Երեխաները ինչի ասես, որ ականատես չեն լինում՝ աշխարհի ամենալկտի բաներն անում են այդ հյուրանոցում. բաքվեցի անօթեւաններ

Մովսես Խորենացի փողոցի 213 շենքը, նախկինում՝ «Երեւան N9 արհեստագործական պետական ուսումնարան», արդեն 30 տարի է՝ Սումգայիթյան ջարդերից մազապուրծ եղած փախստականների ժամանակավոր տանիքն է: Թիվ 213 շենքում այսօր մոտ 28 ընտանիք է ապրում: Բաքվից եկած այս ընտանիքներն ուսումնարանի շենք տեղափոխվելու օրվանից միասին են հաղթահարում կենցաղային բոլոր անհարմարություններն ու դժվարությունները:

«Մեզ ամեն տարի խոստանում են, որ այս տարի տուն կստանաք, եկող տարի կստանաք, բայց ոչինչ մինչ օրս չի փոխվել, միայն մի բան է փոխվել, որ մեր կացարանին գրեթե կից, ուսումնարանի շենքի հետնամասում գտնվող Վենեցիա հյուրանոցի տերերի համար հանկարծակի մեր տարածքն արժեքավոր է դարձել: Նրանք ուզում են քանդել այս հսկայական շենքը, որի դիմաց մեզ առաջարկում են մեր վատ կացարաններից ավելի վատ պայմաններ»,- պատմեցին 213 շենքի բնակիչները:

Բնակիչները նշեցին, որ իրենց կացարանների փոխարեն երեք հարկանի փոքր վթարային շենք են առաջարկում, որն առավել անհարմար է իրենց ներկայիս բնակավայրերից:

Դեռեւս 2016 թվականին է որոշում կայացվել՝ ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական գույքի վարչությանը ՀՀ սեփականություն հանդիսացող «Երեւան N9 արհեստագործական պետական ուսումնարան»-ն անհատույց փոխանակել Վարդաշեն 3-րդ փողոց 3/1 հասցեում գտնվող 991,1 քառ. մետր ընդհանուր մակերեսով շենք շինությունների հետ:

«2016 թվականից այս շենքը դարձել է հյուրանոցի սեփականություն, իրենք մեզ վրա ուլտիմատում են դրել, ասում են, որ Վարդաշենի շենքը պատրաստ է, եւ մի ամսից ժողովուրդը պետք է տեղափոխվի այդտեղ: Պետգույքի նախկին աշխատողների հետ է եղել պայմանավորվածությունը, այս նորերն անգամ տեղյակ չէին, թե խոսքն ինչի մասին է: Ամեն մեկիս այնտեղ մի փոքր սենյակ ու կիսապատրաստ խոհանոցի տարածք է հատկացվելու, որ ապրողն ինքը իր պայմանները ստեղծի, բայց նույն բանն այնտեղ է լինելու: Ոչինչ չի փոխվելու, միայն լավ ապրելու մեր հույսն են վերջնականապես կորցնելու»,- ՀԺ-ի հետ զրույցում բողոքեցին բնակիչները:

Նրանց խոսքով՝ Վարդաշեն 3/1 հասցեում գտնվող շենքը, որ ուզում են իրենց տրամադրել՝ բացի անհարմարություններից նաեւ վթարային է: Այսօր բնակիչները հույսով դիմում են ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին եւ սպասում, որ նոր կառավարությունն իրենց համար նվազագույն պայմաններով նոր կացարաններ կտրամադրի եւ 30 տարի անց կկարողանան լիարժեք շնչել ու ապրել:

«Մենք ոչխարի նմա՞ն ենք, մենք մա՞րդ չենք: Մենք հայ ենք, ի վերջո իրավունք ունե՞նք Հայաստանում նորմալ մարդկային պայմաններում ապրելու: Մենք հին ռեժիմի ստրուկներ ենք, որոնց միայն օգտագործել են՝ օգտվելով իրենց անելանելի վիճակից: Երանի մի հարյուր հատ Նիկոլ Փաշինյան լիներ, մեր ազգը գոնե կշնչեր»,- ասացին բաքվեցի հայերը:

Մարդկային խեղված ճակատագրեր շքեղության եւ թշվառության արանքում:

Ավերակ շինության 2,5 հարկի դռներն ամուր կողպված են, իսկ առաջին հարկի անկյունային հատվածը՝ Էրեբունի եւ Նուբարաշենի զբաղվածության տարածքային կենտրոնի բարեկարգ գրասենյակն է:

Տարիների ընթացքում շատերը, չդիմանալով անմարդկային պայմաններին, հեռացել են՝ օտար ափերում նոր տանիք գտնելու հույսով: Շատերն էլ արդեն մահացել են: 28 փախստական ընտանիքները այսօր զբաղեցնում են շենքի 1,5 հարկի փոքրիկ սենյակները:
Խորենացի 213 շենքի բնակիչների համար թիվ մեկ խնդիր է ուշ ժամերին տաքսի ծառայություններից օգտվելը, մասնավորապես՝ մեքենայով շենքի տարածք մտնելը, որը Վենեցիա հյուրանոցի հսկիչ ծառայության կողմից արգելված է: Գերխնդիր է երեխաներին բակ հանելն ու խաղալու տեղ գտնելը. «Երեխաները բակ չունեն, ուսումնարանի բակն է, այդտեղ էլ մի չոբանի շուն են նստեցրել, որն առավոտից գիշեր հաչում է, երեխաներին սարսափեցնում»:

Փոխարենը, փոքրիկները կամա թե ակամա, պարբերաբար ականատեսն են լինում հյուրանոցի բաց պատուհաններից բազմաթիվ անվայել տեսարանների: Խորենացի 213 շենքը Վենեցիա հյուրանոցից մի նեղ հատվածով է բաժանվում եւ երկու շենքերի պատուհանները դեմ դիմաց են:

«Տարբեր մարդիկ են գալիս, երեխաները ինչի ասես, որ ականատես չեն լինում պատուհաններից, օրը ցերեկով, ոչ վարագույր են փակում, ոչ բան՝ աշխարհի ամենալկտի բանն են անում, ի՞նչ անենք, ո՞ւր գնանք: Իրենք թիկունք ունեն, հարստություն ունեն, մենք ով ենք, որ բողոքենք, եթե համարձակվենք մի բան ասել, տուժվելու են մեր երեխաները, ինչը բազմիցս եղել է»,- բողոքեցին բնակիչները:

Նաեւ հայտնեցին, որ բազմաթիվ են դեպքերը, երբ իրենց տղաներին ու ամուսիններին կանչել, ծեծի են ենթարկել, սպառնացել, որ ոչինչ չասեն ու չբարձրաձայնեն:

Մինչ կորոշվի Վարդաշենի 3-րդ փողոց տեղափոխվելու հարցը՝ հին խրճիթներում շարունակվում է պայքարը կենցաղային խնդիրների ու հակահիգիենիկ մթնոլորտի դեմ:

Նախկին ուսումնարանի երկար ու նեղ միջանցքի երկու կողմերում, դեմ դիմաց, մեկական, կամ մեկը երկուսի վերափոխած սենյակներն են, որոնցից ամեն մեկում 4-ից 6 անձ է բնակվում: Այստեղ ընդհանուր է խոհանոցը, զուգարանն ու լոգարանը: Ժամանակի ընթացքում, երբ խոհանոցը փլվել ու ոչ պիտանի է դարձել, սկսել են օգտվել միայն կոյուղուց եւ երբեմն էլ «մաքուր» ջուր տանել:

Առաջին հարկից մինչեւ երրորդ հարկ դատարկություն է ու քանդված վիճակ, տարբեր տեսակի միջատներ ու առնետներ են վխտում շենքով մեկ. «Ճաշ ենք դնում միջանցքում, վախենում ենք, որ կռիս կգա, կատու կգա, կընկնի մեջը: Սենյակներում ենք ստիպված պատրաստում, բայց ինչքա՞ն կարելի է: Ջեռուցման հնարավորություն էլ չունեն, անգամ փայտն են դնում սենյակում, որի խոնավ հոտի կողքին քնում են մանկահասակ երեխաները:

«Մարդիկ ստիպված դույլերը մտցնում են տուն, տանն են հոգում իրենց բնական կարիքները: Իսկ ձմռանը, երբ սառցակալվում է, ջուր էլ չենք ունենում, զուգարանից օգտվելը գրեթե անհնար է դառնում: Գոնե մեզ համար մինիմալ պայմաններ ապահովեն, երեխեք ունենք, որ մեծանում են, պսակվելու երեխեք ունենք, որ ամաչում են: Նախորդ իշխանությունների մեղքն է մեր վզին: Առանց ամաչելու մեզ հասած օգնություններն իրենք են կերել: Ժամանակին մեզ հերթագրել էին, որ տներ հատկացնեին, մի բան տային: Վամպիրի նման ժողովրդի մինչեւ վերջին կաթիլ արյունը խմել են ուզել»,- ասացին նրանք:

Ծայրահեղ վատ պայմաններում ապրող այս մարդիկ հույսը կորցրել են, որ ինչ-որ բան կփոխվի եւ կկարողանան դուրս գալ այդ անմարդկային խցերից: Ասում են՝ նախկին քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանին էլ են բազմիցս դիմել, սակայն վերջինիս պատասխանը բացասական է եղել այն պատճառաբանմամբ, որ փախստականներն ապրում են ուսումնարանի տարածքում, որը քաղաքապետարանի իրավասության տակ չէ, ուստի որեւէ միջամտություն անել չի կարող:

Ռաիսա Հարությունյանը ՀԺ-ի հետ զրուցում ասաց, որ շտապօգնության աշխատող է եւ գործի բերումով շատ է լինում բանտախցերում, իրենց կացարանն էլ ոչնչով չի տարբերվում բանտախցից, երբ ավելն ու ճաշ պատրաստելու կաթսան միեւնույն տեղում են, կողք կողքի:

Մարինա Սարքիսովան նշեց, որ 1990-ականներից, գալով այստեղ, երեք նախագահ են փոխել, հույս ունենալով, որ նրանցից գոնե մեկը կմտածի իրենց մասին: «Հենց սկզբից էլ մենք տեսնում էինք, որ այս կացարանը ապրելու պիտանի չէ, սակայն մենք այդ ծանր պայմաններում ոչինչ չուզեցինք: Անգամ նամակներ էինք ուզում գրել, չէինք գրում, մտածելով, որ Հայաստանը նոր է անկախացել, թող միջազգային արենան ճանաչի, հետո նոր մեր մասին կմտածեն»,- ասաց նա:

Բաքվից եկած հայերն ասում են, որ անտեսվել ենք 30 տարի: Ճղճիմ պայմաններում է նրանց կյանքն անցել, կորցրել են ամուսիններ, քույրեր, եղբայրներ, սակայն չեն ուզում, որ այլեւս այդպես շարունակվի. «Գոնե մեր երեխաները, մեր թոռները կարողանան նորմալ մեծանալ, մարդկային պայմաններում ապրել:»

Բնակիչներից 37-ամյա Հենրիկ Համբարձումյանն արդեն 20 տարուց ավելի է՝ ապրում է Հայաստանում, սակայն մինչ օրս ՀՀ քաղաքացիություն չունի:

«Ես այսքան տարի է՝ այստեղ եմ ապրում, բայց քաղաքացի չեմ: Ժամանակավոր գրանցում ունեմ: Ամբողջ կյանքս այսպե՞ս եմ մնալու: Շատ դժվար եմ աշխատանք գտնում: Ինձ ասում են՝ դու որտեղա՞ցի ես, փախստակա՞ն ես»: «Դու բաքվեցի ես, երկրորդ կարգի հայ ես, դու թուրք ես, որովհետեւ ակցենտով եմ խոսում»,- տարիներ շարունակ տարբեր որակավորումների է հանդիպել քաղաքացի Համբարձումյանը:

«Հիմա ի՞նչ անենք, գնանք Եվրոպա ու խայտառակե՞նք Հայաստանը: Սոցիալական ծանր պայմանների պատճառով ո՛չ ընտանիք եմ կազմել, ո՛չ կայուն աշխատանք եմ կարողացել գտել, քանի որ գրանցում չունեմ: Արդեն հույսս կորցրած՝ ուզում եմ գնալ, կամ Ռուսաստան կա՛մ մեկ այլ տեղ»,- ասաց Հենրիկ Համբարձումյանը: