Օգոստոսին գյուղատնտեսությունը բնական աղետ է վերապրել՝ համատարած երաշտ է եղել

Այս տարվա օգոստոսին մեր գյուղատնտեսությունը բնական աղետ է վերապրել: Այսպիսի տպավորություն է ստեղծվում, երբ ուսումնասիրում ենք ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության՝ երեկ ներկայացրած ցուցանիշները:

Ըստ այդմ, անցած տարվա օգոստոսի համեմատ մեր գյուղատնտեսական արտադրանքը նվազել է 25 տոկոսով: Թե ինչի հետեւանք է սա, դժվար է ասել: Եթե տվյալները ճիշտ են արտացոլում վիճակը, ապա այսպիսի գահավիժման միակ բացատրությունը կարող է լինել համատարած երաշտը: Անցած ամիս, իհարկե, տարբեր գյուղերից ստացվել են տեղեկություններ, որ ոռոգման ջրի լուրջ դեֆիցիտ կա, սակայն պատկան մարմինների կողմից չեն եղել հայտարարություններ այն մասին, որ Հայաստանում մասշտաբային երաշտ է: Միայն այդպիսի երաշտը կարող էր հանգեցնել գյուղոլորտի արտադրանքի 25 տոկոս անկման:

Դրանից ավելի մեծ անկում անցած մեկ տարվա ընթացքում գրանցվել էր նաեւ 2016 թվականի հոկտեմբերին: Այդ ամիս գրանցվեց մոտ 30 տոկոս անկում նախորդ տարվա նույն ամսվա ցուցանիշի համեմատ: Սակայն այդ անկումը, ճիշտն ասած, այնքան էլ արժանահավատ չէր թվում: Խնդիրն այն է, որ անցած տարվա սեպտեմբերին ձեւավորվել էր Կարեն Կարապետյանի գլխավորած կառավարությունը եւ, բնականաբար, նոր կառավարությունը ձգտում էր «գույքագրել» տնտեսական ցուցանիշները եւ դրանք հնարավորինս մաքրել նախկինների հավելագրումներից, հետագայում ավելի տպավորիչ աճեր ստանալու ակնկալիքով: Ավելի պարզ ասած, գյուղատնտեսական ցուցանիշների անցած տարվա հոկտեմբերին եւ նոյեմբերին արձանագրված գահավիժումները ավելի շատ ներքաղաքական ենթատեքստ ունեին: Իսկ ահա այս տարվա օգոստոսին արձանագրված 25 տոկոս անկման արժանահավատության աստիճանը կարծես թե ավելի բարձր է:

Առաջին հերթին հենց գյուղատնտեսությունում արձանագրված այս գահավիժումը հանգեցրել է նրան, որ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի (ՏԱՑ) աճի տեմպը ամենացածրն է եղել այս տարվա ընթացքում: Օգոստոսին, ըստ ԱՎԾ-ի հրապարակած տեղեկանքի, ՏԱՑ-ը անցած տարվա նույն ամսվա համեմատ աճել է ընդամենը 2.4 տոկոսով: Դա այն դեպքում, երբ առաջին 8 ամիսներին ՏԱՑ-ի միջին աճը կազմել է 5.5 տոկոս: Այսինքն, օգոստոսին ՏԱՑ-ի աճի տեմպը ավելի քան երկու անգամ պակաս է եղել միջինից:

Եթե գյուղատնտեսության ոլորտում 25 տոկոս անկման պատճառը երաշտն է եղել, ապա նույն պատկերը, կամ նույնիսկ ավելի վատ ցուցանիշներ, մենք ստանալու ենք նաեւ սեպտեմբերին: Խնդիրն այն է, որ եթե երաշտի պատճառը եղել է տեղումների պակասը, ապա նույնը արձանագրվել է նաեւ սեպտեմբերին: Եթե օգոստոսին ջրամբարներում նախատեսվածից ավելի քիչ ջուր է եղել, ապա սեպտեմբերին՝ առավել եւս, ջուրը ավելի քիչ է եղել, կամ դրանք արդեն լրիվ են դատարկված եղել: 

Օգոստոսյան ՏԱՑ-ի ցածր մակարդակի համար մյուս «մեղավորը» շինարարությունն է: Այս ոլորտում նշված ամսին արձանագրվել է 5 տոկոսի անկում: Չնայած կառավարության պնդումներին, թե այս տարվա ընթացքում զգալի ներդրումներ են իրականացվել տնտեսության մեջ, շինարարության ոլորտը վերակենդանացման նշաններ գոնե առայժմ ցույց չի տալիս: Չնայած տնտեսության մեջ ներդրումների «հետեւանքները» առաջին հերթին պետք է երեւային հենց շինարարության մեջ:

Այս տարվա օգոստոսին անցած տարվա նույն ամսվա համեմատությամբ 1 տոկոսով նվազել է նաեւ էլէներգիայի արտադրությունը: Առայժմ չկան տվյալներ այն մասին, թե որն է եղել էլէներգիայի արտադրության նվազման պատճառը, քանի որ առաջին 8 ամիսների միջինով էլէներգիայի արտադրությունը աճել է 6.6 տոկոսով: Կամ արտահանումն է կտրուկ նվազել, կամ ներքին սպառումը:

Այս անկումներին հակազդել են հիմնականում երեք ոլորտների երկնիշ աճերը: Խոսքը արդյունաբերության, առեւտրի եւ ծառայությունների մասին է: Դրանք օգոստոսին աճել են համապատասխանաբար 10.9, 12.4 եւ 15.5 տոկոսով: Ազգային վիճակագրական ծառայությունը նշված ոլորտներում այսպիսի տպավորիչ աճերի բացվածքը կներկայացնի մոտ 10 օր անց, եւ միայն այդ դեպքում կարելի է որոշակի հետեւություններ անել, թե որքանով են արժանահավատ այդ ցուցանիշները: