Մտածում ենք՝ ՀԱՊԿ-ից դուրս գանք, ի՞նչ կլինի, ավելի վատ ի՞նչ պետք է լինի, քան արդեն տեղի է ունեցել՝ պատերազմ. քաղաքագետ

ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսին երկօրյա պաշտոնական այցով Հայաստանում էր: 

Փելոսիի այցը Հայաստանում բավականին բուռն արձագանք ստացավ, շատերը հայ-ադրբեջանական հակամարտության լուծումը խոսնակի այցի մեջ են տեսնում, թեպետ քաղաքագետներից պնդում են՝ հայաստանյան տեղեկատվական դաշտում այցի հետ կապված նկատելի է չհիմնավորված ոգևորություն, ինչը հանրության շրջանում չարդարացված սպասումներ ու ակնկալիքներ է ձևավորում:

Քաղաքագետ Արեգ Քոչինյանը, «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում անդրադառնալով Փելոսիի այցին, նշում է՝ այցը Հայաստանի համար ծայրահեղ կարևոր ժամանակահատվածում տեղի ունեցավ, երբ իրավիճակը դուրս է եկել վերահսկողությունից և ՀՀ-ի տարածքային ամբողջականության համար սպառնալիք է հասունանում:

«Անհերքելի է, որ Նենսի Փելոսիի այցն ունեցավ կայունացման ազդակ, այցի պտուղներն այս վայրկյանին արդեն իսկ մենք քաղում ենք: Ինչ վերաբերում է քաղաքական հեռանկարներին, ապա ունեք հետևյալ պատկերը. Ռուսաստանի Դաշնությունը, Թուրքիան և Ադրբեջանը համատեղ Հայաստանին ինչ-որ պահանջներ են ներկայացնում, որոնք կապված են և՛ Արցախի, և՛ ՀՀ ինքնիշխան տարածքի հետ, մասնավորապես՝ Մեղրիի: Սա մի ուղղությունն է, որով մենք կարող ենք գնալ: Մյուսը դեպի Արևմուտքն է: Եթե նրանք մեզ որևէ բան առաջարկեն, և մենք ընդունենք, ապա կխուսափենք ռուս-ադրբեջանական տարբերակից: Այստեղ ամենակարևոր հարցը մեկն է՝ որքանո՞վ են Արևմուտքի առաջարկները ռեալ, և որքա՞ն արագ դրանք հնարավորություն կլինի իրագործել»,- ասում է քաղաքագետը:

Ըստ նրա՝ թվում է, թե կա երկընտրանք, սակայն իրականում այն չկա. «Ռուս-ադրբեջանական պրոյեկտը, որը մեզ պարտադրվում է, Հայաստանի կառափնարանի ճանապարհն է, որն ամեն պարագայում կա: Եթե այժմ ստեղծվել է շանս՝ այս պարտադրանքից խուսափելու, միանշանակ այն պետք է օգտագործել, քանի որ ավելի վատ առաջարկ, քան ռուս-ադրբեջանական առաջարկն է, դժվար է պատկերացնել: Մտածում ենք՝ ՀԱՊԿ-ից դուրս գանք, ի՞նչ քաղաքական հետևանքներ տեղի կունենան: Էլ ավելի վատ ի՞նչ պետք է լինի, քան արդեն տեղի է ունեցել՝ պատերազմ, Հայաստանից միջանցքի պահանջ, այլևս ի՞նչ պետք է անեն, որ մտածենք՝ սրանից վատ էլ կարող է տեղի ունենալ»:

Արեգ Քոչինյանի պնդմամբ՝ Հայաստանը պետք է աշխատի ԱՄՆ-ի հնչեցրած առաջարկների հետ, վատագույն դեպքում կրկին կստանանք ռուս-ադրբեջանական առաջարկների փաթեթը:

Հարցադրմանը՝ առարկայական պատասխաններ Նենսի Փելոսիի պատասխաններում, թե՝ անվտանգային ի՞նչ երաշխիք կամ ռեսուրս կարող է տրամադրել ԱՄՆ-ն Հայաստանին, լսե՞լ է, քաղաքագետը նկատում է՝ պետք է համադրել նրա և ԱՄՆ պետքարտուղարի տարածած հայտարարությունները: Ըստ դրանց՝ Նահանգների համար կարմիր գիծ է Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը:

«ԱՄՆ-ի համար, եթե ինչ-որ բան կարմիր գիծ է, ապա նրանք ունեն շատ գործիքակազմեր՝ այդ կարմիր գծերը սպասարկելու համար: Դրանք քաղաքական են, տնտեսական, ռազմաքաղաքական, ինչու ոչ՝ ռազմական: Մեր պարագայում սրանցից յուրաքանչյուրն աշխատում է, քանի որ մեր հակառակորդը շփման գծի մակարդակով առնվազն Ռուսաստանը չէ, որ մեզ վախեցնի Ուկրաինայի սցենարով: ԱՄՆ-ն տնտեսական կամ քաղաքական գործիքներով ՌԴ-ին չի կարող զսպել, բայց Ադրբեջանին հսկել հնարավոր է: Հարցը գործիքները չեն, այլ՝ քաղաքական պայմանավորվածությունը, որին մենք պետք է հասնենք»,- ընդգծում է նա:

Նկատառմանը, որ Ադրբեջանը միայնակ չէ, կա նաև Թուրքիան, Քոչինյանը վստահեցնում է՝ մեր մտավախությունը չպետք է լինեն Ադրբեջանն ու Թուրքիան, այլ Ռուսաստանը, քանի որ եթե Թուրքիայի ու Ադրբեջանի դեպքում հնարավոր է բանավոր խոսքով ազդեցություն ունենալ, ՌԴ-ի դեպքում՝ ոչ. «Պետք է բոլոր շանսերը օգտագործել: Երբ մարդուն տանում են կառափնարան, և մեկ շանս է գտնում փրկվելու, փորձում է, եթե չի փորձում, ուրեմն իր տեղը կառափնարանում է»:

Դիտարկմանը՝ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանն իր հարցազրույցներից մեկում նշել է, որ ԱՄՆ-ն ունի ամենամեծ դերակատարումն այսօրվա հրադադարի հարցում, հարցադրմանը՝ կարո՞ղ ենք նրան մեր խոշոր դաշնակիցը համարել, ոչ թե ՌԴ-ին կամ Ֆրանսիային, Քոչինյանը նշում է. «ՌԴ-ն կազմակերպիչն է այս ամենի, այնպես որ հրադադարի մասով նրանց մասին ավելորդ է խոսել, իսկ Ֆրանսիան չունի այնքան ռազմաքաղաքական ներուժ, որպեսզի կանգնեցի պատերազմը: Այո, մյուս տարբերակը մնում է ԱՄՆ-ն»:

Խոսելով Փելոսիի՝ Հայաստանում եղած օրերին ակցիաների մասին՝ ի պաշտպանություն Ռուսաստանի, հարցին՝ արդյոք այսպիսի քայլերը կարո՞ղ են ազդել այցի արդյունավետության վրա, զրուցակիցը բացասական պատասխան է տալիս: «Եթե նայեք այդ ակցիաների կադրերը, կտեսնեք, որ մասնակիցներն իրենց դեմքերը թաքցնում էին պաստառների հետևում: Իսկ նման ակցիաները նորմալ են: Բոլոր երկրներում է լինում Է 5-րդ շարասյուն: Բացի դրանից, նրանք այդքան քանակ չունեն, որ կարողանան ազդել քաղաքական որոշումների վրա»,- կարծում է նա:

Անդրադառնալով հայաստանյան դիվանագիտական աշխատանքին և դրա պտուղներին՝ քաղաքագետն ասում է՝ դեռ վաղ է գնահատել, որոշ ժամանակ է հարկավոր:

«Պետք է նշեմ, որ Նենսի Փելոսիի այցը Հայաստան մեծ կարևորություն ունի: Կեցցեն բոլոր այն աշխատակիցներն ու դիվանագետները, որոնք աշխատել են այս այցի ուղղությամբ: Թե որքանո՞վ է այցը հաջողվել, ցույց կտա ժամանակը, և շատ բան էլ կախված է մեզանից»,- շեշտում է զրուցակիցը: