Սոլթոն-Սարիի ցույցերը. «ղրղզական Ամուլսարի» ճգնաժամը

Ղրղզստանում Նարինի մարզի Սոլթոն-Սարիի ոսկու հանքի շահագործման շուրջ ստեղծված իրավիճակը շարունակում է բարդանալ: Սեպտեմբերի 5-ին Ղրղզստանի խորհրդարանի՝ Ժոգորկու Կենեշի ընդդիմադիր «Օնուգուու– Պրոգրես» խմբակցության պատգամավոր Ալտինբեկ Ժունսուուլուն հայտարարեց, որ հանքը շահագործող չինական Չժոնգ Ջի Մայնինգ ընկերության լիցենզիան վերանայման կարիք ունի: Վերանայման կարիք, ըստ պատգամավորի, ունի նաեւ ընկերության հետ կնքված պայմանագիրը, քանի որ դրանում հաշվի չեն առնվել «ժողովրդի կարծիքը եւ շահը»:

«Եթե համաձայնագիրը չփոփոխվի հօգուտ տեղի բնակչության, ապա նրանք պատրաստ են ոտքի կանգնել», - ասել է ընդդիմադիր պատգամավորը:

Սոլթոն-Սարիի շուրջ կրքերը բորբոքվեցին ամառվա ընթացքում՝ գագաթնակետին հասնելով օգոստոսի սկզբին, երբ բախում տեղի ունեցավ տեղի բնակիչների եւ Չժոնգ Ջի Մայնինգ ընկերության աշխատակիցների միջեւ: Բնակիչները պահանջում էին հանքի տարածքից հեռացնել սարքավորումները եւ տեխնիկան, դադարեցնել գործողությունները հանքավայրում: Բախումների հետեւանքով չինական ընկերության մի քանի աշխատակից տեղափոխվեցին հիվանդանոց: Միջադեպից հետո հանքավայրի շահագործումը ժամանակավորապես դադարեցվեց:

Չժոնգ Ջի Մայնինգ ընկերությունը Ղրղզստանում հանքարդյունաբերությամբ է զբաղվում 2009թ.: Առաջին անգամ այս ընկերության դեմ տեղի բնակիչները դուրս էին եկել բողոքի 2011 թ.: Ընկերության դեմ ցույցերը կրկնվել են նաեւ 2015 եւ 2018 թթ.:

Մինչ հայկական իրականության հետ զուգահեռներ տանելը հարկ է փոքր-ինչ ավելի խոր ծանոթանալ «հակամարտության» նախապատմությանը եւ պայքարի մեջ օգտագործվող միջոցներին:

Տեղի բնակիչների բողոքի գլխավոր պատճառներից մեկն այն է, որ մինչեւ չինական ընկերության աշխատելը իրենք էին սեփական համեստ միջոցներով շահագործում հանքը: Իսկ չինական ընկերության մուտքից հետո շատերը զրկվեցին եկամտի աղբյուրից: Ամուլսարի դեպքում նման խնդիր չկա. մտահոգությունները բացառապես բնապահպանական են:

Սոլթոն-Սարիի օգոստոսյան ցույցերում եւս փորձ արվեց բնապահպանական երանգ հաղորդել բողոքին: Սոցիալական ցանցերի միջոցով ակտիվ մեղադրական քարոզչություն էր գնում, համաձայն որի՝ ոչխարների մասսայական անկման դեպքերը պայմանավորված են հանքի թունավոր արտանետումներով, ինչը, սակայն, հետագայում հերքվեց. անասնաբուժական փորձաքննությունը սատկած ոչխարների օրգաններում մակաբույծներ հայտաբերեց: Անգամ այդ դեպքում չինական ընկերությունը համաձայնեց փոխհատուցել կրած վնասները՝ դրական իմիջ ապահովելու համար:

Սոցցանցերում իրականացվող հակաչինական քարոզչությունից կարելի է դատել, որ հակամարտությունը զերծ չէ աշխարհաքաղաքական երանգից. ֆեյսբուքյան հակաքարոզչական խմբերից մեկը կոչվում է «Ոչ չինական զավթողականությանը»: Բարդ է պատկերացնել, որ Հայաստանում «ընդդեմ ամերիկյան զավթողականության» արշավ կսկսի: Դրա գլխավոր պատճառն իհարկե այն է, որ ոչ մի զավթողականություն էլ չկա, ինչպես նաեւ այն, որ առհասարակ զավթողականության դեմ պայքարողները աշխարհաքաղաքական առումով հակառակ ուղղությամբ են պայքարում:

Հարկ է նշել նաեւ, որ Ղրղզստանի փորձագիտական շրջանակներում, ինչպես նաեւ կառավարության որոշ անդամներ ցույցերի մասին խոսելիս հղում են կատարում «երրորդ ուժերին», որոնք իբր հետաքրքրված են իրավիճակի ապակայունացման մեջ, անգամ կազմակերպում են այդ ապակայունացումը: Ընդ որում՝ նրանք չեն հստակեցնում, թե խոսքն ում մասին է՝ ներքի՞ն, թե՞ արտաքին «երրորրդ ուժերի»:

Ներքին ուժերից ամենաակտիվը, թերեւս, նախկին նախագահ Ալմազբեկ Աթամբաեւն է, որը ձերբակալվել էր օգոստոսի 8-ին: Վերջինս, սակայն, որեւէ կերպ չի մեկնաբանել հանքավայրի շուրջ ստեղծված իրավիճակը: Հայաստանում եւս բարդ է պատկերացնել, որ նախկինում իշխանական, իսկ այժմ ընդդիմություն ներկայացող ուժերն ուղղորդեն բնապահպանական պայքարը, քանի որ այդ պայքարի անհրաժեշտությունն ինքնին առաջացել է իրենց իշխանության օրոք:

Ինչ վերաբերում է Ամուլսարի եւ Սոլթոն-Սարիի իրավիճակների ներկա փուլին, այստեղ արդեն զուգահեռները տեղին են. արտասահմանյան ընկերության գործունեությունը ժամանակավորապես դադարեցված է, մի կողմից կա հասարակական բողոք (անկախ բողոքի իրական պատճառներից), մյուսից՝ միջազգային դատական գործընթացի եւ խոշոր փոխհատուցման վտանգ:

Սակայն հնարավոր հանգուցալուծումները կրկին տարբերվում են: Եթե ղրղզական հանքի շահագործումը տեղի բնակիչներին հետաքրքրում է՝ որպես սեփական հարստացման աղբյուր, ապա Ամուլսարի դեպքում կարեւորը բնապահպանական անվտանգությունն է, ուստի Սոլթան-Սարիի դեպքում հետագա բողոքի ակցիաներից խուսափելու համար հարկավոր է հրաժեշտ տալ չինական ընկերությանը: Այս պարագայում եւս խնդիր կա. Չժոնգ Ջի Մայնինգը փոխկապակցված է չինական պետական կորպորացիաների հետ, եւ նրան լիցենզիայից զրկելը կարող է բարդացնել հարաբերությունները Չինաստանի հետ: Մեր դեպքում շահագործողի «ծագման երկիրը» կարեւոր չէ. այն ուղղակի պետք է չաղտոտի բնությունը: Որքանով է դա հնարավոր՝ միանգամայն այլ հարց է:

Տպել
1065 դիտում

Թալիբները պնդում են՝ իրենք վերահսկում են Աֆղանստանի 50-80 %-ը. Տաջիկստանը պատրաստ է ընդունել 100 հազար փախստականի

Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադայում Ֆիզմաթ և Քվանտ դպրոցների սաները շահել են արծաթե և բրոնզե մեդալներ․ կա նաև խնդիր

Լոռի Բերդ համայնքում կիրականացվի հակակարկտային կայանների տեղադրում և գյուղգործիքների ձեռքբերում

Քոչարյանի շուրջ ձեւավորված փուչիկը տրաքեց հունիսի 20-ին. Ռուստամ Բաքոյանը՝ ընդդիմության հետ համագործակցության մասին

Զառիթափ համայնքում կկառուցվի արևային ֆոտովոտային կայան և կիրականացվի ջրագծերի հիմնանորոգման աշխատանքներ

Դիլիջանի ոլորաններում «Nissan X-trail»-ը ձորն է գլորվել. կա տուժած

Շրջակա միջավայրի նախարարության աշխատակիցների համար անցկացվել է «People management» թեմայով թրեյնինգ

Մալիշկայի գյուղապետարանի և մշակույթի տան տանիքներին կկառուցվեն արևային ՖՎ կայաններ և կիրականացվի մասնակի ասֆալտապատում

Քանի որ բաց տեսարաններ կան, շատ ծնողներ կարող են վատ արձագանքել. նոր ձևաչափով ներկայացումն ու դերասանների անկեղծ զրույցը

Գրքերի շնորհանդես Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում

Զորամիավորումներում շարունակվում են նորակոչիկ զինծառայողների մարտական պատրաստության պարապմունքները

Ադրբեջանական ԶՈւ-ն կրակոցներ է արձակում Գեղարքունիքի մարզի Կութ, Սոթք և Ազատ գյուղերի հարևանությամբ. ՄԻՊ

Ապօրինի շինարարությունից տուժած բնակիչները սպասում են դատարանի որոշմանը

Արմեն Սարգսյանն այցելել է ճապոնացի հայտնի գործարար և բարերար, հայ ժողովրդի բարեկամ Շիբուսավա Էիչի հուշահամալիր-հիմնադրամ

АК-74, AKM, անօդաչու թռչող սարք, կացին. 5 տարի անց դատարանում կրկին հետազոտվեց զինված խմբից առգրավված զենք-զինամթերքը

Քարվաճառում ադրբեջանցի զինծառայողին դաժանաբար ծեծել է իր իսկ ծառայակիցը. «Արմենպրես» (տեսանյութ)

Արմեն Սարգսյանը ներկա է գտնվել Տոկիոյի ամառային օլիմպիական խաղերի բացման պաշտոնական արարողությանը

Դատարան է ուղարկվել կրկնակի քվեարկության փորձի վերաբերյալ ևս մեկ քրեական գործ

Ադրբեջանի նախագահը ընդունեց, որ ադրբեջանական զորքերը գտնվում են ՀՀ տարածքում. ԱԳՆ-ի արձագանքն Ալիևի հայտարարություններին

Տեղի ունեցավ Օլիմպիական խաղերի հանդիսավոր բացումը. հայ մարզիկների ելույթների ժամանակացույցը

Տեղի է ունեցել ժամանակակից սարքավորումներով հագեցած վերականգնման նոր լաբորատորիայի բացման հանդիսավոր արարողությունը

Արմեն Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Եգիպտոսի նախագահին ազգային տոնի՝ Հեղափոխության օրվա կապակցությամբ

«Օրենքով գող» Օշականցի Գեւորիկը 50 միլիոն դրամ գրավի դիմաց ազատ կարձակվի

Զոհված զինծառայողի տատիկից թոռան գերեզմանի ծախսերը հոգալու պատրվակով երիտասարդը հափշտակել է ավելի քան 1,6 միլիոն դրամ

Վարչապետի որոշմամբ՝ Գայանե Գաբրիելյանը նշանակվել է շրջակա միջավայրի նախարարի տեղակալ

ՎՏԲ-Հայաստան Բանկն ամփոփեց #cashbackմարաթոն ակցիայի արդյունքները

Գեղարքունիքի հատվածում փոխհրաձգություն է եղել. ՀՀ ԶՈՒ 3 զինծառայող թեթեւ վիրավոր է, Ադրբեջանն ունի 1 զոհ

Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ քննարկվել է գյուղատնտեսության ոլորտի զարգացմանն ուղղված ծրագրերի ընթացքը (տեսանյութ)

«Հանրային կառավարման բարեփոխումների՝ մինչև 2030թ. ռազմավարության» նախագիծը հրապարակվել է

Ավարտվել է «Պատիվ ունեմ» դաշինքի կողմից ընտրողներին կաշառք տալու և ստանալու փաստով քննված ևս մեկ քրգործի նախաքննություն

Հարկային բեռը պետք է ավելի շատ կրի խոշոր բիզնեսը. պատգամավորը դրական է գնահատում 1000 խոշոր հարկ վճարողների ցուցանիշը

Արմեն Սարգսյանը ծննդյան տարեդարձի առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Իտալիայի նախագահ Սերջիո Մատարելլային

Մեկնարկել է եկամտային հարկից ուսման վարձի փոխհատուցման գործընթացը

Արմավիրում «սուր էնտերոկոլիտ» ախտորոշմամբ հոսպիտալացված քաղաքացիները դուրս են գրվել

Վարանդայի շրջանում այսօր հայտնաբերել է անհետ կորած համարվող ևս 4 զինծառայողի աճյուն

ԱԱԾ-ն որևէ մասնակցություն չի ունեցել Երևանում իրականացված «ուժեղացված ծառայության» հետ․ ԱԱԾ-ի պարզաբանումը

Ռուբեն Վարդազարյանը դատի է տվել Բարձրագույն դատական խորհրդին

Արման Դիլանյանը հանդիպել է Մարտինա Շմիդտի եւ Թամարա Բարբակաձեի հետ

Անօթևան մնացած ընտանիքի համար հիմքից տուն կկառուցվի (լուսանկարներ)

Տոկիոյում մեկնարկել են 32-րդ օլիմպիական խաղերը