Հույս ունեի՝ մենք վերջին մաղված սերունդը կլինենք. Հարություն Բաբայանը՝ պատերազմի մասին

44-օրյա պատերազմի մասնակից Հարություն Հայկի Բաբայանը 40 օրվա ծառայող է եղել, երբ պատերազմն սկսվել է: Տղայի զորացրվելուց մեկ ամիս չանցած՝ ադրբեջանական կողմը կրկին ռազմական ագրեսիայի է դիմել:

Հարությունի խոսքով՝ լսելով սահմանին լարվածության մասին՝ կարծես վերապրել է երկու տարի առաջվա եղածը: «Ամենաշատը նեղվում էի նրանից, որ զորացրվել եմ, ու այդ ամենի միջով անփորձ տղաներն են անցնում: Պատերազմից հետո մենք ամեն պահ սպասում էինք, որը էլի կլինի, նույնը կկրկնվի: Նորեկ տղաներին, որոնց զորացրմանը դեռ մեկ տարի ու ավելին կար, ասում էինք՝ եթե լինելու է, գոնե այն ժամանակ լինի, որ մենք ձեր կողքին լինենք»,- «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում ասում է նա:

20-ամյա տղան վստահություն է հայտնում՝ եթե 44-օրյա պատերազմի բովով անցած ծառայակիցներն ու ինքը լինեին սահման պահող այսօրվա տղաների կողքին, սեպտեմբերի 13-ի իրադարձությունները գուցե մի փոքր այլ ձեւով ընթանային. «Պատերազմ տեսած տղաներից մերը վերջին զորակոչն էր, որ զորացրվեցինք: Շատ ցավալի է, որ ամեն ինչ այս կերպ է ընթանում. 44-օրյա պատերազմից հետո ես հույս ունեի, որ մենք վերջին մաղված սերունդը կլինենք, բայց ինչ արած. ժամանակներն են վատը:

Հարություն Բաբայանի ծառայությունը սկզբնական շրջանում անցել է Մարտակերտում, ապա՝ տեղափոխվել Մատաղիս, եղել է Թալիշի դիրքերում: «Թալիշը աշխարհագրական դիրքով բարդ ու վտանգավոր հատվածում էր, եւ ամեն ինչ շատ թեժ էր այնտեղ»,- ասում է նա:

Անցել է երկու տարի, սակայն զինվորական ծառայությունը նոր վերջացրած տղայի համար քաղած դասերն ու վերքերը դեռ շատ թարմ են: Կորցրել է մանկության ամենամտերիմ ընկերոջը, ծառայակիցներին ու հարազատներին, բայց ասում է՝ այդ ամենն իրեն չի թուլացրել ու կոտրել, ընդհակառակը՝ այժմ շատ բաներ պետք է հենց հանուն նրանց անի. «Ես պահում եմ այդ հիշողություններն ու իմ հետագա ողջ կյանքն առաջնորդվելու եմ դրանցով: Մեր ազգի համար դրանք սովորական ժամանակներ ու փորձություններ չէին, դա մեզ համար շրջադարձային ծանր փուլ էր»:

Հարությունը վիրավորվել է պատերազմի 8-րդ օրը, ստացել բեկորային վնասվածքներ, երբ հանգստի մեջ են գտնվել:

«Վիրավորում ստանալու առաջին մի քանի րոպեներին ոչինչ չէի զգում, միայն գիտեի, որ Թալիշն ու Մատաղիսն այլեւս մերը չեն. այդ մտքերի հետ սաստկանում էին մեջքիս հատվածի ցավերը: Սկզբում մտածեցի՝ երեւի քար է կպել ու ցավեցրել: Մի տեսակ չէի հավատում, որ ես էլ կարող եմ վիրավորվել: Ո՛չ ես ստուգեցի, ո՛չ էլ ինչ-որ մեկին խնդրեցի նայել: Հետո, երբ շատ ցավեց, ինձնից անկախ ձեռքս տարա մեջքիս, տեսնեմ՝ ամբողջությամբ արյուն է: Դրանից հետո ինձ զոռով ուղարկեցին հոսպիտալ. չէի ուզում տղերքին մենակ թողնել»,- հիշում է Հարությունը:

20-ամյա տղայի խոսքով՝ այդ ժամանակ իր փոխարեն ով էլ լիներ, չէր ուզենա ընկերներին լքել, յուրաքանչյուրն էլ հոգեբանական այդ վիճակում էր: Նրա համոզմամբ՝ հայ երիտասարդների մեծ մասն այդ մտածելակերպն ունի. «Դաստիրակության ձեւը փոխվել է, մարտահրավերներն ուրիշ են, բայց ինչքանով ես եմ հասկացել, մեր հայ երիտասարդների գերակշիռ մասը հայրենասեր ու նվիրված մարդիկ են»:

Հարությունն ասում է՝ մեր տղաների տարբերվող հատկանիշներից մեկն էլ երբեք չընկճվելն է, հզոր կամք ու կարողություն ունենալը, ինչը, ըստ նրա, իրենցից փոքր սերնդի մոտ էլ պակաս ակնհայտ չէ: Սակայն, ըստ նրա, ծառայության նոր անցած տղաները մարտունակ են լինում առնվազն 3-6 ամիս անց: «Եռամսյա ուսումնական փուլը պարտադիր է: Սկզբնական շրջանը ուսուցման ու ինտեգրման փուլ է բոլորիս համար»,- նշում է նա:

Մեկնաբանելով շրջանառվող այն պնդումները, թե 44-օրյա պատերազմի ժամանակ տարբերակում ու ճիշտ մոտեցում չի եղել՝ ասում է. «Փաստը ցույց տվեց, որ դա գոյության կռիվ էր: Բոլոր ուղղություններով ծանր մարտեր էին ընթանում, ու ուզում էիր լինեիր՝ 2 ամսվա ծառայող կամ 2 օրվա, չէիր կարող պարզապես գնալ ու բունկերում նստել, չնայած դա ֆիզիկապես էլ հնարավոր չէր: Իրավիճակն ու պահն այնպիսին էին, որ բոլորը պետք է իրենց ներդրումն ունենային»:

Հարությունն այժմ սովորում է Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանի (ՀՖՀՀ) Իրավաբանական ֆակուլտետում: Ապագա իրավաբանը շեշտում է՝ ամեն պահ պատրաստ է կրկին զենք վերցնել ու հայրենիքը պաշտպանել: