Նոր չափանիշներ դասագրքերի համար. սահմանվում է նախադասության մեջ բառերի թույլատրելի քանակ

Դպրոցներում կիրառվող դասագրքերի հեղինակներին բարդ աշխատանք է սպասվում: Հիմա նրանք պետք է շատ ջանք թափեն, որպեսզի երեխաները ջանք չթափեն խրթին ու պարբերաբար տրամաբանական կապը կորցնող տեքստերը հասկանալու համար:

Կրթության եւ գիտության նախարարությունը հայտարարում է դասագրքերի որակը բարելավելու մտադրության մասին: Հանրային քննարկման է ներկայացվել կառավարության որոշման մի նախագիծ, որտեղ ներկայացված են նոր սերնդի դասագրքերի եւ ուսումնաօժանդակ գրականության ստեղծման չափանիշներն ու գործիքակազմը:

Հայտնի է, որ այսօր աշակերտի սեղանին դրվող դասագրքերից դժգոհությունները բազմաթիվ են: Կրթության եւ գիտության նախարարությունը կարծում է, որ որքան  հստակ ձեւակերպված լինեն չափանիշները, այնքան կմեծանա դրանց արդյունավետության հնարավորությունը:

Դասագրքերի բովանդակությանը ներկայացվող չափանիշներից են.

-Բովանդակությունը լիովին համապատասխանում է առարկայական ծրագրին՝ ներառված են առարկայական ծրագրի բոլոր հիմնական տարրերը:

-Բովանդակությունը համապատասխանում է ուսումնական նպատակներին եւ դրանցից  բխող խնդիրների լուծմանը:

-Բովանդակությունը համապատասխանում է սովորողների մակարդակին: Բավարար ուշադրություն է դարձված սովորողների նախնական գիտելիքներին եւ փորձին: 

-Տեղեկություններն ու տվյալները հստակ են եւ ճշգրիտ: Դրանք  համապատասխանում են ուսումնասիրվող գիտության ժամանակակից վիճակին:

-Տեղեկությունները այնքան են ու այնպիսին, որ տեղ են թողնում հետաքրքրությունների ինքնուրույն բավարարման համար եւ սովորելու հնարավորություն են տալիս:

-Գաղափարները փոխկապակցված են: Նոր գաղափարները կառուցվում են հների հիմքի վրա եւ ներմուծվում են ըստ համապատասխանության/անհրաժեշտության:

-Առկա է գաղափարների հերթականություն եւ անընդհատություն, որն ապահովում է սահուն անցում ուսուցման հիմնական փուլերի միջեւ:

-Միմյանց հետ կապված հասկացությունների, գաղափարների եւ թեմաների միջեւ կապերն ընդգծված են:

-Ապահովված են միջառարկայական կապերը։

-Օրինակները եւ պատկերները հետաքրքիր ու տեղին են, համապատասխանում են սովորողների տվյալ տարիքային խմբին:

-Հարցերն ու առաջադրանքները ձեւակերպված են հստակ եւ պարզ, ուղղված են սովորողների տարամակարդակ խմբերին:

-Բովանդակությունն ու պատկերազարդումը արտացոլում են թե՛ քաղաքային, թե՛ գյուղական համայնքների իրականությունը:

-Բովանդակության բարդության աստիճանը համապատասխանում է սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին, ուսումնական ծրագրին, ինչպես նաեւ հարմարեցվում է կրթության առանձնահատուկ պայմանների կաիրք ունեցող սովորողներին:

-Բովանդակությունն ապահովում է օպտիմալ հարաբերակցություն գիտականության եւ մատչելիության միջեւ:

-Պահպանված է հավասարակշռություն տեսական եւ գործնական նյութի միջեւ: Ցույց է տրված, թե ստացված գիտելիքներն ինչպես կարելի է օգտագործել գործնականում:

- Խրախուսում եւ օգնում է սովորողներին ինքնուրույն ծավալուն տեքստեր կարդալու եւ կարդալով սովորելու, սեր ու հետաքրքրություն է առաջացնում կարդալու հանդեպ:

- Օրինակները արդիական են, համապատասխանում են իրական աշխարհի փորձառությանը, նախապատրաստում են 21-րդ դարի մարտահրավերներին։ 

Նոր սերնդի դասագիրքն, ըստ կառավարության որոշման նախագծի, պետք է նաեւ նպաստի երեխաների հետեւյալ հմտությունների զարգացմանը: Օրինակ՝

Ինքնաճանաչում. դասագիրքը սովորողին հնարավորություն է տալիս քննելու, հասկանալու, ներկայացնելու իրեն, վերլուծելու իր արարքները, ցանկություններն ու նախասիրությունները:

Ինքնագնահատում. դասագիրքը սովորողին հնարավորություն է տալիս գնահատելու իր աշխատանքը, վարքը, արժեւորելու ուսումնական եւ անձնային ձեռքբերումները, ընկալելու իր տեղն ու դերը համայնքում:

Համագործակցություն. դասագիրքը խթանում է համագործակցությունը, համատեղ աշխատանքի կարեւորումը, սեփական պատասխանատվության գիտակցումը:

Որոշումների կայացում. դասագիրքը նպաստում է փոփոխվող իրավիճակներում կողմնորոշվելու եւ որոշում կայացնելու կարողությունների զարգացմանը:

Քննադատաբար մտածել. դասագիրքը նպաստում է երեւույթները տարբեր տեսանկյուններից քննելու եւ եզրահանգումներ անելու, փաստերը եւ դատողությունները հիմնավորելու կարողությունների զարգացմանը:

Ապրումակցում (էմպատիա). դասագիրքը խթանում է դիմացինի ապրումները հասկանալու եւ աջակցող վերաբերմունք ցուցաբերելու կարողությունը:

Զգացմունքներին տիրապետելը. դասագիրքը նպաստում է հուզական տարբեր իրավիճակներում ինքնատիրապետման զարգացմանը:

Նշվում է, որ դասագրքի լեզուն պետք է լինի դյուրըմբռնելի, համապատասխանի սովորողների տարիքային զարգացման առանձնահատկություններին, լեզվական իմացության ու բառապաշարի մակարդակին:

Սահմանվել է նաեւ, թե նախադասություններում բառերի առավելագույն քանակը որքան պետք է լինի՝ ըստ դասարանների.

-  1-ին դասարան – 6 բառ

-  2-րդ դասարան – 8 բառ

-  3-րդ դասարան –  10 բառ

-  4-րդ դասարան –12 բառ

-  5-րդ դասարան – 14 բառ

-  6-7-րդ դասարան – 16 բառ

-  8-9-րդ դասարան – 18 բառ

Նախագծում նշվում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում կիրառվող դասագրքերին, ուսուցչի ձեռնարկներին ներկայացվող պահանջների վերաբերյալ առաջարկություններ մշակելու նպատակով դիտարկվել է մի շարք երկրների փորձը՝ կրթական կառույցների պաշտոնական կայքերի եւ փաստաթղթերի ուսումնասիրման ճանապարհով: Ընտրությունը կանգ է առել այն երկրների վրա, որոնք ունեն դասագրքերի` պետականորեն կամ տարածքային կառույցների կողմից հաստատված ընտրության ընդհանրական չափանիշներ: Այդ երկրներից են՝ Հոնգ Կոնգը եւ Հարավային Կորեան, որոնց կրթական հաջողությունները գրեթե նույն զուգահեռականի վրա են Սինգապուրի հետ, ԱՄՆ-ն եւ Կանադան, որոնց կրթական մշակույթը տարբեր կրթական միջազգային ծրագրերի միջոցով, կարծես թե, ավելի ծանոթ է ՀՀ-ում, Կոսովոն՝ որպես նոր ձեւավորված պետություն, որն իր առաջին քայլերն է անում նման գործընթացներում, Ռուսաստանը եւ Ղազախսատանը, որոնք վերջին դարում ավելի շատ առնչություն են ունեցել եւ փոփոխությունների առումով ընդհանրություններ ունեն Հայաստանի Հանրապետության հետ: