Նախագահական ընտրություններ Վրաստանում. երկրորդ փուլին ընդառաջ

Հոկտեմբերի 28-ին Վրաստանում տեղի ունեցավ նախագահական ընտրությունների առաջին փուլը: Թեկնածուներից ոչ մեկին չհաջողվեց հավաքել ընտրողների ձայների կեսից ավելին: Վրաստանի նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը կկայանա մինչեւ դեկտեմբերի 2-ը: Այս ընտրությունները վերջինն են, որոնց ընթացքում նախագահն ընտրվում է ժողովրդի կողմից: 2023 թ. ընտրություններից սկսած նախագահին ընտրելու է 300 հոգուց կազմված ընտրիչների հանձնաժողովը:

Նոր նախագահի պաշտոնը ստանձնելու պահից ուժի մեջ են մտնելու սահմանադրական փոփոխությունները, որոնցով Վրաստանը անցնելու է խորհրդարանական կառավարման մոդելի: Այդ փոփոխություններով նախագահի լիազորությունները զգալիորեն կրճատվում են:

Սակայն անգամ այդ պայմաններում Վրաստանի նախագահ դառնալու հայտ էին ներկայացրել 25 թեկնածու, եւս 24-ին ԿԸՀ-ն տարբեր պատճառներով հրաժարվել էր գրանցել: Այդուհանդերձ, իրական պայքարը ծավալվում էր 3 թեկնածուների միջեւ: Իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունը սատարում էր անկախ թեկնածու Սալոմե Զուրաբիշվիլիին: Նրա հիմնական մրցակիցներն էին միասնական ընդդիմության «Ուժը միասնության մեջ է» դաշինքի թեկնածու Գրիգոլ Վաշաձեն եւ «Եվրոպական Վրաստան» կուսակցության նախագահ Դավիթ Բաքրաձեն: Ընդ որում, երեքն էլ Միխեիլ Սահակաշվիլիի նախագահության օրոք նախարարի պաշտոններ են զբաղեցրել:

Վրաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի հրապարակած տվյալների համաձայն՝ Զուրաբիշվիլին ստացել է ընտրողների ձայների 38,66%-ը: Վաշաձեի օգտին քվեարկել է ընտրողների 37,7%-ը, իսկ Բաքրաձեն ստացել է ձայների գրեթե 11%-ը: Էքզիթ-փոլերի հրապարակումից հետո Բաքրաձեն ընդունել է պարտությունը, իսկ կուսակցության գլխավոր քարտուղար Գիգի Ուգուլավան հայտարարել է, որ կուսակցությունը պատրաստ է օգնել Վաշաձեին՝ հաղթելու երկրորդ փուլում:

Էքզիթ-փոլերի արդյունքները եւս հուշում էին երկրորդ փուլի անհրաժեշտության մասին: Բացառություն էր, թերեւս, միայն «Վրացական երազանք» կուսակցության պատվիրած «Psychoproject» ընկերության հետազոտությունը, որի արդյունքներով՝ Զուրաբիշվիլին պետք է ստանար ձայների մոտ 52%-ը:

Հատուկ ուշադրության է արժանի նախընտրական քարոզարշավը: Դրա ընթացքում գրանցվել են խախտումներ եւ «սեւ փիառի» դեպքեր: Զուրաբիշվիլին քարոզարշավը կառուցել էր նախկին նախագահ Սահակաշվիլիի սուր քննադատության վրա, սակայն, երբեմն, դա բացասական ազդեցություն էր ունենում: «Վրաստանի երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիայի» կողմից գրանցվել են նաեւ ադմինիստրատիվ ռեսուրսի օգտագործման դեպքեր, երբ քաղաքապետարանների աշխատակիցներին փորձ էր արվում ներքաշել քարոզարշավի ընթացքին՝ հօգուտ իշխող կուսակցության թեկնածուի:

Ընդդիմադիր գործիչներն ավելի արհեստավարժ մոտեցում էին ցուցաբերել: Քարոզարշավի ընթացքում հրապարակվեցին փաստեր, որոնց համաձայն Վրաստանում գործող տեղական եւ արտասահմանյան գործարարներ «վճարումներ» էին կատարում իշխանական կուսակցությանը: «Վրացական երազանքը» չկարողացավ հիմնավոր կերպով հերքել այդ տեղեկատվությանը:

Քարոզարշավի ընթացքում ընդդիմադիր գործիչներն անուղղակիորեն թիրախավորում էին մարիխուանայի ապաքրեականացման հարցը: Հասարակության առավել պահպանողական հատվածի ձայները ստանալու տեսանկյունից դա դրական ազդեցություն ունեցավ: Նույն թեմայով գրանցվել են հոգեւորականության կողմից իրականացված հակաիշխանական քարոզի դեպքեր: Սոցցանցերով տարածվում էին Ֆրանսիայում երկար տարիներ բնակված Զուրաբիշվիլիի՝ վրացերենով արված սխալները: Դա եւս «Սեւ փիառի» օրինակ է:

Սակայն, ընդդիմությունը եւս «սուրբ» չէ: Նախ, գրանցված 25 թեկնածուներից չորսը ներկայացնում էին նույն ուժը, ինչ երկրորդ տեղը զբաղեցրած Վաշաձեն: Նրանք առանձնապես չէին էլ թաքցնում, որ առաջադրվել են, որպեսզի «Ուժը միասնության մեջ է» դաշինքն ունենա ավելի շատ եթերաժամանակ եւ պետական ֆինանսավորում: Բացի դրանից «Վրաստանի երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիան» ֆիքսել է ընտրակաշառքի բաժանման դեպք:

Այդուհանդերձ, չնայած նրան, որ Զուրաբիշվիլին հաղթել է առաջին փուլի արդյունքներով՝ երկրորդ փուլի ֆավորիտ է համարվում ընդդիմադիր Գրիգոլ Վաշաձեն: Վրաստանի հասարակությունում առկա հոգնածությունը իշխող «Վրացական երազանքից», ինչպես նաեւ Բաքրաձեի սպասվելիք աջակցությունը ընդդիմադիր թեկնածուին եւս խոսում են Վաշաձեի առաջիկա հաղթանակի մասին: Այդ պարագայում, սակայն, նա միեւնույն է ստիպված է լինելու սեփական գիծն առաջ տանելու համար պայքարի մեջ մտնել խորհրդարանական ներկայիս մեծամասնության՝ «Վրացական երազանքի» հետ:

Ինչ վերաբերվում է երկրի արտաքին քաղաքականությանը՝ երկրորդ փուլ անցած երկու թեկնածուներն էլ ԵՄ-ի եւ ՆԱՏՕ-ի կողմնակիցներ են, ուստի աշխարհաքաղաքական վեկտորի փոփոխության միտում չի կարող լինել: Ընդդիմադիր թեկնածուի հաղթանակի դեպքում հետագա երկու տարիները՝ մինչեւ խորհրդարանական նոր ընտրություններ, խոստանում են բուռն ներքին քաղաքականություն՝ հաշվի առնելով նաեւ այն, որ Վաշաձեն խոստացել է նախագահ դառնալուց հետո վերադարձնել Միխեիլ Սահակաշվիլիի վրացական քաղաքացիությունը: