Պե՞տք է կուլ տալ Ալիևի խայծը, և, Վարդանյանով պայմանավորված, վիժեցնել չսկսված բանակցությունները, իհարկե՝ ոչ. քաղաքագետ

«Բարձր եմ գնահատում հայկական կողմի աշխատանքը մյունխենյան համաժողովում, իրավացիորեն առաջ տարվեց Արցախում հումանիտար ճգնաժամի խնդիրը»: Այս մասին «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է քաղաքագետ Հարություն Մկրտչյանը:

Վերջինիս կարծիքով՝ հայաստանյան պատվիրականության Մյունխեն ժամանումը ինքնին ուներ ամուր դիրքեր:

«Եվրոպացի մեր գործընկերները բազմիցս նշել են, որ կովկասյան տարածաշրջանում Հայաստանը ժողովրդավարության առաջամարտիկ պետություն է: Ըստ իս՝ միջազգային հանրությունը՝ հավաքական Արևմուտքը, միանշանակ դրական ազդակներով էր նայում հայկական կողմի պատվիրակության աշխատանքին: Հուսով եմ, որ որոշ ժամանակ անց սրա պտուղները կքաղենք»,- նշում է նա:

Դիտարկմանը, որ համաժողովի շրջանակներում թերևս ամենաուշագրավը «Շարժե՞լ սարերը. Անվտանգության կառուցումը Հարավային Կովկասում» խորագրով պանելային քննարկմանը ՀՀ-ի և Ադրբեջանի ղեկավարների մասնակցությունն էր և դրա ժամանակ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների և Արցախի մասով տեսակետների և պահանջների հերթական արտահայտումը: Հարցին՝ Ալիևի այն պնդումը, թե իբր 67 մզկիթ է եղել Ղարաբաղում, որից «Հայաստանը 65-ը քանդել, պղծել է», արդյոք չի՞ խոսում այն մասին, որ վերջինս ամբողջ իրավիճակին փորձում էր հաղորդել կրոնական կոնտեքստ, քաղաքագետը նկատում է՝ Ալիևը նմանատիպ փորձեր բազմիցս կատարել է:

«Պետք է հաշվի առնել, որ այս պարագայում միջազգային հանրությունն աչալուրջ է: Պատերազմից անցել է ավելի քան 2 տարի, բայց Արցախ մուտք չեն կարողանում գործել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ներկայացուցիչները: Պատմամշակութային կոթողները, այդ թվում՝ կրոնական, անընդհատ ադրբեջանական իշխանությունների հրահանգով պղծվում և ոչնչացվում են ԼՂ-ի տարածքում: ՀՀ վարչապետի պատասխանն էլ այս մասով ինձ համար գոհացուցիչ է: Ըստ իս՝ ադրբեջանական կողմը պետք է խուսափի նման քայլերից: Առհասարակ, հայկական դիվանագիտությունն Ալիևի նման շեղող հայտարարություններին զուգահեռ պետք է քաղաքակիրթ աշխարհին ներկայացնի, որ Ադրբեջանն անընդհատ միջազգային հանրությանը ներկայացնում է, թե իբր ՀՀ-ն օկուպացրել է իր տարածքները՝ փորձելով սա նմանեցնել ռուս-ուկրաինական հակամարտությանը, այսինքն՝ ներկայանալ իբրև՝ որպես տարածաշրջանի Ուկրաինա»,- ասում է նա:

Հարցին՝ արդյոք այստեղ տեղին չէ՞ր հիշատակել 2020-ից հետո Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներում գտնվող վանքերի և եկեղեցիների պղծումը, մասնավորապես՝ Շուշիի Կանաչ վանքը, Ղազանչեցոցը և մյուսները, որոնք ադրբեջանական կողմը հիմնովին ավերել է, Մկրտչյանն ասում է՝ Ադրբեջանը մինչև հիմա շարունակում է իր վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում ոչնչացնել հայկական մշակութային կոթողները, վանքերը ու եկեղեցիները. «Կարծում եմ՝ այս մասին վարչապետը ևս պետք է նշեր: Այնուամենայնիվ, այս դեպքերն այնքան աղաղակող են և միջազգային հանրության աչքերում էլ ակնառու, որ կարիք անգամ չկա դրա լրացուցիչ ներկայացման»:

Քաղաքագետը, անդրադառնալով նաև Ալիևի այն պնդմանը, որը կարծես թե «մատ թափ տալ» լիներ, թե Լեռնային Ղարաբաղ միավոր չկա, դա ռուսական տերմին է, և խնդրեց, որ գործընկերները հարգանք ցուցաբերեն Ադրբեջանի ինքնիշխանության և Սահմանադրության նկատմամբ, ինչին ի պատասխան՝ ՀՀ վարչապետը վկայաբերեց եռակողմ հայտարարությունը, որում առկա է Լեռնային Ղարաբաղ ձևակերպումը, և այդ փաստաթղթի տակ կա Ադրբեջանի նախագահի ստորագրությունը, Հարություն Մկրտչյանը չի կարծում, թե Ալիևը մոռացած լիներ իր դրած ստորագրության մասին:

«Նա շարունակում է միջազգային հանրությանը ներկայանալ արևմտյան երկրներից իբրև շատ ավելի արևմտամետ, հակառուսներից՝ ավելի հակառուս՝ փորձելով միջազգային հարաբերություններում վաճառել իրեն, ինչպես միշտ: Պետք է հաշվի առնել՝ միջազգային հանրությունը շատ լավ պատկերացնում է Արցախի բուն խնդիրը, Լաչինի միջանցքի փակ լինելն ու Ադրբեջանի նախագահի նկրտումները՝ ԼՂ-ում էթնիկ զտումներ իրականացնելու: Ի վերջո, Ալիևի այս քայլերը հաջողությամբ չեն պսակվելու»,- ասում է նա:

Վերջինիս կարծիքով՝ Ադրբեջանի նախագահը ինքնախոսովանական հայտարարություն արեց՝ հայտնելով, որ միջազգային հանրությունն ու քաղաքակիրթ աշխարհը նրան ստիպում են նստել բանակցային սեղանի շուրջ արցախահայերի հետ:

«Որքան շուտ ԼՂ իշխանությունները հետամուտ լինեն այդ բանակցություններին, այդքան շուտ կշահեն տարածաշրջանում ապրող ժողովուրդներն ու պետությունները, այդ թվում՝ նաև ԼՂ-ն, ՀՀ-ն և Ադրբեջանը: Ես մութ սենյակում կատուներ չեմ փնտրում. բանակցությունների այլընտրանքը պատերազմն է, և ԼՂ իշխանությունները, հատկապես՝ Լաչինի միջանցքի փակ լինելու շրջանում, պարտավոր են գնալ երկխոսության, այլ հարց է, թե դա ինչի կբերի»,- նկատում է նա:

Խոսելով նաև Ալիևի այն հայտարարության մասին, թե Ադրբեջանը չի բանակցի մի մարդու հետ (Ռուբեն Վարդանյան), ում Ռուսաստանից արտահանեցին՝ Ղարաբաղում ղեկավար պաշտոն զբաղեցնելու համար, այն էլ, ըստ նրա, «մաքսանենգ ճանապարհով», Մկրտչյանն ասում է՝ Ալիևը սրանով ոչինչ չի հայտնագործել, որովհետև Ռուբեն Վարդանյանին Արցախ է գործուղել Ռուսաստանը:

«Չեմ պատկերացնում, որ որևէ ՌԴ քաղաքացի, Ռուսաստանում ունենալով այդքան ունեցվածք, կհրաժարվեր տեղի քաղաքացիությունից ու կգնար ռուսական ազդեցության գոտի, ինչպիսին Արցախն է: Ռուսաստանի մատն այստեղ խառն է, բայց ԼՂ-ն այստեղ պետք է որոշում կայացնի՝ պե՞տք է կուլ տալ Ալիևի խայծը և, Վարդանյանով պայմանավորված, վիժեցնել չսկսված բանակցությունները: Իհարկե՝ ոչ, պետք է օր առաջ սկսել բանակցությունները»,- ընդգծում է նա:

Նատալի Մկրտչյան