյալ շրջանառվող տարբերակի՝ «դելտա»-ի դեմ:

Մերի Խաչատրյան