Մեր գյուղացին չի շարժվում շուկայի պահանջներին համապատասխան. Մնացականյան

Շիրակի մարզի մի քանի համայնքներում հողագործները դեռեւս անցած տարվանից պահեստավորած բերքի իրացման հարցերը չեն լուծել: Կառնուտ, Շիրակ, Մանթաշ գյուղերի պահեստարաններում ու մառաններում են մնացել մի քանի հարյուր տոննա ճակնդեղը, գազարն ու կարտոֆիլը։ Եթե մի քանի օրվա ընթացքում գնորդներ չգտնվեն, ապա ապրանքը կսկսի նեխել:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության մամուլի ծառայությունից ՀԺ-ի հետ զրույցում փոխանցեցին, որ նախարարությունը այդ խնդրի մասին տեղեկացրել է արտահանող ընկերություններին եւ այժմ սպասում են պատասխանի: Նախարարությունը կապի մեջ է նաեւ մարզպետարանի համապատասխան վարչության հետ եւ եթե կլինեն մթերողներ, որոնց կհետաքրքրի դա, կարող են մթերման գործընթացը կազմակերպել:

Գյուղատնտեսության նախկին նախարարի խորհրդական, գյուղատնտես Հարություն Մնացականյանը մեր զրույցում ներկայացրեց, թե որն է ստեղծված իրավիճակի պատճառը:

- Պարոն Մնացականյան, Շիրակի մարզում գյուղացիները չեն կարողանում իրացնել տոննաներով մնացած՝ ճակնդեղը, գազարն ու կարտոֆիլը: Նմանատիպ խնդիրների պարագայում ի՞նչ լուծում եք տեսնում եւ այս պահին մնացած ապրանքն ի՞նչ պետք է լինի:

- Մնացած ապրանքը հնարավոր է իրացնել, եթե գյուղացիները ցանկանան եւ ճիշտ համագործակցեն մթերողների հետ: Ես մի հատ մեծ կոնցեպտ եմ առաջարկել պետությանը, որ նման խնդիրներ չլինեն: Եթե այդ կոնցեպտը նորմալ իրագործվի, ինչպես աշխարհի զարգացած երկրներում, մեր գյուղացիները նման խնդիրներ չեն ունենա: Պետք է մի քիչ հարմարեցնենք մեր տեղական մենթալիտետային պայմաններին, որը կհամահարթեցնի այդ խնդիրն ամբողջությամբ:

- Ո՞րն է այդ կոնցեպտը:

- Հայաստանում չկան նորմալ մասնագիտացված լոգիստիկ կազմակերպություններ՝ պտուղ բանջարեղենի իրացման համար: Հայաստանում պտուղ բանջարեղենի իրացումը կատարվում է տարերայնորեն, կատարվում է ոչ կանոնակարգված ձեւով, ինչը հանգեցնում է հետեւյալ տեսարանին. ունենք 15 դրամ ինքնարժեքով կաղամբ, բայց շուկայում, խանութում 500 դրամով վաճառվող կաղամբ: Ենթադրենք, ունենք 60-70 դրամ ինքնարժեքով կարտոֆիլ, իսկ շուկայում վաճառվում է 350 դրամ: Այդ կազմակերպությունները նաեւ պետք է բանկային համակարգով աշխատեն, որը գյուղացիներից կմթերի ապրանքը եւ կիրացնի ամբողջ լոգիստիկան՝ ամբողջ ՀՀ-ով: Այդ դեպքում նա հստակ պատկերացում կունենա՝ ինչքան ապրանք է պետք, որից ինչքան է պետք, վարունգի գերարտադրություն չի լինի, լոլիկի թերարտադրություն չի լինի, որովհետեւ նա արդեն կսկսի բանկին պատվեր իջեցնել: Այսինքն, բանկին ուղղորդել՝ որից ինչքան է պետք: Քանի որ գյուղացիական տնտեսությունը 70 հազարից ավելի վարկառու ունի, բանկը արդեն վարկառուներին ենթադրենք իքս քանակությամբ վարունգ աճեցնելուց հետո կասի՝ վարունգի աճեցման համար վարկ չեմ տա ձեզ, դուք աճեցրեք պոմիդոր, որովհետեւ, եթե դուք գերարտադրություն ունեցաք, վաճառեցիք 20 դրամով, դուք չեք կարող ձեր ծախսը հանել ու իմ վարկը փակել:

- Այս խնդիրն ինչի՞ց է առաջացել, ո՞ւմ մեղքով:

- Շուկայի սխալ կազմակերպման: Մեր գյուղացիները սիրում են լսել այն, ինչ իրենք են ուզում: Բերբերյան Հրաչ կար 1-2 տարի առաջ գյուղացիներին ասաց՝ կարտոֆիլի գինը թռնելու է 450-500 դրամ, գյուղացիները պահեցին, չվաճառեցին 180 դրամով, այն դեպքում, որ Վրաստանը ներմուծում էր, վերջում գարնանը 60 դրամով մի կերպ կարողացան իրացնել: Այդ բացը շուկայում երբ մնում է եւ գյուղացին իր ապրանքը չի իրացնում, արտասահմանից ներմուծում են արդեն՝ ինչպես գազարի պարագայում եղավ: Ես դեկտեմբերից ասում եմ, որ եթե չանեն, գազար է ներմուծվելու Հայաստան, 260-270 դրամով մեծածախ գնով գազար է իրացվել: Ունենալու ենք այն, ինչ կունենանք, ապրիլ-մայիս ամիսներին այդքան պահանջարկ չի լինելու ու բախվելու ենք խնդրի:

Ամենակարեւորը մեր նախկին ԳԱՄԿ-երը (գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոնը) շատ վատ են աշխատում: Ընդհանրապես նախարարություն-գյուղացի կապը շատ վատ է, պիտի այդ կապն ապահովվի: Որովհետեւ տեսեք՝ մեր գազարի ապրանքային տեսքը շատ վատն է, մեր գյուղացին չի շարժվում շուկայի պահանջներին համապատասխան: Մեր գյուղացին անում է՝ անելու համար: Մեր վատ ապրանքային տեսքով գազարը նա կարող է չկարողանա վաճառել 90 դրամով, իսկ սպառողը 400 դրամով գնի նորմալ ապրանքային տեսքով գազար: Երբ որ համագործակցությունը լինի, երբ որ կոնկրետ գյուղացիներին ուղղորդեն՝ ինչ պարարտանյութ տան, ինչպես աճեցնեն, ոնց հիվանդությունների դեմ պայքարեն, ինչպես տանեն պայքարը, ոնց հասցնեն վեգետացիայի ավարտը, երբ քաղեն եւ այլ տարբեր հարցերով օգնեն, այս խնդիրը չի լինի: