ՀՀ հավաքականից Եվրո 2020-ի եզրափակիչ փուլի ուղեգի՞ր էինք սպասում. օբյեկտիվորեն դա հնարավո՞ր էր

Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը Եվրո 2020-ի ընտրական փուլի ավարտից 2 տուր առաջ մնում է առանց գլխավոր մարզչի: Ինչո՞ւ: Որովհետեւ նա չի կարողացել Եվրոպայի առաջնության ուղեգիր նվաճել: Մասնագետը հենց այսպես է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիային բացատրել իր որոշումը: Ընդգծել է՝ հասկանում է, որ չի արդարացրել երկրպագուների հույսերը ու թիմին դուրս չի բերել Եվրոյի եզրափակիչ փուլ: Նշել է, որ թեեւ ի սկզբանե նման առաջադրանք չի էլ ունեցել, սակայն զգացել է պատասխանատվությունը:

ՀՀ հավաքականում ավանդույթ է դառնում, որ մարզիչները հեռանում են՝ ընտրական ցիկլն անավարտ թողնելով: 2018-ի հոկտեմբերին Ազգերի լիգան կիսատ թողեց Վարդան Մինասյանը, հիմա էլ Եվրո 2020-ի ընտրական փուլն ավարտին չի հասցնի Գյուլբուդաղյանցը: Ոչ վաղ անցյալում Եվրո 2016-ի որակավորման փուլը չէր ավարտել Բեռնար Շալանդը, աշխարհի 2018 թ. առաջնության որակավորման փուլը հազիվ էր սկսվել, երբ հեռացավ Վարուժան Սուքիասյանը: Առհասարակ 2009-14 թթ.՝ Վարդան Մինասյանից հետո, ոչ մի մարզիչ ընտրանու հետ ամբողջական ցիկլ չի անցկացրել, այդ թվում՝ եւ ինքը Մինասյանը:

Բացի Մինասյանի 2 հրաժարականներից (առաջին դեպքում կարիերայի այլ շարունակություն էր փնտրում, 2-րդը կապում են ՀՖՖ նախագահ Ռուբեն Հայրապետյանի գնալու հետ)՝ մյուս դեպքերում մարզիչներից եղել են մեծ ակնկալիքներ, որոնք իրականություն չեն դարձել. ընտրանին չի հայտնվել խոշոր մրցաշարի եզրափակիչ փուլում: Ու հենց Մինասյանն է «մեղավոր», որ երկրպագուները բոլորից հենց դա են սպասում: Այն բանից հետո, ինչ Եվրո 2012-ում ՀՀ-ն մոտ էր 2-րդ տեղին, որը փլեյ-օֆում ուղեգրի համար պայքարելու հնարավորություն էր տալիս, ոչ մեկին առանց ուղեգրի մնալը երկրպագուները չեն ներում: Հետեւաբար Եվրո 2020-ում գործնականում պայքարից դուրս մնալուց հետո սկսեցին պահանջել Գյուլբուդաղյանցի հրաժարականը:

Բայց ի՞նչ սպասելիքներ կային հավաքականից այս ընտրական փուլից առաջ: Արդո՞ք իրատեսական էր պահանջել Եվրո 2020-ում հայտնվել: Երբ ՈՒԵՖԱ-ն ստեղծեց Ազգերի լիգան, շատերը գիտակցում էին, որ դա հնարավորություն է: Դա հնարավորություն էր, քանի որ այսօրվա հավաքականն իր ներուժով կարող է հավասարը հավասարի պայքարել միայն Եվրոպայի ամենաթույլերի դեմ, մյուս դեպքերում, որքան էլ ցավալի է խոստովանել ու ընդունել, պետք է հույսը դնի ոչ թե իր որակների, այլ նվիրվածության, անձնվիրության, հիմնը բարձր ձայնով երգելու ուժի ու նման ռոմանտիկ այլ գործոնների, ինչպես նաեւ նրա վրա, որ ուժեղները կսայթաքեն, ինքն էլ կօգտվի:

Իսկ Ազգերի լիգայում ձախողվելուց հետո մի՞թե հավաքականում հրաշք էր տեղի ունեցել: Մի՞թե մինչեւ Եվրոյի որակավորման փուլը՝ 3-4 ամսում, կախարդանքով նույն ֆուտբոլիստների տաղանդն ավելացել էր կամ հավաքական կանչելու համար 23 մխիթարյաններ էին հայտնվել: Ընտրական խաղերից առաջ ուղեգիր կարող էին ուզել միայն ամենալավատեսները: ՀՖՖ ղեկավարությունն ու մարզիչն էլ ոչ մի խոստում չէին տվել: Պարզապես բախտը ժպտաց, որոշակի հատվածում հավաքականի խաղն ստացվեց, ու դա համընկավ մրցակիցների անհաջողությունների հետ: Արդյունքում ուղեգրի համար պայքարելու հնարավորություն ստեղծվեց, բայց այդ իրավիճակում նույնպես, ինչպես ընտրական փուլից առաջ, որակի ու կազմի կախարդական փոփոխություն չէր եղել, թիմը պայքարելու էր այն ներուժով, որն ուներ: Պետք է աներ իրենից կախված ամեն ինչ ու տեսներ՝ ինչ կլինի: Այս առումով, իհարկե, թերացավ. 2 միավոր կորցրեց Լիխտենշտեյնում:

Հենց այս խաղում պետք է հաղթեր, որ գործնական շանսեր պահպաներ: Բայց չափազանց թույլ մրցակցի դեմ խաղում սայթաքելով Գյուլբուդաղյանցը՝ քննադատության ամենահարմար թիրախը, երկրպագուներին, որոնք առանց այդ էլ իրենից դժգոհություններ ունեին, ավելի տրամադրեց իր դեմ: Ֆինլանդիայի դեմ հանդիպումից առաջ ինքնավստահ հայտարարություններով, այդ թիմին խոշոր հաշվով պարտվելով (0:3), հետո Իտալիայի ու Հունաստանի դեմ խաղերում հաղթանակի համար դուրս գալու մասին խոսակցություններով՝ շարունակեց նյարդայնացնել: Ընդհանուր ընտրական փուլում էլ նրա մի շարք որոշումներ հարցերի տեղիք էին տվել: Եվ ահա գլխավոր մեղավորը հայտնի է ու «չեզոքացված»՝ չնայած Մինասյանից հետո նա հավաքականի հետ ընտրական փուլերում ամենաշատ միավորները հավաքած մասնագետն է՝ 10: Մինասյանը Եվրո 2012-ի ընտրական փուլում վաստակել է 17, աշխարհի 2014 թ. առաջնության որակավորման փուլում՝ 13 միավոր:

Անցած տարի ՀՖՖ եկած նոր ղեկավարներն ակնհայտորեն շեշտը դրեցին մանկապատանեկան ֆուտբոլի վրա, սակայն երկրպագուներն անհապաղ արդյունք են ուզում: Նրանք չեն ուզում սպասել, թե նոր ներդրված ծրագրերը մի 10 տարի հետո ինչ արդյունք են տալու: Ու կրկին համացանցում նրանց կարծիքների պակասը չկա. ոմանք համարում են, որ լուծումն արտասահմանցի մարզիչն է կամ էլ գոնե արտասահմանից եկած հայը: Արդեն շրջանառվում են Ֆրանսիայի հավաքականում աշխարհի ու Եվրոպայի չեմպիոն, մարզչական փորձ չունեցող Յուրի Ջորկաեֆի, «Մոնպելյե»-ի գլխավոր մարզիչ Միշել Տեր-Զաքարյանի, Պերուի հավաքականի նախկին գլխավոր Սերխիո Մարգարյանի անունները: Ոմանք էլ հիշեցնում են, որ ՀՖՖ-ն դեռ չի սպառել ներքին առաջնությունում առկա տարբերակները՝ «Ալաշկերտ»-ի նախկին գլխավոր մարզիչ Աբրահամ Խաշմանյան եւ «Շիրակ»-ի գլխավոր մարզիչ Վարդան Բիչախչյան:   

Ինչպես երեւում է, ֆուտբոլային մի հարցում ՀՀ-ն չի զիջում աշխարհում ընդունված կարգին: Այստեղ էլ կա այն մշակույթը, որ երկրպագուներն ազդեցություն են ունենում մարզիչներ նշանակելու կամ հեռացնելու հարցում: Դա երեւաց Վարուժան Սուքիասյանի հեռացումից, Մինասյանին 2-րդ անգամ նշանակելուց, Գյուլբուդաղյանցի այս որոշումից: Պարզապես ով էլ նշանակվի, աշխարհի 2022 թ. առաջնության որակավորման փուլի մեկնարկից առաջ էլ դժվար թե հրաշք տեղի ունենա այս նույն ֆուտբոլիստների որակների, հայկական ֆուտբոլում տաղանդավոր խաղացողների քանակի հարցում: Գումարած սրան՝ տարիներն անցնում են, ու շոտով կգա ժամանակ, երբ կարիք կլինի մտածել՝ ինչ է լինելու, երբ հեռանան «ոսկե սերնդի» վերջին ներկայացուցիչները՝ Հենրիխ Մխիթարյանը, Մարկոս Պիզելին, Գեւորգ Ղազարյանը: