Միջազգային հարաբերություններում արժեքային կոմպոնենտը դեր ունի, բայց ծանրակշիռ մասը պարզ շահերն են․ Թեւան Պողոսյան

Օգոստոսի 27-ին Երեւանում մեկնարկել է ՀՀ ԱԳՆ կենտրոնական ապարատի եւ օտարերկրյա պետություններում ՀՀ դիվանագիտական ծառայության մարմինների ղեկավարների ամենամյա համաժողովը՝ «Արժեքներ գործողության մեջ. Հայաստանի դիվանագիտությունը փոփոխվող աշխարհում» խորագրի ներքո:

Երկրում տեղի ունեցած հեղափոխությունից հետո դեսպանների հետ առաջին մեծ հավաքի ժամանակ մի ծավալուն ելույթով հանդես եկավ նաեւ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Նա իր ելույթում կարմիր թելի պես անց էր կացնում միտքը, որ ՀՀ արտաքին քաղաքականության թիվ 1 այցեքարտը պետք է դառնա ժողովրդավարությունը։

Փաշինյանը, դիմելով դեսպաններին, ասաց, որ աշխարհին պետք է ցույց տալ, որ Հայաստանում ժողովրդավարությունն անշրջելի է, որովհետեւ այն հիմնված եւ հենված է ոչ թե անձի, ոչ թե կոնկրետ քաղաքական շրջանակի, այլ ժողովրդի գիտակցության, կամքի եւ ձգտումների վրա:

ՀՀ նախագահի խորհրդական Թեւան Պողոսյանը կարծում է, որ թեեւ միջազգային հարաբերություններում արժեքային կոմպոնենտն ունի դեր, բայց ոչ այնքան ծանրակշիռ մաս, որքան շահը․

«Օրինակ, ժողովրդավար ԱՄՆ-ն-ի լավագույն գործընկերն ո՞վ է Միջին Արեւելքում․ Սաուդյան Արաբիան, եւ այն  ժողովրդավարության հետ ի՞նչ կապ ունի։ Այս իմաստով մենք պետք է հասկանանք, որ միջազգային հարաբերություններում առաջին գլխավոր խնդիրը շահերն են, պարզ շահերը։ Դրանք են ծանրակշիռ»,- մեր զրույցում ասաց Պողոսյանը՝ հավելելով, որ արժեքների դաշտը ուղղակի գեղեցիկ փաստ է, դրա համար ինքներս պետք է ավելի սթափ գնահատենք, որ այն կարող է դրական նպաստել, բայց չի լինելու որոշիչը․

«Նույն Ադրբեջանը ոչ էլ ժողովրդավարության ձգտում ունի, բայց տեսեք՝ ԱՄՆ-ն իրեն համարում է ռազմավարական գործընկեր։ Ինչո՞ւ։ Որովհետեւ նավթ ունեն։ Ժողովրդավարական գործընթացների հետ միասին կան նաեւ առճակատումներ, օրինակ Վրաստանի դեպքում, ինքը ժողովրդավարացման գործընթացի հետ ուղիղ առճակատման գնաց Ռուսաստանի հետ։ Այդ ամենի մեջ լուրջ պիտի վերաբերենք իրականությանը, ի վերջո արտաքին հարաբերությունները որեւէ մեկը չի ջնջել եւ փոխել, եւ պետք է հասկանանք, որ արտաքին հարաբերություններում ամենագլխավորն իրականանալու է շահերի դաշտում»։

Ո՞ւմ համար է պետք ժողովրդավարությունը․ հարց հնչեցրեց Թեւան Պողոսյանը՝ պատասխանելով, որ այն պետք է ներքին կյանքի համար, եւ մենք գնում ենք այդ ճանապարհով․

«Բայց աշխարհում կա չգրված օրենք կամ ժողովրդավարության ձեւակերպում, ըստ որի՝ երկիրն այլեւս ժողովրդավարական է համարվում, երբ երեք անգամ անընդմեջ իր սահմանադրական ընտրությունները  ժողովրդավարությամբ է անցկացնում։ Մենք դա ունեցել ենք դեկտեմբերի խորհդրարանական ընտրություններին, քաղաքային ընտրություններն էլ դրա հետ առաջին փուլն էին, այ երբ հինգ տարի հետո կունենանք նմանատիպ ձեւով ընթացող ընտրական գործընթացներ, եւ կտեսնենք, որ իսկապես պահպանում ենք մեր ժողովրդավարական սկզբունքները, 2028-ին էլ՝ երրորդ անգամ, դա այլեւս կձեւավորի երկրի համար իմիջ»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց Պողոսյանը՝ հիշեցնելով, որ 1991-ին տեղի ունեցած ընտրությունները որեւէ մեկը կասկածի տակ չէր դնում, բայց այն, ինչ եղավ դրանից հետո՝ 1995-96 թվականներին, եւ դրանից հետո, բոլորս գիտենք․

«Իհարկե, պետք է շարունակել ժողովրդավարության հաստատման ընթացքը, որովհետեւ սա մեր շահերից է բխում, իսկ մեր շահերի հիմնավորմամբ, գիտակցմամբ, երբ ամեն ինչ ճիշտ ձեւակերպենք, նաեւ կձեւավորենք այն շահերի դաշտը, որով կարող ենք առաջնորդվել»,- ասաց Պողոսյանը։

Մեր հարցին՝ քննադատություններ կան, որ Հայաստանի դեպաններից շատերը նշանակվել են նախկին իշխանության օրոք եւ նախկինների կամայականությամբ, եւ, ըստ էության, եղել են նրանց տրամաբանության մեջ, արդյոք պե՞տք է փոխել նրանց, Թեւան Պողոսյանը պատասխանեց, որ դիվանագիտական ծառայությունը քաղաքական դաշտից դուրս է, ինչպես զինվորականը․

«Մարդիկ ծառայել են ՀՀ-ին, ՀՀ-ի քաղաքական իշխանությունն ինչ խնդիր դրել է, դրանք էլ պետք է լուծեին, պրոֆեսիոնալ դիվանագետի աշխատանքը դրանով է պայմանավորված։ Ես չեմ ընդունում այդ ձեւակերպումը։ Բոլոր այն դեսպանները, որոնց նշանակումը քաղաքական է եղել, նրանք կարող են փոխվել, բայց պրոֆեսիոնալները պետք է շարունակեն իրենց աշխատանքը, մեկը մյուսի հետ կապ չունի։ Խնդիրը ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի մեջ է»։

Պողոսյանի կարծիքով՝ դիվանագետը կամ ՀՀ ցանկացած քաղաքացի իր աշխատանքը պետք է կատարի պարտաճանաչ, եւ եթե կա որեւէ հաղորդում, պետք է լինի քննություն, եթե քննությունը կպարզի, որ մարդն օրենք է խախտել, այդ մարդը պետք է պատժվի․

«Ի՞նչ տարբերություն՝ Երեւանի կենտրոնում է գողություն արվել, թե այլ տեղ։ Խնդիրը գալիս է ընդհանուր իրավիճակից․ մենք պետք է դառնանք օրենքի երկիր եւ օրենքն աշխատի։ Նույն դիվանագետը, որը դրսում ծառայում է, ինքը ծառայում է ՀՀ-ում, եթե կա օրենքի խախտում, բնականաբար, ապացույցի դեպքում պետք է պատժվի, բայց դրա հետ մեկտեղ՝ ժողովրդավարությունը միայն ընտրությունները չեն, նաեւ արժեքների դաշտն է, ինչպես խոսքի ազատությունը, անմեղության կանխավարկածը, եւ այլն։ Եւ եթե առանց փաստի խոսվում է որեւէ մեկի կատարած ենթադրյալ հանցանքի մասին, այստեղ գալիս է անմեղության կանխավարկածի հարցը»,- եզրափակեց մեր զրուցակիցը։

Նշենք, որ 2018 թվականի դրությամբ՝ Հայաստանն ունի 41 ռեզիդենտ դեսպան, 11 միջազգային կազմակերպություններում ներկայացուցիչ, 10 գլխավոր հյուպատոսություն եւ 1 հյուպատոսական գրասենյակ։ Իսկ հեղափոխությունից հետո Հայաստանը նոր դեսպաններ է նշանակել տասից ավելի երկրներում, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Մեծ Բրիտանիայում, եւ այլուր։