Հայաստանում այսօր ոչ մի չգնահատված արժեք չպետք է լինի․ Վահան Վարդապետյան

Ես՞ պիտի գրեի այս հոդվածը, թե՝ երաժիշտ-երաժշտագետներից շատ-շատերը, կամ գոնե ոմանք։ Ում հետ խոսում եմ՝ երգիչ-երգչուհի-երաժիշտներ, բոլորն էլ ընդունում են մեր ազգային հպարտություն Բարսեղ Թումանյանի ամենուր գնահատված ու փառաբանված, բայց իր հարազատ օպերային թատրոնից աններելիորեն անտեսված լինելու փաստը։ Դժգոհում, բողոքում ու բանբասում են, բայց հրապարակավ արտահայտվելու համարձակություն չի դրսևորում որևէ մեկը։

Ուստի գրում եմ ես, մեծությունների ու արժեքների աջակցության (այն էլ նախկին վտանգավոր ու բիրտ ժամանակներում) իմ հարուստ փորձառությամբ, մտահոգություններս անկաշկանդ ներկայացնելու և հարցի լուծումը ակնկալելու համոզմունքով։ Հուսով եմ նաև, որ իմ օրինակին կհետևեն մի քանի համարձակներ։

Օպերային արվեստի արքա Դոմինգոն արքայավայել, շռնդալից գնահատականներով բնութագրել է Բարսեղ Թումանյանին և եզրակացրել, որ ԱՄՆ-ի, ինչպես նաև աշխարհի բոլոր օպերաները կարիք ունեն այս կարգի մասնագետի։

Բարսեղ Թումանյանը համագործակցել է մեր ժամանակների բոլոր մեծերի հետ, երկար տարիներ փայլատակել մշակութային օլիմպոսում, Լոնդոն-Փարիզ-Նյու-Յորք եռանկյունում։

Շարունակելու կարիք կա՞. ավելացնեմ նաև, որ 7 տարի շարունակ նա նվիրվեց Աստանայում օպերային արվեստի զարգացման գործին։ Առ այսօր սիրով ու կարոտով խնդրում են. «Վերադարձեք այն օպերան, որի կայացմանն ու զարգացմանը նվիրել եք Ձեր կյանքի 7 տարիները, որտեղ Դուք ոչ միայն փայլուն երգեցիք, այլև շռայլորեն Ձեր գիտելիքներն ու փորձը փոխանցեցիք ու կայացրեցիք երիտասարդ պրոֆեսիոնալ կադրեր։ Ձեր խարիզմայի, բեմական վարպետության, անսահման վոկալ տեխնիկայի շնորհիվ մեծ հաջողությունների հասած Ձեր սաները խնդրում են վերադառնալ»։

Այս ամենը կարելի՞ էր անել Հայաստանում, թե սպասել ու սպասեցնել...

Այսօր էլ հրավիրված է աշխատելու Վիենայի Բեթհովենի անվան կոնսերվատորիայում և իր պատասխանին են սպասում։Բայց ինձ ուրախացնում է այն փաստը, որ նա հաստատապես որոշել է իր գործունեությունը ծավալել Հայաստանում, հանուն մեր օպերային արվեստի կայացման։

«30 տարի չեմ կարողանում իմ թատրոնը մտնել, գոնե Օրբելյանի ժամանակ իմ հարազատ բեմում «Արշակ Բ»-ում երգեցի»-ցավով նշում է նա։ Այսօր ոչ մի կապ չունի օպերային թատրոնի հետ։

Նախկինում եղել են առաջարկներ՝ ղեկավարելու օպերային թատրոնը, սակայն չի ցանկացել համատեղել երգչի իր ծանրաբեռնված գործունեությունը և օպերայի ղեկավարությունը։

Բարսեղ Թումանյանին սոսկ մեծագույն երգիչ համարել, նշանակում է լիարժեք չճանաչել նրան։ Իր էությամբ նա գեղագետ է, ճարտարապետ, օպերային արվեստի զարգացման ռազմավարության հստակ պատկերացումներով ու գիտելիքներով օժտված, միտք, գաղափար, կոնցեպցիա ունեցող բացառիկ անհատականություն:

Հայ ազգային օպերային արվեստը զարգացնելու, մեր օպերային արվեստի գրավչությունը, հեղինակությունը բարձրացնելու և ճանաչում բերելու մեծ պոտենցիալ ունի։ Եվ դա իր առաքելությունն է։

«Հայաստանը կարելի է դարձնել օպերային երկիր, ունենք աշխարհի բեմերը նվաճած շուրջ 40 երգիչ»: Երբ հանձնաժողովի նախագահ էր, ապշել էր, թե որքան հրաշալի ձայներ ունենք, որ բազմամիլիոն ազգերը չունեն, մտահոգված շարունակում է մաեստրոն,-«Շատ կատարողներ ունենք, որ անտեսված են, հետ են գնացել, պետք է հնարավորություն տալ, որպեսզի երգեն, որքանով են ունակ, կարո՞ղ են շարունակել»:

Ոչ մեկը չպետք է ոչ թերագնահատվի, ոչ էլ գերագնահատվի, իրական չափանիշներով պետք է առաջնորդվել։

«Մեր ներկայացումներում պետք է ընդգրկվեն մեր նկարիչները, բեմադրիչները, միայն հարկ եղած դեպքում հրավիրել ամենաանհրաժեշտ և որակյալ մասնագետների։ Մինչև մենք ճաշակ, գաղափար, ազգային ինքնատիպություն չցուցաբերենք, ֆինանսական ներդրումներ չեն լինի»,-համոզված է Բարսեղ Թումանյանը։ Անցյալի ներկայացումներից հաջողված է համարում Տ. Լևոնյանի բեմադրած «Պողիկտոսը» և Բագրատունու բեմադրած «Ալմաստը»:

Նա մտահոգված է, որ շատ արժանի գործեր կան, որոնք հայ էթնոսի ինքնատիպությունն ու արժանիքներն են արտացոլում, բացահայտում մեր քաղաքակրթական դերը հայ-ասորական, հայ-թուրքական, հայ-բյուզանդական, հայ-պարսկական, հայ-ռուսական, հայ-եվրոպական հարաբերություններում։

Հուսով եմ, որ շուտով բոլոր հնարավորությունները կստեղծվեն Բարսեղ Թումանյանի համար, որպեսզի օպերային արվեստի զարգացման իր առաքելությունը իրականացնի։ Եվ առհասարակ ոչ մի չգնահատված արժեք այսօր Հայաստանում չպետք է լինի։

Բժիշկ, հասարակական գործիչ Վահան Վարդապետյան