Մի քանի տարի հետո ՀՀ-ում մահացածների թիվը ավելի շատ է լինելու, քան ծնվածների․ Ռ. Եգանյան

ԱՎԾ վիճակագրական տվյալների համաձայն 2017 թ․ Հայաստանից մեկնած եւ Հայաստան եկած ՀՀ քաղաքացիների թվի տարբերությունը եղել է 36 հազար։ Այսինքն, անցած տարվա ընթացքում Հայաստանից անվերադարձ հեռացել է 36 հազար ՀՀ քաղաքացի։ 2017 թ-ին Հայաստանում արձանագրվել է ծնվածների թվի աննախադեպ ցածր «ռեկորդային» ցուցանիշ՝ 37 հազար 700 երեխա, ինչը 2016 թվականի 40 հազար 600 երեխայի համեմատ 3900-ով պակաս է։ Իսկ ՌԴ ՆԳՆ-ի տվյալներով' 2017 թ-ին ՌԴ քաղաքացիություն է շնորհվել Հայաստանի 25144 բնակչի։ Ինչո՞ւ է ծնելիության մակարդակը պակասում, եւ հնարավո՞ր է արդյոք 2040 թ-ին ՀՀ-ում ունենալ 4 մլն բնակչություն՝ ինչպես Սերժ Սարգսյանն էր ասում. մեր այս եւ այլ հարցերին պատասխանեց ժողովրդագետ Ռուբեն Եգանյանը։

- Պարոն Եգանյան, 2017 թ-ին Հայաստանից մեկնած եւ Հայաստան եկած ՀՀ քաղաքացիների թվի տարբերությունը 36 հազար է, այսինքն 36 հազար ՀՀ քաղաքացի անվերադարձ հեռացել է Հայաստանից, իսկ 25144 հայաստանցի ՌԴ քաղաքացիություն են ստացել, նախադրյալներ կա՞ն, որպեսզի արտագաղթի փոխարեն ներգաղթ լինի։

- Մենք ներգաղթ չենք ունեցել հետխորհրդային ողջ ժամանակահատվածում։ Եւ միգրացիան եւ ժողովրդագրական գործընթացները, համակարգային պատճառներով պայմանավորված երեւույթներ են։ Այսինքն, դրանց վրա ազդում են կյանքի բոլոր դրսեւորումները' այս կամ այն ձեւով, այս կամ այն չափով, մեկը' դրական, մեկը' բացասական, մեկը' շատ բացասական։ Այդ երեւույթներն էլ մեր կյանքի արտացոլումն են, բոլոր գործոնները բնակչության արտամղող դերակատարում ունեն՝ քաղաքական գործոնները, տնտեսական, սոցիալական, բարոյահոգեբանական, բոլորը արտամղում են բնակչությանը։ Մի հատ խեղճ ու կրակ գործոն կա, որը տեսականորեն պետք է հանդես գա, որը պետք է հանդես գա, եւ կարծես թե հանդես է գալիս, որպես գրավող, ձգող գործոն դա հայրենասիրության գաղափարն է, որն այսօր գրեթե դերակատարում չի խաղում։ Մինչեւ իրավիճակը չառողջացնեն, մինչեւ այդ ծնող պատճառների վրա չներազդեն, ընդ որում' հետեւողական ձեւով, այնպես որ մարդու մոտ տպավորություն առաջանա, որ դա անշրջելի գործընթաց է, որ անընդհատ լավանալու է, դրանից հետո մի որոշ ժամանակ էլ անցնի իրավիճակը չի փոխվելու, վատանալը հնարավոր է, լավանալը հնարավոր չէ։

- Ծնելիության մակարդակը 2017 թ-ի դրությամբ ի տարբերություն 2016 թ-ի 3900-ով պակասել է, սա ինչի՞ց է գալիս։

- Դա էլ շարունակական երեւույթ է, դա էլ պետք է պակասի, նախ, որ էլի ծնելիության խրախուսման պայմանները որեւէ դրական ներգործություն չունեն, եւ երկրորդ, որ ծնող տարիք է մտել այն սերունդը, որը ծնվել է 90-ականներին, արդեն փոքրաքանակ սերունդ է, իրենք քիչ են, քիչ էլ ծնելու են, եւ շարունակաբար ծնելիությունը նվազելու է մոտակա տարիների ընթացքում։

- Կարո՞ղ ենք ասել, որ անվերադարձ գնացողների մեծամասնությունը սոցիալ-տնտեսական վիճակի պատճառով են գնում։

- Այո, աշխատանք չկա, եղած աշխատանքի վաստակը մարդուն հնարավորություն չի տալիս գոյատեւումը ապահովել։

- Սերժ Սարգսյանը ասել էր, որ 2040 թ-ին կունենանք 4 մլն բնակչություն, հնարավո՞ր է դա։

- Ես չեմ պատկերացնում՝ ինչի հաշվին, ես չեմ տեսնում դրա իրատեսական որեւիցե հնարավորություն։ Մի քանի տարի հետո մեզ մոտ մահացածների թիվը ավելի շատ է լինելու, քան ծնվածների թիվը։ Եթե դա այդպես է, եթե միգրացիան անընդհատ շարունակվելու է, ինչի՞ հաշվին պետք է բնակչության թվաքանակը ավելանա։

- Հնարավո՞ր է առաջիկայում ծնունդների թվի աճ գրանցվի Հայաստանում։

- Դժվարանում եմ ասել։

- Պարոն Եգանյան, 2040 թ-ին մեր բնակչության թիվը ինչքա՞ն կարող է լինել։

- Դրա համար կան բնակչության կանխանկարներ՝ տարբեր կազմակերպությունների կողմից իրականացված, որոնց արդյունքները որեւիցե հուսադրող բան ցույց չեն տալիս։

- Այսինքն, ներկա թվի՞ց էլ է պակասելու։

- Եթե ամեն տարի մոտավորապես 35-40 հազար մարդ գնում ու հետ չի գալիս, ինչի՞ հաշվին պետք է ավելանա։ Բնակչությունը երկու գործոնի հաշվին է աճում՝ բնական վերարտադրության, ծնունդ-մահ տարբերությամբ եւ իմիգրացիայի հաշվին. էլ ուրիշ ճանապարհ չկա բնակչության աճի։

                                                                                                 Նիկոլայ Ավետիսյան